Yıl 2020, Cilt 9 , Sayı 1, Sayfalar 517 - 528 2020-01-27

The Central Asian History of İslam
İslamiyetin Orta Asya Tarihi

Mesut AVCI [1]


In the Turkish world of Central Asia, the intensive and continuous acts of the Sufism and the members of dervish orders have had a great influence on the establishing and rooting of Islam in the region. In those depressing periods when the Mongols reigned, these orders were the safest and peaceful refuge for people. The Turks did not have any difficulty in accepting Islam, that they knew with their mystical content and they easily intimidated them into themselves. The spiritual leaders of the ancient period called the Kam or Shaman, who gave the direction, have now been replaced by the Sufi dervishes called Ata and Baba. After the Mongol ruler Genghis Khan, who occupied most of the Islamic lands, he shared his country among his sons. Jochi Khan, Chagatai Khan, Ögedei Khan, and Tolui Khan, and their children and grandchildren became Muslims with their tribes in less than a century as a result of the attempt of the Sufi dervishes. After the VII. Mongol ruler Ghazan Khan took power in 1295, he declared Islam as the official religion of his country as he was a Muslim.

Orta Asya Türk dünyasında İslam’ın bir daha çıkmamacasına yerleşip kök salmasında, Tasavvuf ve tarikat erbabının bölgede sürdürdükleri yoğun ve sürekli irşâd faaliyetlerinin çok büyük tesiri olmuştur. Moğol kasırgasının hüküm sürdüğü o buhranlı dönemlerde, bu tarikatlar insanların en emin ve huzurlu sığınağı olmuştur. Türkler, mistik muhtevasıyla tanıdıkları İslam’ı kabullenmekte hiç de zorlanmamış ve O’nu benliklerine kolaylıkla sindirmişlerdir. Eski dönemin halka yön veren Kam veya Şaman denilen manevi önderlerinin yerini artık Ata ve Baba denilen Sufi dervişler almıştır.

  • Aka, İ. (1996). Orta Asya’da İslamiyet’in Yayılması ve Ahmed Yesevi Sevgisi, Ahmed-i Yesevi Hayatı – Eserleri – Fikirleri – Tesirleri. İstanbul: Seha Neşriyat.
  • Arnold, T. W. (1982). İntişar-ı İslam tarihi (Çev: H. Gündüzler). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Babur, G. (2006). Baburname (Çevr: R. Arat; Önsöz ve Tarihi özet: Y. Hikmet Baydur). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  • Babur Mirza, Z. M. (1993). Baburnama. Harvard: Harvard University.
  • Bennigsen, A. ve Chantal-Lemercier Q. (1988). Sufi ve Komiser Rusya’da İslam Tarikatları (Çev: O. Türer). Ankara: Akçağ Yayınları.
  • Beveridge S. (1971). The Babar-Nama. Londra: Messrs, Luzac and Co.
  • Çandaroğlu, G. (2019). Sarı Uygurlar ve Kansu Bölgesi Kabileleri. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı.
  • Demirci, M. (1996). Türkistan Notları. İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı.
  • Dinler Tarihi Ansiklopedisi. İstanbul: Sabah Dış Ticaret ve Pazarlama A.Ş.
  • Doerfer, G. (1966). Türkische Und Mongolische Elemente Im Neupersischen. Almanya: Brill Verlag.
  • De Gobineau, A. (1900) Les Religions et les Philosophies dans I’Asil Centerale. Paris: Tous Droıts reserves.
  • Eröz, M. (1973).Türk içtimai hayatında totemizm izleri. İktisat Fakültesi Mecmuasından Ayrı Basım, İstanbul.
  • Fedotoviç, F. (1994). Saha yeri ve saha Türkleri (Çev: S. Gömeç). AÜ. DTCF. Tarih Araştırmaları Dergisi, 16(26), 227-241.
  • Golden, P. (1992). An Introduction to the History of Turkic Peoples. Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
  • Güngör, H. (2007). Eski Türk Dini, Yaşayan Dünya Dinleri. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı.
  • Haussig, H. W. (2001). İpek Yolu ve Orta Asya kültür Tarihi. (Çev: Müjdat Kayayerli). İstanbul: Ötüken Yayınları.
  • İbn Fadlan. (1954). İbn Fadlan seyahatnamesi (Rıhletu'bni Fadlan) (Çev: L. Doğan). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3(1-2), 59-80.
  • İbn Haldun. (2004). Mukaddime (Çev: H. Kendir). Ankara: Yeni Şafak Kültür Armağanı.
  • İnan, A. (1995). Tarihte ve Bugün Şamanizm. Ankara.
  • Jean-paul R. (1984). la Religion des Turcs et des Mongols. Paris: Poyat.
  • Kara, M. (1999). Tarikatler dünyasına genel bir bakış. İslamiyat Dergisi, 32.
  • Kaşgarlı Mahmud. (2005). Divanü Lügati't-Türk (Çev: S. Erdi - T. Yurtsever). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  • Kafesoğlu, İ. (1988). Türkler. İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  • Köprülü, F. (1984). Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. Ankara: D.İ.B. Yayınevi.
  • Köprülü, M. F. (1988). Ahmed Yesevi. İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  • Lipovsky, I. (1996). The awakening of Central Asian Islam. Londra: Middle Eastern Studies.
  • Mau Tsai, L. (1961). Die chinesischen Nachrichten zur Geschichte der ost-Türken. Wiesbaden: Brill.
  • Müller, A. (2013). Der Islam im Morgen- und Abendland. Berlin: G. Grote.
  • Narınbayev, A. İ. (2003). Reaktsionnaya rol sufizma vı vostoçnom turkestane. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7.
  • Öztürk, Y. N. (1998). Tasavvufun ruhu ve tarikatlar. İstanbul: Sidre Yayıncılık.
  • Prıtsak, O. (1988). Kara-Hanlılar. İslam ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
  • Roy, O. (2000). The central Asia: The creation of nations. New York: New York University Press.
  • Safronov, R. (2000). İslam in Turkmenistan: The Niyazov calculation, İslam and Central Asia: An enduring legacy or an evolving threat? DC Washington: Center for Political and Strategic Studies.
  • Üçok, C., Mumcu A. ve Bozkurt, G. (1996). Türk hukuk tarihi. Ankara.
  • Turan, O. (1978). Türk cihan hâkimiyeti mefkuresi tarihi. İstanbul.
  • Türer, O. (1998). Ana hatlarıyla tasavvuf tarihi. İstanbul: Seha Yayınları.
  • Uludağ, S. (1999). Tasavvuf karşıtı akımlar ve İbn Teymiyye'nin tasavvuf felsefesi. İslamiyat Dergisi, 2(3), 17-18.
  • Yazıcı, N. (2007). İlk Türk-İslam devletleri tarihi. Ankara: TDV Yayınları.
  • Yazıcı, T. (1988). Nakşbend. İslam ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
  • Yusuf Has Hacip (1991). Kutadgu bilig (Çev: R. Arat). Ankara.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Derleme
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-1310-3108
Yazar: Mesut AVCI (Sorumlu Yazar)
Kurum: ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 27 Ocak 2020

Bibtex @derleme { mjss531275, journal = {MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi}, issn = {1694-7215}, address = {Chyngyz Aytmatov Campus, 720038, Djal, Bishkek, KYRGYZSTAN}, publisher = {Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {9}, pages = {517 - 528}, doi = {10.33206/mjss.531275}, title = {İslamiyetin Orta Asya Tarihi}, key = {cite}, author = {AVCI, Mesut} }
APA AVCI, M . (2020). İslamiyetin Orta Asya Tarihi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi , 9 (1) , 517-528 . DOI: 10.33206/mjss.531275
MLA AVCI, M . "İslamiyetin Orta Asya Tarihi". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 (2020 ): 517-528 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/mjss/issue/52092/531275>
Chicago AVCI, M . "İslamiyetin Orta Asya Tarihi". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 (2020 ): 517-528
RIS TY - JOUR T1 - İslamiyetin Orta Asya Tarihi AU - Mesut AVCI Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.33206/mjss.531275 DO - 10.33206/mjss.531275 T2 - MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 517 EP - 528 VL - 9 IS - 1 SN - 1694-7215- M3 - doi: 10.33206/mjss.531275 UR - https://doi.org/10.33206/mjss.531275 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi İslamiyetin Orta Asya Tarihi %A Mesut AVCI %T İslamiyetin Orta Asya Tarihi %D 2020 %J MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi %P 1694-7215- %V 9 %N 1 %R doi: 10.33206/mjss.531275 %U 10.33206/mjss.531275
ISNAD AVCI, Mesut . "İslamiyetin Orta Asya Tarihi". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 / 1 (Ocak 2020): 517-528 . https://doi.org/10.33206/mjss.531275
AMA AVCI M . İslamiyetin Orta Asya Tarihi. MJSS. 2020; 9(1): 517-528.
Vancouver AVCI M . İslamiyetin Orta Asya Tarihi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2020; 9(1): 528-517.