Avrupa Birliği Tarihinde Bir Geri Adım: Brexit

Öz

İngiltere’nin 2016 yılında Brexit referandumunda AB’den ayrılma kararı almasıyla AB tarihinde bir ilk gerçekleşmiştir. Brexit müzakere süreci 2017 tarihi itibariyle başlamıştır. Müzakerelerin iki yıl sürmesi ve İngiltere’nin Mart 2019'da AB’den ayrılması hedeflenmektedir. Çalışmada, İngiltere’nin AB’den ayrılması durumunda Birlik ile olan ilişkilerini hangi modelde devam ettireceği, müzakerelerde tarafların pozisyon ve stratejileri, olası sonuçları ve ikilinin geleceğine dair ilişkilerine etkileri incelenmiştir. Ayrıca Türkiye’nin Brexit sürecinden ne derecede etkilendiği tartışılmıştır. Bu bağlamda ülkelerin hem politik hem de ekonomik verileri ele alınarak değerlendirmeler yapılmıştır.

Brexit sürecinde İngiltere’nin ulusal para biriminin son 31 yılın en düşük seviyeye düştüğü, AB ile olan ihracatında %20 kayıp yaşadığı, dünya finans piyasasındaki konumunu kaybettiği ve milli gelirinin %1-9 arasında daraldığı görülmektedir. Avrupa Birliği ise en büyük finansman kaynağı olan üyelerinden birini kaybetmiş, dünya üzerindeki saygınlığı kısmen zedelenmiş ve yeni ayrılık söylentileriyle karşı karşıya kalmıştır. Ayrıca Brexit ile Birlik’in dış politikası zayıflamış, ABD gibi bazı ülkelerle ikili anlaşmalarında gecikmeler yaşanmıştır. Türkiye ise Brexit’ten doğrudan etkilenmiştir. İlk olarak Avrupa Birliği’ne üyelik konusunda en büyük destekçisini kaybetmiştir. Türkiye’de en fazla yabancı yatırımı bulunan ülkenin İngiltere olduğu ve 2900’den fazla İngiliz sermayeli şirket bulunduğu bilinmektedir. İngiltere Türkiye’nin ithalat yaptığı ülkeler arasında 11. sırada, ihracat yaptığı ülkeler arasında ise 2. sırada yer alırken; Brexit sonrası ikili arasındaki dış ticaret %14 oranında daralmış ve en çok ihracat gerçekleştirilen ülkeler sıralamasında 4. sıraya gerilemiştir.

Anahtar Kelimeler

• Brexit,Avrupa Birliği,İngiltere,Türkiye

One Step Back in European Union History: Brexit

Öz

A first in European Union (EU) history has come true when United Kingdom (UK) decided to leave EU membership by Brexit referendum in 2016. Brexit negotiation process has started by 2017. Negotiations were expected to last for two years and UK to leave EU membership by March 2019. But the process has fallen behind schedule, UK hasn’t left EU membership yet. Position and strategies of the counterparts in negotiations, expected possible results and effects on future relations of the counterparts are examined in the study. Besides how Turkey is affected by Brexit process is discussed. Within this context, both political and economic data of the countries and the Union are reviewed. In Brexit process, UK currency has decreased to lowest grade of 31 years, export to EU has declined 20%, UK has lost her position in finance market and national income narrowed by 1-9%. On the other hand, EU has lost one of her most important finance resource members, her worldwide reputation is partly damaged, and has faced with new exit rumors. Furthermore, Union’s foreign policy has been weakened by Brexit, delays occurred in bilateral agreements. Turkey is directly affected by Brexit. UK is known to be the country possessing highest number of foreign investments in Turkey, and there are more than 2900 companies with British capital in Turkey. UK had ranked in 11th place in Turkey’s import partners and 2nd place in export partners; after Brexit, foreign trade between two countries has narrowed by 14% and UK has declined to 4th place among major export countries.

Anahtar Kelimeler

• Brexit,European Union,United Kingdom,Turkey

Kaynakça

1. AB, Brexit'te geçiş sürecini belirledi. (2018, 29 Ocak). e-Dünya. https://www.dunya.com/ekonomi/ab-brexitte-gecis-surecini-belirledi-haberi-400752
2. Ağyar, Z. (2016). AB üyesi ülkelerin Türkiye dış ticaretindeki yeri. Europolitika. http://www.europolitika.com/?p=473
3. Alaca, A.İ.S. (2017). Bölgesel ve uluslararası güvenlik açısından İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılması (Brexit). Ed. E. Esen, & D. Şekeroğlu. Brexit-Elveda Avrupa: İngiltere’nin AB’den Ayrılmasından Sonra Avrupa Bütünleşmesi Ve Türkiye‐AB İlişkilerinde Fırsatlar Ve Tehditler (pp. 265-298), Ankara: Siyasal Kitabevi. http://akvam.akdeniz.edu.tr/kitap/18.pdf
4. Alsan, M. (2016). Brexit: finans sektörüne etkisi. KPMG. https://home.kpmg.com/tr/tr/home/gorusler/2016/11/brexit-finans-sektorune-etkisi.html
5. Altay, F. (2016). Brexit-İngiltere’nin AB’den ayrılması sorunsalı Türkiye’ye olası etkileri. Yeni İpek Yolu Konya Ticaret Odası Dergisi, 29(340), 44-47. http://www.kto.org.tr/d/magazine/340/340.pdf
6. Aras, İ., & Gunar, A. (2017). Brexit’in Avrupa Birliği-Türkiye ilişkilerine etkileri. Ed. T. Arı & Ç.A. Koyuncu. IX. Uludağ Uluslararası İlişkiler Kongresi: Dünya Politikasında Kriz ve Değişim (pp. 304-320). Bursa: Dora Basım Yayın.
7. Aybar, S. (2016, 27 Temmuz). Brexit sonrası, İngiltere, AB ve ötesi. Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi. http://www.tasam.org/tr-TR/Icerik/31892/brexit_sonrasi_ingiltere_ab_ve_otesi
8. Aydemir, A. (2016). Brexit nedir? GCMFOREX Menkul Kıymetler A.Ş. https://www.gcmforex.com/egitim/makale-arsivi/brexit-nedir/

9. Barrett, A., Bergin, A., FitzGerald, J., Lambert, D., McCoy, D., Morgenroth, E., Siedschlag, I., & Studnicka, Z. (2015). Scoping The Possible Economic Implications Of Brexit On Ireland. İrlanda: ESRI Research Series, 48. https://www.esri.ie/pubs/RS48.pdf
10. Bergin, A., Garcia-Rodriguez, A., Morgenroth, E. L. W., & Smith, D. (2017). Modelling the medium- to long-term potential macroeconomic impact of Brexit on Ireland. The Economic and Social Review, 48(3), 305-316. https://www.esr.ie/article/view/771/164
11. Birch, A. (2016). Brexit breakdown. KSLR EU Law Blog. https://blogs.kcl.ac.uk/kslreuropeanlawblog/?p=1054#_edn10
12. Booth, S. (2016, 12 Eylül). Turkey is no model for Britain’s post-Brexit trade policy. Vocal Europe. https://www.vocaleurope.eu/turkey-is-no-model-for-britains-post-brexit-trade-policy/
13. Boyraz, H.M. (2016). Brexit: Birleşik Krallık Avrupa Birliği’nden ayrılıyor mu? SETA Perspektif, 134. https://www.setav.org/brexit-birlesik-krallik-avrupa-birliginden-ayriliyor-mu/
14. Brexit Hollandalı balıkçıları endişelendiriyor. (2018, 14 Mayıs). Euronews, http://tr.euronews.com/2018/05/14/brexit-hollandal-bal-kcl-lar-endiselendiriyor
15. Brexit: İngiltere artık en büyük 5. ekonomi değil. (2016, 7 Temmuz). BBC News. https://www.bbc.com/turkce/ekonomi/2016/07/160707_ingiltere_brexit_ekonomi
16. Brexit müzakereleri bugün başlıyor. (2017, 17 Temmuz). Hürriyet Gazetesi. http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/brexit-muzakereleri-bugun-basliyor-40522451
17. Brexit müzakerelerinde ikinci aşama. (2017, 8 Aralık). Merkez Gazetesi. http://www.merkezgazetesi.com.tr/haber/brexit-muzakerelerinde-ikinci-asama-166290.html
18. Cookman, L. (2016, 25 Mayıs). What if Turks talked about Britons the way vote leave talks about Turkey? The Guardian. https://www.theguardian.com/commentisfree/2016/may/25/vote-leave-turkey-british-migrants-turks-ankara-eu#img-2
19. Çayırlı, E. (2016, 19 Aralık). 2016'dan 2017'ye geçerken İngiltere ekonomisi. İnvesting.com. https://tr.investing.com/analysis/2016'dan-2017'ye-ge%C3%A7erken-%C4%B0ngiltere-ekonomisi-200170106
20. Çenberci, E., & Gövdere, B. (2017). Göç krizinin, Brexit kararına ve Avrupa Birliği’nin geleceğine muhtemel etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(Göç Özel Sayısı), 1427-1442.
21. Çetin, Ş., & Hatip, Y. (2018). Brexit sonrası ilk AB bütçesi birliği böldü. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/brexit-sonrasi-ilk-ab-butcesi-birligi-boldu/1139786
22. Deutscher Industrie-und Handelskammertag (2017). The Impact Of Brexit On German Businesses Results Of The IHK Business Survey Going International 2018. Berlin: DIHK.
23. Elbir, H.Ç. (2018). Brexit süreci yürüyor ama İngiltere Avrupa'dan çıkmak istemiyor. Avrasya İncelemeleri Merkezi, Yorum no: 2018/19. https://avim.org.tr/tr/Yorum/BREXIT-SURECI-YURUYOR-AMA-INGILTERE-AVRUPA-DAN-CIKMAK-KONUSUNDA-TEREDDUTLU
24. Eluere, M., & Martin, L. (2016). France – How will Brexit impact the French economy? Prospects, 16(178). http://etudes-economiques.mobi/medias/Persp16_178_France_20160704_EN.pdf
25. Eralp, N.A. (2016). Brexit’in AB üzerindeki etkileri: ilk tahminler. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı, Değerlendirme Notu. Temmuz 2016. http://www.tepav.org.tr/upload/files/1467796324-5.BREXIT___IN_AB_UZERINDEKI_ETKILERI_ILK_TAHMINLER.pdf
26. Garcia-Herrero, A., & Xu, J. (2016). What consequences would a post-Brexit China-UK trade deal have for the EU? Policy Contribution, 18, Brussels: Bruegel.
27. George, E. (2017). A private sector perspective on priorities for UK-Africa trade relations post Brexit. The Future Of Africa-Uk Trade And Development Cooperation Relations In The Transitional And Post Brexit Period (pp. 65-68). All Party Parliamentary Group for Africa. http://www.royalafricansociety.org/sites/default/files/files/APPG%20report%202017-%20Future%20of%20Africa%20UK%20Relations%20Post%20Brexit%20v2.pdf
28. Global Counsel. (2015). BREXIT: The Impact On The UK And The EU. https://www.global-counsel.co.uk/sites/default/files/special-reports/downloads/Global_Counsel_Impact_of_Brexit.pdf
29. Gürlesel, C.F. (2016). Brexit ve küresel etkileri. Moment Expo, 97. http://www.moment-expo.com/brexit-ve-kuresel-etkileri
30. House of Lords (2016). The EU referendum and EU reform. European Union committee 9th report of session 2015-16, HL Paper 122. London.
31. Ignáth, É. K. (2017). The impact of Brexit on the Benelux states. Essays in Economics and Business Studies. doi: 10.18427/iri-2017-0059
32. İktisadi Kalkınma Vakfı (2016). Britanya Referandumu Ve Sonrası: AB Entegrasyon Sürecinin Geleceği Ve Türkiye. İstanbul: İKV Yayınları, 284. https://www.ikv.org.tr/images/files/IKV_Brexit_Yayin%20no%20284(1).pdf
33. İngiltere AB’den ayrıldı! peki şimdi ne olacak?. (2016, 24 Haziran). Takvim Gazetesi. https://www.takvim.com.tr/galeri/dunya/ingiltere-abden-ayrildi-peki-simdi-ne-olacak/19
34. İngiltere ulusal kanunlarına dönüyor. (2017, Mart 31). Mepa News. https://www.mepanews.com/ingiltere-ulusal-kanunlarina-donuyor-4984h.htm
35. İngiltere ve AB, Brexit müzakerelerinde ikinci aşamaya geçiyor. (2017, 15 Aralık). BBC News. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-42366180
36. İngiltere: işsizlik son çeyrekte düştü ancak Brexit istihdam için endişe kaynağı. (2016, 16 Kasım). Euronews. http://tr.euronews.com/2016/11/16/ingiltere-issizlik-son-ceyrekte-dustu-ancak-brexit-istihdam-icin-endise-kaynagi
37. İstanbul International Finance Center (2018). Londra uluslararası finans merkezi. http://iifc.com.tr/londra-uluslararasi-finans-merkezi/
38. Karacan, P. (2017). Brexit: Avrupa Birliği Hukuku ve Birleşik Krallık açısından ‘buzdağının görünen yüzü’. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(3). 403-416.
39. Kılcı, E.N. (2018). Brexit; Birleşik Krallık ve Euro-Bölgesi açısından sonuçlarının değerlendirilmesi. Sakarya İktisat Dergisi, 7(1), 1-26.
40. Kılıç, M. (2016). Brexit: Avrupa Birliği’nde değer çözülmesi. Türkiye Gazetesi. http://www.turkiyegazetesi.com.tr/yazarlar/prof-dr-muharrem-kilic/592138.aspx
41. Kolev, G., Matthes, J., & Busch, B. (2016). Brexit impacts on Germany? IW-Kurzberichte. https://www.iwkoeln.de/en/studies/iw-kurzberichte/beitrag/galina-kolev-juergen-matthes-berthold-busch-brexit-impacts-on-germany-305825.html
42. Köker, İ. (2017, 19 Haziran). Brexit müzakereleri AB'nin hazırladığı çerçevede ilerleyecek. https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-40336341
43. Kutlay, M. (2017). ‘Brexit’ sonrası İngiltere ve AB bütünleşmesinin geleceği. Liberal Perspektif: Analiz. 4. Özgürlük Araştırmaları Derneği. http://ozgurlukarastirmalari.com/pdf/rapor/OAD_9uoaQV1.pdf
44. Küçükkeleş, M. (2013). AB’nin Ortadoğu politikası ve Arap Baharına bakışı. SETA Analiz, 63. http://file.setav.org/Files/Pdf/20130118172742_seta_analiz_ab_arap_bahari.pdf
45. Lammersen, J. (2017, 3 Ekim). A look at the potential impact of Brexit on the Dutch economy. Focus Economics. https://www.focus-economics.com/blog/potential-impact-brexit-dutch-economy
46. Miller, V. (2015, 3 Temmuz). The 1974-75 UK renegotiation of EEC membership and referendum. House of Commons Library Briefing Paper no. 7253.
47. Noor, T., Islam, S., Alam Nirob, K. J., & Hossain, M. (2016). Brexit and the impact on Bangladesh. Imperial Journal of Interdisciplinary Research, 2(12), 68-76.
48. Office for National Statistic (2016). Estimates of employment, unemployment, economic inactivity and other employment related statistics for the UK. UK Labour Market.
49. Office for National Statistic (2018). Who does the UK trade with?. https://www.ons.gov.uk/businessindustryandtrade/internationaltrade/articles/whodoestheuktradewith/2017-02-21
50. Örmeci, O. (2013). David Cameron’ın tehlikeli oyunu. Uluslararası Politika Akademisi. http://politikaakademisi.org/2013/12/16/david-cameronin-tehlikeli-oyunu/
51. PHD Chamber of Commerce and Industry (2016). Brexit impact on Indian economy. Working Paper. 43. Hindistan. http://phdcci.in/live_backup/image/data/Research%20Bureau-2014/Economic%20Developments/paper/BREXIT%20Impact.pdf
52. Razzaque, M. A. (2017). Post-Brexit UK-africa trading relationship: can it be more development-friendly than EPAs? The Future Of Africa-Uk Trade And Development Cooperation Relations In The Transitional And Post Brexit Period (pp. 58-61). All Party Parliamentary Group for Africa. http://www.royalafricansociety.org/sites/default/files/files/APPG%20report%202017-%20Future%20of%20Africa%20UK%20Relations%20Post%20Brexit%20v2.pdf
53. Romya, K. (2016). Brexit’in ekonomik etkileri. Anka Enstitüsü. http://ankaenstitusu.com/brexitin-ekonomik-etkileri/
54. Rothman, A. (2016, 8 Temmuz). Brexit impact on China. Advisor Perspectives. Matthews Asia. https://www.advisorperspectives.com/commentaries/2016/07/08/brexit-impact-on-china
55. Sefer, Ö. (2014). Birleşik Krallık-Avrupa Birliği ilişkileri üzerine bir inceleme. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi. 6, 47-61. http://dspace.marmara.edu.tr/handle/11424/4047
56. Stanciu, S. (2016). Brexit impact on Romania’s economy. Proceedings of the 28th IBIMA Conference Vision 2020: Innovation Management, Development Sustainability, and Competitive Economic Growth. 2307-2315.
57. TC. Dışişleri Bakanlığı (2018a). Türkiye-Birleşik Krallık İlişkileri. http://www.mfa.gov.tr/turkiye-ingiltere-siyasi-iliskileri.tr.mfa
58. TC. Dışişleri Bakanlığı (2018b). Bangladeş'in Ekonomisi. http://www.mfa.gov.tr/banglades-ekonomisi.tr.mfa
59. TC. Londra Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği (2010). İngiltere'nin Genel Ekonomik Durumu ve Türkiye ile Ekonomik-Ticari İlişkileri.
60. The Chamber of Commerce and Industry of Romania (2017). The Effects of Brexit on The Romanian Economy. Challenges and Opportunities at The European Level. Romania. https://ccir.ro/wp-content/uploads/2014/11/Fact-sheet-on-Brexit-1.pdf
61. Turkish Yatırım (2016, 14 Haziran). Brexit’e dair herşey. http://www.turkborsa.net/belgeler/raporlar/brexitedairhersey.pdf
62. Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (2016, 29 Haziran). Brexit sonrasında İngiltere ile ikili anlaşmalar yapılmalı. http://tisk.org.tr/wp-content/uploads/2016/06/TISK_Haziran_Ekonomi_Basin_Bulteni_28062016-002.pdf
63. Türkiye Otelciler Birliği (2017). 2017 WTM turizm fuarı TÜROB fuar sonuç raporu. http://www.turob.com/Resources/doc/wtm2017.pdf
64. Tüysüzoğlu, G. (2013). İngiltere AB’den kopuyor mu?. Uluslararası Politika Akademisi. http://politikaakademisi.org/2013/01/31/ingiltere-abden-kopuyor-mu/
65. UK unemployment rate falls to fresh 11-year low. (2016, 20 Temmuz). BBC News, https://www.bbc.com/news/business-36844302
66. Uzunluoz, E. (2018). Brexit’in Türkiye ve Avrupa’ya etkisi. Diplomatik Strateji Araştırma Merkezi. https://www.diplomatikstrateji.com/brexitin-turkiye-ve-avrupaya-etkisi/
67. Velthuijsen, J.W., & Bernard, L. (2016). Brexit Monitor the Impact of Brexit on (Global) Trade. Pwc.nl. https://www.pwc.nl/nl/brexit/documents/pwc-brexit-monitor-trade.pdf
68. Velthuijsen, J.W., Kramer, G., & Yıldırım, B. (2018). European Economic Outlook 2018-2022. Pwc.nl. https://www.pwc.nl/nl/themas/europe-monitor/documents/pwc-european-economic-outlook-2018.pdf
69. Velthuijsen, J.W., Thoen, J.W., & Helsen, G. (2018). Brexit Update Walking the Tightrope – A European View on Brexit. Pwc.nl. https://www.pwc.be/en/documents/20180409-brexit-update-walking-the-tightrope.pdf
70. Wood, J., & Jang, H. (2017). Brexit: the economic and political implications for Asia. Social Sciences, 6(41). https://doi.org/10.3390/socsci6020041