Yıl 2020, Cilt 9 , Sayı 1, Sayfalar 529 - 538 2020-02-07

The Moral Frame of the Relationship between Teacher and Student in Turkish-Islamic Educational Tradition
Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi

Mehmet KORKMAZ [1]


Developments in science and technology have deeply affected the field of education as well as other areas. Owing to these developments, educational environments have been re-organized, new educational tools have been used, new learning and teaching theories and educational models have been tested, and some concepts such as “active learning”, “smart classroom,”, “technology supported education,” have been highlighted today. Despite all of these technological developments and trials, the problems of quality in educational process have been continued to be discussed. Again, relationship between teacher and student, their roles and responsibilities have gained a different dimension comparing with the past, the nature of these relationships and the erosion in the world of values placed on their bases have become one of the issues questioned frequently today. Thus, in this questioning, there is a need for recalling the ideas and values that have influenced various societies and states for a long time in history, but they have been forgotten in our day, indeed, they are not old as well as contemporary thoughts. There are numerous examples about this matter in Turkish-Islamic tradition which have been influential in a wide geographical area and left permanent signs particularly on Islamic societies. The situation of teachers and students, their roles, and the moral dimensions of relationship between teacher and student in the science tradition of Seljuks and Ottoman and discussing those ideas can provide a great contributions today’s educators. In this context, this article gives brief information about the position of teacher and student and their roles in the tradition of Islamic education, and then it emphasizes the moral dimensions of relationship between teachers and students.

Teknolojinin baş döndürücü bir şekilde ilerlediği günümüzde neredeyse hemen her alanda, yarının bugünden eskitildiği ve tüketildiği, her gün yeni sorunlarla boğuşulduğu hızlı bir değişim ve dönüşüm süreci yaşamaktayız. Bu sorun alanlarından birisi de hiç kuşkusuz eğitim alanıdır.  Bugün pek çok ülkede eğitim yatırımları arttırılmakta, “aktif öğrenme”, “öğrenmeyi öğrenme”, “yapılandırmacılık”, “teknoloji destekli eğitim” vb. yeni kavramlar tartışılmaktadır. Bütün bu çabalara rağmen eğitimdeki nitelik sorunları da artarak devam etmektedir. Zira bugün, genelde eğitim süreci, özelde ise öğretmen öğrenci ilişkileri, temel değerlerin aktarıldığı ve içselleştirildiği varoluşsal bir ilişki biçimi olmaktan çıkmış gözükmektedir. Dolayısıyla bugün eğitimle ilgili süreç ve unsurların (program, amaç, yöntem, mekan, öğretmen-öğrenci vb.) niteliği, değerliliği yeniden sorgulanmak durumundadır.

Bu sorgulamada çağdaş fikirlere ihtiyaç olduğu kadar, uzun yıllar boyunca çeşitli toplum ve devletleri etkilemiş, ancak günümüzde unutulmuş eski(meyen) fikirlerin hatırlanmasına da ihtiyaç vardır. Bu konuda, geniş bir coğrafyada etkili olmuş ve özellikle İslam toplumları üzerinde kalıcı izler bırakmış olan Selçuklu ve Osmanlı ilim geleneğinde sayısız örnekler vardır.

Kaynaklarımız sınırlı da olsa, Selçuklu ve Osmanlı ilim mahfillerinde öğretmen ve öğrencilerin durumu, rolleri, öğretmen ve öğrenci ilişkilerinin ahlaki boyutu konusunda fikir teatisinde bulunmak bugünün eğitimcilerine önemli katkılar sağlayabilir. Bu çerçevede bu çalışmada İslam eğitim geleneğinde Öğretmen ve öğrencilerin konumu ve rolleri hakkında özet bir bilgi verilecek daha sonra, öğretmenler ve öğrenciler arasındaki ilişkilerin ahlaki boyutu üzerinde durulacaktır. 

Literatür analizine dayanan çalışmada, Türk-İslam geleneğindeki öncü şahsiyetlerden Farabi, İbn Sina, Maverdi, Yusuf Has Hacib, Gazali, Mevlana, İbn Haldun, Taşköprülü-zâde, Kınalı-zâde gibi alimlerin eserlerinden, onlar hakkında yazılan eserlerden ve eğitim bilimi ile ilgili kaynaklardan yararlanılacaktır. 

  • Akyürek, S. (2016), “Kabisi”, Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. Köylü M. ve Koç A., İstanbul, (ss.125-158), Rağbet Yayınları.
  • Akyüz, Y. (2012), Türk Eğitim Tarihi, Ankara, Pegem Akademi Yayınları.
  • Aydın, M. Ş. (1998), Muhammet Şevki, "Eğitim Tarihi Araştırmaları Üzerine Notlar", Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, Kayseri, (ss.83-98).
  • Aydın, M. Ş. (2001), “İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmenlik”, Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 11, Kayseri, (59-71).
  • Aydın, M. Ş. (2016), “İbn Cemaa” , Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. M. Köylü ve Ahmet Koç, İstanbul, (ss.444-471), Rağbet Yayınları.
  • Baltacı, C. (1976), XV-XVI. Asırlarda Osmanlı Medreseleri, İstanbul, 1976, İrfan Matbaası.
  • Çelebi, A. (1998), İslâm’da Eğitim-Öğretim Tarihi, çev. Ali Yardım, İstanbul, Damla yayınları.
  • Çelikel, B. (2016), “Gazali”, Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. Köylü M. ve Koç A., İstanbul, (ss.287-308). Rağbet Yayınları.
  • Dağ, M.ve Öymen, R (1974), İslâm Eğitim Tarihi, Ankara, MEB Yayınları.
  • Dam, H. (2016), “Farabi”, Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. Köylü M. ve Koç A., İstanbul, (ss.38-97), Rağbet Yayınları.
  • Dodurgalı, A. (2016), “İbn Sina”, Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. Köylü M. ve Koç A., İstanbul, (ss. 209-211), Rağbet Yayınları.
  • -Gazali, (1993), İhya-i Ulumu’d-Din, (Trc: Ali Arslan), İstanbul, Sentez Yayınları
  • Er, H. (2016), “Kınalızade Ali Efendi”, Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. Köylü M. ve Koç A., İstanbul, 2016, (ss.605-624). Rağbet Yayınları.
  • Ez-Zernuci, B. (2011), Talim’ul Müteallim, Çev. Yavuz, Y. V., İstanbul, Feyiz yayınları.
  • Hali, S.ve Rencüzoğulları S. (2017), “İslamiyet Öncesi Dönemde Türklerde Eğitim”, 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum Dergisi, Cilt 6, Sayı 17, (ss.425-437).
  • Kaya, U. (2016), “Yusuf Has Hacip”, Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. Köylü M. ve Koç A., İstanbul, (ss.256-286), Rağbet Yayınları.
  • Korkmaz, M. (2016), “Taşköprülü zade”, Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. Köylü M. ve Koç A., Rağbet Yayınları, İstanbul, (ss.55-604).
  • Korkmaz, M. (2018), “Taşköprülü zade’ye Göre Öğretmenlik ve Öğrencilik Ahlakı” Manas Journal of Social Studies/Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, S. 7 c.3, (ss. 297-318).
  • Köylü, M. (2016), “İbn Haldun”, Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. Köylü M. ve Koç A., Rağbet Yayınları, İstanbul, (ss.515-540).
  • Özkan, S. (2008), Türk Eğitim Tarihi, Nobel Kitap Dağıtım, Ankara.
  • Taşağıl, Ahmet, “Talas Savaşı”, DİA, cilt: 39; 2010, (s.501).
  • Tetik, H. (2016), “Zernuci”, Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. Köylü M. ve Koç A., Rağbet Yayınları, İstanbul, (ss. 319-321).
  • Unan, F. (2005), “Klâsik Dönem Osmanlı Medreselerinde Eğitim Üzerine Yapılmış Çalışmalara Dair Bir Bibliyografya Denemesi”, Dîvân İlmî Araştırmalar Dergisi, Sayı 18 (İstanbul, 2005/1), ss.79-114, http://yunus.hacettepe.edu.tr/~unan/academicarticles.html ( 12 .09. 2018 tarihinde alındı.)
  • Usta, M. (2016), “Mevlana”, Klasik İslam Eğitimcileri, Ed. Köylü M. ve Koç A., Rağbet Yayınları, İstanbul, 2016,İstanbul, 2016, (ss. 381-420).
  • Ünalan, S. ve Öztürk, H. (2008), “İslamiyet’ten Önce Türkler’de Eğitim Ve Öğretim”, İlahiyat Fakültesi Dergisi, S.13, C.2, (ss.89–109).
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Derleme
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-6873-4313
Yazar: Mehmet KORKMAZ (Sorumlu Yazar)
Kurum: KIRGIZİSTAN-TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 7 Şubat 2020

Bibtex @derleme { mjss532977, journal = {MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi}, issn = {1694-7215}, address = {Chyngyz Aytmatov Campus, 720038, Djal, Bishkek, KYRGYZSTAN}, publisher = {Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {9}, pages = {529 - 538}, doi = {10.33206/mjss.532977}, title = {Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi}, key = {cite}, author = {KORKMAZ, Mehmet} }
APA KORKMAZ, M . (2020). Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi , 9 (1) , 529-538 . DOI: 10.33206/mjss.532977
MLA KORKMAZ, M . "Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 (2020 ): 529-538 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/mjss/issue/52092/532977>
Chicago KORKMAZ, M . "Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 (2020 ): 529-538
RIS TY - JOUR T1 - Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi AU - Mehmet KORKMAZ Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.33206/mjss.532977 DO - 10.33206/mjss.532977 T2 - MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 529 EP - 538 VL - 9 IS - 1 SN - 1694-7215- M3 - doi: 10.33206/mjss.532977 UR - https://doi.org/10.33206/mjss.532977 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi %A Mehmet KORKMAZ %T Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi %D 2020 %J MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi %P 1694-7215- %V 9 %N 1 %R doi: 10.33206/mjss.532977 %U 10.33206/mjss.532977
ISNAD KORKMAZ, Mehmet . "Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 / 1 (Şubat 2020): 529-538 . https://doi.org/10.33206/mjss.532977
AMA KORKMAZ M . Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi. MJSS. 2020; 9(1): 529-538.
Vancouver KORKMAZ M . Türk-İslam Eğitim Geleneğinde Öğretmen-Öğrenci İlişkilerinin Ahlaki Çerçevesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2020; 9(1): 538-529.