Kentleşme Sürecinde Dini Hayat: Başakşehir Örneği

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, kentleşme süreci ile dinî hayat arasındaki ilişkiyi incelemektir. Sosyolojik anlamda kentleşme sanayi devrimi ile eşzamanlı bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Modern sanayi toplumunu karakterize eden dinamiklerden biri olan kentleşme, geleneksel tolum yapısını, kültürünü, toplumsal organizasyonunu, yerleşik değerleri ve normları köklü değişme süreçleri ile karşı karşıya bırakmaktadır. Din, tarihin ilk zamanlarından itibaren varlığı kabul edilen ve toplumsal hayatta sosyal kontrol işlevi bulunan sosyolojik bir kurumdur. Kentleşme süreci ile dinî hayat arasındaki ilişkinin varlığı ve yönü bu araştırmanın ana temasını oluşturmaktadır. Kentleşme sürecinde dinî hayat, İstanbul’un Başakşehir ilçesinde; demografik, sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik değişkenlerle dini tecrübenin ifade şekilleri olan teorik, pratik ve sosyal boyutları arasındaki ilişki ele alınarak incelenmiştir. Araştırmada dolaysız gözlem metodu ve anket tekniği kullanılmıştır. Anketler SSPS 22 programına girilerek kodlanmıştır. Ortaya çıkan sonuca göre İstanbul’un değişik semtlerinde ikamet eden ve 1990’lı yıllar itibariyle orta ve üst sınıflara dâhil olan muhafazakâr ve dindar kitlelerin, bulundukları mekânları terk ederek; sakin, temiz ve yeşil alanları bulunan, aynı zamanda öz dışlanmaya imkân sunan bir uydu kent olan Başakşehir’e yerleştikleri görülmüştür. Başakşehir özelindeki bu durumun, kentleşme ve dinî hayat değişkenleri arasındaki muhtemel sonuçları etkilediği ve bazı sonuçların bu çerçevede ortaya çıktığı değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kent,kentleşme,din,dini hayat

Religious Life during the Urbanization on the example of Basaksehir Case

Öz

The main aim of this study is to examine the relationship between urbanization and religious life. In sociological sense, urbanization emerges as a synchronous phenomenon with industrial revolution. Urbanization, one of the dynamics that characterizes modern industrial society, exposes traditional society structure, culture, social organization, permanent values and norms to radical change processes. Religion is a sociological institution whose existence has been accepted since the beginning of history and has a social control function in the social life. The existence and orientation of the relationship between urbanization and religious life create the theme of this research. Religious life in the urbanization process was reviewed in İstanbul at Başakşehir district with taking into account the theoretical, practical and social dimensions which are the expression of religious experience with the socio-cultural and socio-economical variables. Direct observation method and survey technique were used in the research. The surveys were coded by entering in SSPS 22 program. According to the result, the conservative and religious masses who lived in different districts of Istanbul and included in the middle and upper classes in the 1990s, abandoned their places; it was seen that they were settled in Başakşehir, a satellite city with calm, clean and green areas, which also allowed for self-exclusion. This situation in Başakşehir has been evaluated as affecting the possible results between urbanization and religious life variables and some results appeared in this framework.

Anahtar Kelimeler

• City,urbanization,religion,religious life

Kaynakça

1. Aksoylu, S. (2013). Türkiye’de modernleşme sürecinde kentleşme ve kent planlaması. Nuray Özaslan ve Rana Karasözen (Ed.), Mimarlık tarihi içinde (s. 97-98). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
2. Aydınalp, H. (2012). Gerede’de dini hayat. İstanbul: Gerede Belediyesi.
3. Bal, H. (2014). Sosyolojide yöntem ve araştırma teknikleri. Bursa: Sentez.
4. Başakşehir Belediyesi. Erişim adresi https://basaksehir.bel.tr
5. Bulaç, A. (2008). Din-kent ve cemaat. İstanbul: Ufuk.
6. Demirkan, Y. (2003). Kentleşme sürecinde dini yaşam-Eryaman örneği (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Ankara.
7. Diyanet İşleri Başkanlığı. (2014). Türkiye’de dinî hayat araştırması. Erişim adresi https://serdargunes.files.wordpress.com/2013/08/tc3bcrkiye-de-dini-hayat- arastirmasi-2014.pdf
8. Günay, Ü. (1998a). Din sosyolojisi. İstanbul: İnsan.

9. Günay, Ü. (1998b). Max Weber’in din sosyolojisindeki yeri ve önemi. E.Ü.İ.F.D., 5, 1-3.
10. Günay, Ü. (1999). Erzurum ve çevre köylerinde dinî hayat. İstanbul: Erzurum.
11. Gündüz, N. (2015). Mekânsal ayrışmanın öz dışlanma sorunu: Başakşehir 4. ve 5. etap örneği Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(39), 467. Erişim adresi http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt8/sayi39_pdf/4sosyoloji_psikoloji_felsefe/g unduz_nurullah.pdf
12. İslamoğlu, A. H. ve Alnıaçık, Ü. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. İstanbul: Beta.
13. Karaşahin, H. (2007). Bir batı anadolu kasabasında dinî hayat-Gördes örneği. Ankara: Birleşik.
14. Kirman, M. A. (2010). Yeni dini hareketler sosyolojisi. Ankara: Birleşik.
15. Kurtuluş, H. (2013). Kent sosyolojisinde değişen kavrayışlar ve Türkiye’nin kentleşme deneyimi. Ö. Andaç Uğurlu (Ed.), Türkiye perspektifinden kent sosyolojisi çalışmaları içinde (s. 177). İstanbul: Örgün.
16. Lukmann, T. (2007). Görünmeyen din. (Çev. Ali Coşkun), İstanbul: Rağbet.
17. Pêrouse, J.F. (2014). İstanbul’la yüzleşme denemeleri, İstanbul: İletişim.
18. Sezal, İ. (1992). Şehirleşme, Ankara: Ağaç.