Adli Olguların Ceza Hukuku Bağlamında Psikiyatrik Değerlendirmesi; Sosyodemografik Özellikler, Klinik Tanılar ve Suç İlişkileri: Retrospektif Bir Çalışma

Öz

Amaç: Çalışmamızda, psikiyatri polikliniğine adli makamlar tarafından, ceza hukuku üzere yönlendirilen adli olguların; sosyodemografik özellikleri, klinik tanıları, gönderilme nedenleri, değerlendirme sonucundaki kanaatleri ve bu değişkenlerin birbirleriyle olan ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Retrospektif kayıt taraması yapılarak yürütülen kesitsel tasarıma sahip bu araştırma, 18 yaş ve üzeri olgular ile yürütülmüştür. Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında değerlendirilmek üzere gönderilenler için 18 sorudan oluşan sosyodemografik veri formu kullanılmıştır. Form, demografik özellikler, klinik öykü, TCK kapsamında gönderilme nedenleri, fail-mağdur ve suç ile ilgili özellikleri içermektedir. Bulgular: Psikiyatri polikliniğine 1 Ocak 2019 ve 15 Temmuz 2021 tarihleri arasında başvuran adli olgulardan 88’inin TCK kapsamında geldiği görülmüştür. Katılımcıların %87,5’i fail, %12,5’i mağdur olarak gönderilmiştir; %72,7’sinin erkeklerden oluştuğu, %76,1’inin 50 yaş altı olduğu, %23,9’unun evli olduğu, %79,6’sının ilköğretim ve altı düzeyinde eğitimi olduğu görülmüştür. Olgulara konulan tanılar arasında, şizofreni ve diğer psikotik bozukluklar ilk sırada yer almaktadır. Yine gönderilen olgular içinde, faillerin yarısı düzenli tedavi almaz iken, mağdurların %90’ı düzenli tedavi almaktadır. Cezai ehliyeti olmadığına dair karar verilen olguların dörtte üçü şizofreni ve diğer psikotik bozukluklar iken, azalmış olanlarda sınır mental kapasite, tam olanlarda ise antisosyal kişilik bozukluğu olanlar ve ruhsal açıdan sorun olmayanlardır. Mağdura karşı işlenen en sık suç türü, cinsel suçlardır. Sonuç: Bu çalışmada, ceza kanunu kapsamında psikiyatrik hastalıklarla suç ve mağdur ilişkisi ele alınmıştır. Sonuç olarak, suça karışan hasta grubunun ele alınarak, suçun önlenebilmesi için gerekli hasta takibi ve tedavi sürecinin düzenlenmesi, eğitim ve iş hayatına kazandırılması, psikososyal hizmetlerle entegre edilmesi gibi sosyolojik faktörlerin geliştirmesi önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Adli Psikiyatri
• Ceza Sorumluluğu
• Türk Ceza Kanunu

Destekleyen Kurum

Bu araştırma kamu, ticari veya kâr amacı gütmeyen sektörlerdeki herhangi bir fon kuruluşundan özel bir destek almamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Kurulu tarafından 06.08.2021 tarih ve 2021/625 sayılı karar ile onaylanmıştır.

Teşekkür

Çalışmaya verdiği değerli katkılardan dolayı Prof.Dr. İsmail AK’a teşekkür ederiz.

Psychiatric Evaluation of Forensic Cases in the Context of Criminal Law; Sociodemographic Characteristics, Clinical Diagnoses, and Crime Relations: A Retrospective Study

Öz

Objective: In our study, we aimed to evaluate the sociodemographic characteristics, clinical diagnoses, reasons for referral, opinions at the end of the evaluation and the relationships between these variables in forensic cases referred to the psychiatry polyclinic by the judicial authorities for criminal law. Materials and Methods: This cross-sectional study, which was conducted by retrospective record review, was applied to cases aged 18 years and older. A sociodemographic data form consisting of 18 questions was used for those referred for evaluation under the Turkish Criminal Code (TCK). The form included demographic characteristics, clinical history, reasons for referral under the Turkish Penal Code, perpetrator-victim and offence-related characteristics. Results: It was observed that 88 of the forensic cases admitted to the psychiatry outpatient clinic between 1 January 2019 and 15 July 2021 came within the scope of the Turkish Penal Code. Of the participants, 87.5% were referred as perpetrators and 12.5% as victims; 72.7% were male, 76.1% were under the age of 50, 23.9% were married, and 79.6% had primary education or less. Among the diagnoses, schizophrenia and other psychotic disorders ranked first. Again, while half of the perpetrators do not receive regular treatment, 90% of the victims receive regular treatment. Three quarters of the cases who were judged to lack criminal capacity had schizophrenia and other psychotic disorders, while those with diminished mental capacity were those with limited mental capacity and those with full mental capacity were those with antisocial personality disorder and those with no mental problems. The most common type of crime committed against the victim is sexual offences. Conclusion: In this study, the relationship between psychiatric diseases, crime and victim was discussed within the scope of the criminal law. As a result, it is important to develop sociological factors such as organising the necessary patient follow-up and treatment process, bringing them into education and business life, integrating them with psychosocial services in order to prevent crime by addressing the patient group involved in crime.

Anahtar Kelimeler

• Forensic Psychiatry
• Criminal Responsibility
• Turkish Criminal Code

Kaynakça

1. 1. Yıldız S. Ceza hukukunda akıl hastalığı ve akıl hastalarının yargılanması. Sos Ekon Araştırmalar Derg. 2002;2 (4):140–51.
2. 2. Buchanan A. Who needs capacity? Int J Law Psychiatry. 2015;40:1–5.
3. 3. Özden SY. Adli Psikiyatri. Adli Psikiyatri. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2009.
4. 4. Karakehya H, Usluadam AK. Türk Ceza Hukuku Öğretisinde Suçun Manevi Unsuru Bağlamında Suç Genel Teorisine İlişkin Görüşler. J Penal Law Criminol. 2015;3 (2):1–24.
5. 5. Sercan M. Adli Psikiyatri: Hukuk ve Tıp Dili Arasında Çeviri. In: Uygur N, editor. Adli Psikiyatri - Uygulama Kılavuzu. Ankara: Türk Psikiyatri Derneği Yayınları; 2018. p. 1–19.
6. 6. Yee N, Matheson S, Korobanova D, Large M, Nielssen O, Carr V, et al. A meta-analysis of the relationship between psychosis and any type of criminal offending, in both men and women. Schizophr Res. 2020;220:16–24.
7. 7. Vinkers DJ, De Beurs E, Barendregt M, Rinne T, Hoek HW. The relationship between mental disorders and different types of crime. Crim Behav Ment Heal. 2011;21 (5):307–20.
8. 8. Volavka J. Violence in schizophrenia and bipolar disorder. Psychiatr Danub. 2013 Mar;25 (1):24–33.

9. 9. Bo S, Abu-Akel A, Kongerslev M, Simonsen E. Predictors of criminal offending in a clinical sample of patients diagnosed with schizophrenia: A 6-year follow-up study. Personal Disord Theory, Res Treat. 2021;12 (3):216.
10. 10. Fazel S, Gulati G, Linsell L, Geddes JR, Grann M. Schizophrenia and violence: systematic review and meta-analysis. PLoS Med. 2009 Aug;6 (8):e1000120.
11. 11. Aydın S, Batmaz S, Aslan EA, Çelikbaş Z, Çetin S. Adli Psikiyatri Raporlarının Değerlendirilmesinde Multidisipliner Yaklaşım. Bull Leg Med Tıp Bülteni. 2021;26 (2):101–11.
12. 12. Kulkara NS, Güllü D, Kıvrıkoğlu F. Şiddet ve duygudurum bozukluğu ilişkisi: Bir gözden geçirme. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Derg. 2020;3 (6):51–66.
13. 13. Belete H, Mulat H, Fanta T, Yimer S, Shimelash T, Ali T, et al. Magnitude and associated factors of aggressive behaviour among patients with bipolar disorder at Amanual Mental Specialized Hospital, outpatient department, Addis Ababa, Ethiopia: cross-sectional study. BMC Psychiatry. 2016 Dec;16 (1):443.
14. 14. Lofthouse RE, Golding L, Totsika V, Hastings RP, Lindsay WR. Predicting aggression in adults with intellectual disability: A pilot study of the predictive efficacy of the Current Risk of Violence and the Short Dynamic Risk Scale. J Appl Res Intellect Disabil. 2020 Jul;33 (4):702–10.
15. 15. Smeijers D, Bulten E, Buitelaar J, Verkes RJ. Associations Between Neurocognitive Characteristics, Treatment Outcome, and Dropout Among Aggressive Forensic Psychiatric Outpatients. Int J Offender Ther Comp Criminol. 2018 Sep;62 (12):3853–72.
16. 16. Liljegren M, Naasan G, Temlett J, Perry DC, Rankin KP, Merrilees J, et al. Criminal behavior in frontotemporal dementia and Alzheimer disease. JAMA Neurol. 2015 Mar;72 (3):295–300.
17. 17. Young MM, De Moor C, Kent P, Stockwell T, Sherk A, Zhao J, et al. Attributable fractions for substance use in relation to crime. Addiction. 2021 Nov;116 (11):3198–205.
18. 18. Asan Ö, Tıkır B, Okay İT, Göka E. Bir AMATEM birimine başvuran alkol ve madde kullanım bozukluğu olan hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri. Bağımlılık Derg. 2015;16 (1):1–8.
19. 19. Whiting D, Lichtenstein P, Fazel S. Violence and mental disorders: a structured review of associations by individual diagnoses, risk factors, and risk assessment. The lancet Psychiatry. 2021 Feb;8 (2):150–61.
20. 20. Nestor PG. Mental disorder and violence: personality dimensions and clinical features. Am J Psychiatry. 2002 Dec;159 (12):1973–8.
21. 21. Köroğlu E. DSM-5 Tanı ölçütleri başvuru el kitabı. Ankara: Hekimler Yayın Birliği Yayıncılık; 2018.
22. 22. Bourget D, Whitehurst L. Amnesia and crime. J Am Acad Psychiatry Law. 2007;35 (4):469–80.
23. 23. Soysal H. Dürtü Kontrol Bozukluklarının Adli Psikiyatrik Yönleri. Psikiyatr Güncel Yaklaşımlar. 2015;7 (1):16–29.
24. 24. Kandemir F, Büken B, Büken E, Erkol Z. Kleptomani (Çalma Deliliği)’ye Yol Açan Faktörler ve Ceza Sorumluluğu’nun Değerlendirilmesi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilim Enstitüsü Derg. 2014;1 (2):21–4.
25. 25. Yıldız ME. Cinsel sapma teşkil eden zihinsel bozuklukların (parafililerin) failin kusur yeteneğine etkisi. Ankara Sos Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Derg. 2022;4 (1):96–211.
26. 26. Valença AM, Carvalho de Oliveira G, Telles LE de B, da Silva AG, da Silva JAR, Barros AJS, et al. Matricide, parricide, and filicide: Are major mental disorders or personality disorders involved? Assessment of criminal responsibility in Brazilian cases. Vol. 66, Journal of forensic sciences. United States; 2021. p. 2048–53.
27. 27. Graz C, Etschel E, Schoech H, Soyka M. Criminal behaviour and violent crimes in former inpatients with affective disorder. J Affect Disord. 2009 Sep;117 (1–2):98–103.
28. 28. Polat S, Hocaoğlu C. Clinical features, cases of psychiatric diagnosis and socio-demographic characteristics of patients with polyclinics of forensic psychiatry in education research hospital. Ortadoğu Tıp Derg. 2020;12 (2):290–4.
29. 29. Türkcan S, İncesu C, Canbek Ö, Can Y, Sercan M, Uygur N. 1831 adli olgunun tanı dağılımı ve tanı-suç bağlantısının değerlendirilmesi. Düşünen Adam. 2000;13 (3):132–7.
30. 30. Alhumoud A, Zahid M, Ibrahim S, Syed T, Naguy A. Forensic psychiatry in Kuwait - characterization of forensic psychiatry patients evaluated over year duration in the only available forensic psychiatry unit. Int J Law Psychiatry. 2018;60:12–6.
31. 31. Large MM, Nielssen O. Violence in first-episode psychosis: a systematic review and meta-analysis. Schizophr Res. 2011;125 (2–3):209–20.
32. 32. Andrews DA, Bonta J. The psychology of criminal conduct. 5th ed. Routledge; 2010.
33. 33. Bo S, Abu-Akel A, Kongerslev M, Haahr UH, Simonsen E. Risk factors for violence among patients with schizophrenia. Clin Psychol Rev. 2011;31 (5):711–26.
34. 34. Gölpek F. Eğitim getirilerinin özel ve sosyal açıdan incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilim Fakültesi Derg. 2012;14 (1):43–53.
35. 35. İnan S, Yıldızhan E, Öncü F. [The Disease History, Sociodemographics, and Criminal Features of the Homicidal Forensic Psychiatric Patients]. Turk Psikiyatri Derg. 2018;29 (4):258–68.
36. 36. Mete B, Soyiler V, Pehlivan E. Investigation of the relationship between psychiatric disorders and suicide: A retrospective research based on records for 2013-2018. Klin Psikiyatr DERGISI- TURKISH J Clin PSYCHIATRY. 2020;23 (1).
37. 37. Gottfried ED, Christopher SC. Mental Disorders Among Criminal Offenders: A Review of the Literature. J Correct Heal care Off J Natl Comm Correct Heal Care. 2017 Jul;23 (3):336–46.
38. 38. Kalenderoğlu A, Yumru M, Selek S, Savaş HA. Gaziantep Üniversitesi tip fakültesi adli psikiyatri birimine gönderilen olgularin incelenmesi. Nöropsikiyatri Arşivi. 2007;
39. 39. Çöpoğlu US, Bülbül F, Kokaçya MH, Alıcı D, Taştan MF, Ünal A, et al. Evaluation of psychiatric diagnosis, substance use situations, sociodemographic and clinical features of cases in forensic psychiatry unit. In: New Symposium Journal. 2014. p. 1–6.
40. 40. Turhan Gürbüz P, Çoban ÖG, Erdoğan A, Kopuz HY, Adanir AS, Önder A. Evaluation of internet gaming disorder, social media addiction, and levels of loneliness in adolescents and youth with substance use. Subst Use Misuse. 2021;56 (12):1874–9.
41. 41. Meehan J, Flynn S, Hunt IM, Robinson J, Bickley H, Parsons R, et al. Perpetrators of homicide with schizophrenia: a national clinical survey in England and Wales. Psychiatr Serv. 2006 Nov;57 (11):1648–51.
42. 42. Ural C, Öncü F, Belli H, Soysal H. Adli psikiyatrik süreç içindeki şizofreni hastalarının şiddet davranışı değişkenleri: bir olgu kontrol çalışması. Turk Psikiyatr Derg. 2013;24 (1):17–24.
43. 43. Hodgins S, Hiscoke UL, Freese R. The antecedents of aggressive behavior among men with schizophrenia: a prospective investigation of patients in community treatment. Behav Sci Law. 2003;21 (4):523–46.
44. 44. Fazel S, Grann M. Older criminals: a descriptive study of psychiatrically examined offenders in Sweden. Int J Geriatr Psychiatry. 2002 Oct;17 (10):907–13.