Yıl 2019, Cilt 8 , Sayı 1, Sayfalar 744 - 750 2019-02-22

Manas Destanındaki Kırk Çoro ve Yenisey Yazıtlarındaki Kırk Er
“Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр

Nurdin Useev [1]


Manas Destanı üzerinde çalışan bilim adamlarının çoğu, söz konu destan ile Eski Türk yazıtlarının ortasındaki içerik ve edebi benzerliklere dikkat etmişlerdir. Özellikle Manas Destanının ortaya çıkışını araştıran A. N. Bernştam, R. Kıdırbaeva, A. Bakirov vd. gibi bilim adamları, destanda anlatılan hayatın, tarihi olayların, toplumsal-etnografik olguların temelinde VII-X. asırlardaki Eski Türk / Kırgız devrinn bulunduğunu düşünmektedirler. Gerçekten Manas Destanı ile Eski Türk yazıtlarının, Eski Türk devrinin ortasında birçok benzerlikler bulunmaktadır.  Onlardan biri halk başındaki beylerin, devleti yöneten hükümdarların maiyeti. Bilindiği gibi Manas'ın yanında ona direk olan kırk yiğidi, çorosu vardı. Bununla birlikte Yenisey yazıtlarında gayatı anlatılan bazı Eski Türk / Kırgız beylerinin de kırk yiğidi olmuştur. Makalemizde işte bu benzerlik ele alınarak incelenmiştir. 

“Манас” эпосун изилдеген окумуштуулардын басымдуу бөлүгү бул эпос менен байыркы түрк (руникалык) жазма эстеликтеринин ортосундагы мазмундук, көркөмдүк окшоштуктарга көңүл бурушкан. Өзгөчө, “Манас” эпосунун генезисин изилдеген А. Н. Бернштам, Р. Кыдырбаева, А. Бакиров ж.б. окумуштуулар эпосто чагылдырылган  жашоонун, тарыхый окуялардын, коомдук-этнографиялык кубулуштардын негизинде VII-X кылымдардагы байыркы түрк/кыргыз доору жатканын болжолдошкон. Чындыгында эле “Манас” эпосу менен байыркы түрк (руникалык) жазма эстеликтеринин, байыркы түрк доорунун ортосунда биртоп окшоштуктар бар. Алардын бири – бул эл башкарган бектердин, баатырлардын жанындагы жөкөрлөрү. Белгилүү болгондой, Манастын жанында ага тирек болгон кырк чоросу жүргөн. Ошол эле мезгилде Энесай жазма эстеликтеринде өмүр-баяны сүрөттөлгөн бектердин да кырк жигити болгон. Макалабызда мына ушул окшоштук каралып, кеңири иликтөөгө алынды.

  • Acar, G. (2000). Tanzimat Dönemi Fikir ve Düşünce Hayatının Mimari Alana Yansıması, Mimar Sinan Üniversitesi Basılmamış Doktora Tezi, İstanbul
  • Akın, N. (1998). 19. Yüzyılın İkinci Yarısında Galata ve Pera, Literatür Yayını, İstanbul.
  • Akıncı, T. (2018). Beyoğlu Yapılar, Mekanlar, İnsanlar (1831-1923), Remzi Kitabevi, İstanbul.
  • Aykut, P., “Tokatlıyan Oteli”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, cilt:7, Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul 2000, s. 272.
  • Christie, A. (2009). Hayatım, çev. Azize Bergin, Altın Kitaplar Yayınevi, İstanbul.
  • N/A, (2018). Doğu Ekspresinde Cinayet, çev. Gönül Suveren, Altın Kitaplar Yayınevi, 22. Baskı, İstanbul.
  • Çelebi Yakartepe, E., Binan, C., “İstanbul’un Modernleşme Dönemi Otelleri (1840-1914)”, Megaron, cilt: 6, sayı: 2 (2011), s. 79-94.
  • Çelebi, M. E., “Galata ve Pera’da Otel Yapılarının Gelişimi (1840-1914)”, Yıldız Teknik Üniversitesi Sigma Dergisi, cilt: 3, sayı: 2 (2011), s. 300-307.
  • Çıkla, S. (2004). Roman ve Gerçeklik Bağlamında: Kültür Değişmeleri ve Servet-i Fünûn Romanı, Akçağ Yayınları, Ankara.
  • Çilli, Ö. (2009). Tanzimat Sonrası Osmanlı Otel Mimarisi ve Pera Palas, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
  • Freely, B., Freely, J. (2014). Galata, Pera, Beyoğlu: Bir Biyografi, çev. Yelda Türedi, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
  • Gülersoy, Ç. (1999). Beyoğlu’nun Yitip Gitmiş 3 Oteli, Çelik Gülersoy Vakfı Yayınları, İstanbul.
  • İleri, S. (2000). Solmaz Hanım Kimsesiz Okurlar İçin, Oğlak Yayınları İstanbul.
  • Mehmed Rauf (1927). Son Yıldız, Sühulet Kütüphanesi, İstanbul. Özkan, M. (2008). Transformation of the Arcades in Beyoğlu, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
  • Pamuk, O. (1992). Kara Kitap, 9 Baskı, Can Yayınları, İstanbul.
  • Sezer, S., Özyalçıner, A. (2010), Öyküleriyle İstanbul Anıtları-II Saray’dan Liman’a, Evrensel Basım Yayın, İstanbul.
  • Turan, Ç., Özdemir Güzel, S., Baş, M., “Beyoğlu’nun Yitirilen Değeri Üzerine Kurum Tarihi Çalışması: “Tokatlıyan Oteli”, ASOS Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, yıl: 4, sayı: 34 (2016), s. 400-418.
  • Üsdiken, B., “Beyoğlu’nun Eski ve Ünlü Otelleri-IV Tokatlıyan Oteli”, Tarih ve Toplum, cilt 17, sayı: 98 (Şubat 1992), s. 24-28.
Birincil Dil ru
Konular Sosyal
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-4192-5216
Yazar: Nurdin Useev (Sorumlu Yazar)
Kurum: KIRGIZİSTAN-TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TÜRKOLOJİ BÖLÜMÜ
Ülke: Kyrgyzstan


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 22 Şubat 2019

Bibtex @araştırma makalesi { mjss530613, journal = {MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi}, issn = {1694-7215}, address = {Chyngyz Aytmatov Campus, 720038, Djal, Bishkek, KYRGYZSTAN}, publisher = {Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {8}, pages = {744 - 750}, doi = {10.33206/mjss.530613}, title = {“Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр}, key = {cite}, author = {Useev, Nurdin} }
APA Useev, N . (2019). “Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi , 8 (1) , 744-750 . DOI: 10.33206/mjss.530613
MLA Useev, N . "“Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 8 (2019 ): 744-750 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/mjss/issue/43425/530613>
Chicago Useev, N . "“Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 8 (2019 ): 744-750
RIS TY - JOUR T1 - “Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр AU - Nurdin Useev Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.33206/mjss.530613 DO - 10.33206/mjss.530613 T2 - MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 744 EP - 750 VL - 8 IS - 1 SN - 1694-7215- M3 - doi: 10.33206/mjss.530613 UR - https://doi.org/10.33206/mjss.530613 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi “Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр %A Nurdin Useev %T “Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр %D 2019 %J MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi %P 1694-7215- %V 8 %N 1 %R doi: 10.33206/mjss.530613 %U 10.33206/mjss.530613
ISNAD Useev, Nurdin . "“Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 8 / 1 (Şubat 2019): 744-750 . https://doi.org/10.33206/mjss.530613
AMA Useev N . “Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр. MJSS. 2019; 8(1): 744-750.
Vancouver Useev N . “Манас” Эпосундагы Кырк Чоро Жана Энесай Жазма Эстеликтериндеги Кырк Эр. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2019; 8(1): 750-744.