Akut kolesistitte konservatif tedavi sonrası interval kolesistektomi bekleyen hastalarda erken yeniden yatışın prediktörleri: Retrospektif kohort çalışması
Öz
Amaç: Akut kolesistit tedavisinde interval kolesistektomi yaygın bir strateji olmasına rağmen, bekleme döneminde hastaların önemli bir kısmı komplikasyonlar nedeniyle yeniden hastaneye yatmaktadır. Bu çalışma, konservatif tedavi sonrası interval kolesistektomi planlanan hastalarda erken yeniden yatışı etkileyen faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif kohort çalışmasında, Ocak 2023-Aralık 2024 tarihleri arasında akut kolesistit tanısıyla yatırılarak konservatif tedavi uygulanan ve interval kolesistektomi planlanan hastalar değerlendirildi. Hastalar, taburculuk sonrası altı hafta içinde yeniden başvurup başvurmamalarına göre Erken Başvuru Grubu (EBG) ve Normal Başvuru Grubu (NBG) olarak sınıflandırıldı. Demografik, klinik ve laboratuvar verileri karşılaştırıldı; risk faktörleri lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya 110 hasta dahil edildi (NBG= 78, EBG= 32). Çok değişkenli analizde erkek cinsiyet (OR: 5,108; %95 GA: 1,758-14,852; p=0,003) ve diyabetes mellitus (OR: 8,521; %95 GA: 2,933-24,756; p<0,001) erken yeniden yatış için bağımsız prediktörler olarak saptandı. Yaş, inflamatuar belirteçler ve safra kesesi taşı boyutu anlamlı ilişki göstermedi (p>0.05).
Sonuç: Erkek cinsiyet ve diyabetes mellitus, interval kolesistektomi bekleyen hastalarda erken yeniden yatış için bağımsız risk faktörleridir. Bu risk faktörlerine sahip hastalarda uzun süreli konservatif tedavi yerine erken cerrahi müdahale düşünülmelidir.
Anahtar Kelimeler
Akut kolesistit kolesistektomi hasta yeniden yatışı diyabetes mellitus risk faktörleri
Kaynakça
- Yokoe M, Hata J, Takada T, Strasberg SM, Asbun HJ, Wakabayashi G, et al. Tokyo Guidelines 2018: diagnostic criteria and severity grading of acute cholecystitis (with videos). J Hepatobiliary Pancreat Sci. 2018;25(1):41-54. https://doi.org/10.1002/ jhbp.515
- Gallaher JR, Charles A. Acute Cholecystitis: A Review. JAMA. 2022;327(10):965-975. https://doi.org/10.1001/ jama.2022.2350
- Gurusamy KS, Davidson C, Gluud C, Davidson BR. Early versus delayed laparoscopic cholecystectomy for people with acute cholecystitis. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(6):CD005440. https://doi.org/10.1002/14651858. CD005440.pub3
- Gutt CN, Encke J, Köninger J, Harnoss JC, Weigand K, Kipfmüller K, et al. Acute cholecystitis: early versus delayed cholecystectomy, a multicenter randomized trial (ACDC study, NCT00447304). Ann Surg. 2013;258(3):385-393. https://doi. org/10.1097/SLA.0b013e3182a1599b
- Borzellino G, Khuri S, Pisano M, Mansour S, Allievi N, Ansaloni L, et al. Timing of early laparoscopic cholecystectomy for acute calculous cholecystitis revised: Protocol of a systematic review and meta-analysis of results. World J Emerg Surg. 2020;15:1. https://doi.org/10.1186/s13017-019-0285-7
- Blohm M, Österberg J, Sandblom G, Lundell L, Hedberg M, Enochsson L. The Sooner, the Better? The Importance of Optimal Timing of Cholecystectomy in Acute Cholecystitis: Data from the National Swedish Registry for Gallstone Surgery, GallRiks. J Gastrointest Surg. 2017;21(1):33-40. https://doi.org/10.1007/ s11605-016-3223-y
- Cao AM, Eslick GD, Cox MR. Early Cholecystectomy Is Superior to Delayed Cholecystectomy for Acute Cholecystitis: a Meta- analysis. J Gastrointest Surg. 2015;19(5):848-857. https:// doi.org/10.1007/s11605-015-2747-x
- Mou D, Tesfasilassie T, Hirji S, Ashley SW. Advances in the management of acute cholecystitis. Ann Gastroenterol Surg. 2019;3(3):247-253. https://doi.org/10.1002/ags3.12240
- Pathak SJ, Ji H, Nijagal A, Avila P, Dai SC, Arain MA, et al. Index admission cholecystectomy for acute cholecystitis reduces 30-day readmission rates in pediatric patients. Surg Endosc. 2024;38(3):1351-1357. https://doi.org/10.1007/s00464-023- 10632-7
- Köstenbauer JK, Gandy RC, Close J, Harvey L. Factors Affecting Early Cholecystectomy for Acute Cholecystitis in Older People- A Population-Based Study. World J Surg. 2023;47(7):1704- 1710. https://doi.org/10.1007/s00268-023-06968-9
- Hahm JS, Park JY, Park KG, Ahn YH, Lee MH, Park KN. Gallbladder motility in diabetes mellitus using real time ultrasonography. Am J Gastroenterol. 1996;91(11):2391-2394.
- Cho JY, Han HS, Yoon YS, Ahn KS. Risk factors for acute cholecystitis and a complicated clinical course in patients with symptomatic cholelithiasis. Arch Surg. 2010;145(4):329-333. https://doi.org/10.1001/archsurg.2010.35
- Ratheesh R, Ulrich MT, Ghozy S, Al-Jaboori M, Nayak SS. The association between diabetes and gallstones: a nationwide population-based cohort study. Prz Gastroenterol. 2023;18(3):292-299. https://doi.org/10.5114/pg.2023.131395
- Mahmood F, Akingboye A, Malam Y, Thakkar M, Jambulingam P. Complicated Acute Cholecystitis: The Role of C-Reactive Protein and Neutrophil-Lymphocyte Ratio as Predictive Markers of Severity. Cureus. 2021;13(2):e13592. https://doi. org/10.7759/cureus.13592
- Shabanzadeh DM, Sørensen LT, Jørgensen T. Determinants for symptomatic gallstone disease readmissions - results from a cohort with screen-detected gallstone disease. J Visc Surg. 2019;156(5):387-396. https://doi.org/10.1016/j.jviscsurg. 2019.02.005
- Velamazán R, López-Guillén P, Martínez-Domínguez SJ, Abad Baroja D, Oyón D, Arnau A, et al. Symptomatic gallstone disease: Recurrence patterns and risk factors for relapse after first admission, the RELAPSTONE study. United European Gastroenterol J. 2024;12(3):286-298. https://doi.org/10.1002/ ueg2.12544
- Salama A, Calpin GG, Fuller R, Hill ADK. Clinical predictors of recurrent cholecystitis in non-operative management: A systematic review & meta-analysis. Surgeon. 2025;23(2):106-113. https://doi.org/10.1016/j.surge.2024.11.004
Predictors of early readmission in patients awaiting interval cholecystectomy after conservative treatment of acute cholecystitis: A retrospective cohort study
Öz
Aim: Although interval cholecystectomy is a common strategy in the treatment of acute cholecystitis, a significant proportion of patients are readmitted due to complications during the waiting period. This study aims to identify factors affecting early readmission in patients scheduled for interval cholecystectomy after conservative treatment.
Material and Methods: In this retrospective cohort study, patients hospitalized with acute cholecystitis between January 2023 and December 2024 who received conservative treatment and were scheduled for interval cholecystectomy were evaluated. Patients were classified as Early Presentation Group (EPG) and Normal Presentation Group (NPG) based on whether they were readmitted within six weeks after discharge. Demographic, clinical, and laboratory data were compared; risk factors were evaluated by logistic regression analysis.
Results: A total of 110 patients were included in the study (NPG: 78, EPG: 32). In multivariate analysis, male gender (OR: 5.108; 95% CI: 1.758-14.852; p=0.003) and diabetes mellitus (OR: 8.521; 95% CI: 2.933-24.756; p<0.001) were identified as independent predictors of early readmission. Age, inflammatory markers, and gallbladder stone size showed no significant association.
Conclusion: Male gender and diabetes mellitus are independent risk factors for early readmission in patients awaiting interval cholecystectomy. Early surgical intervention should be considered instead of prolonged conservative treatment in patients with these risk factors.
Anahtar Kelimeler
Acute cholecystitis cholecystectomy patient readmission diabetes mellitus risk factors
Kaynakça
- Yokoe M, Hata J, Takada T, Strasberg SM, Asbun HJ, Wakabayashi G, et al. Tokyo Guidelines 2018: diagnostic criteria and severity grading of acute cholecystitis (with videos). J Hepatobiliary Pancreat Sci. 2018;25(1):41-54. https://doi.org/10.1002/ jhbp.515
- Gallaher JR, Charles A. Acute Cholecystitis: A Review. JAMA. 2022;327(10):965-975. https://doi.org/10.1001/ jama.2022.2350
- Gurusamy KS, Davidson C, Gluud C, Davidson BR. Early versus delayed laparoscopic cholecystectomy for people with acute cholecystitis. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(6):CD005440. https://doi.org/10.1002/14651858. CD005440.pub3
- Gutt CN, Encke J, Köninger J, Harnoss JC, Weigand K, Kipfmüller K, et al. Acute cholecystitis: early versus delayed cholecystectomy, a multicenter randomized trial (ACDC study, NCT00447304). Ann Surg. 2013;258(3):385-393. https://doi. org/10.1097/SLA.0b013e3182a1599b
- Borzellino G, Khuri S, Pisano M, Mansour S, Allievi N, Ansaloni L, et al. Timing of early laparoscopic cholecystectomy for acute calculous cholecystitis revised: Protocol of a systematic review and meta-analysis of results. World J Emerg Surg. 2020;15:1. https://doi.org/10.1186/s13017-019-0285-7
- Blohm M, Österberg J, Sandblom G, Lundell L, Hedberg M, Enochsson L. The Sooner, the Better? The Importance of Optimal Timing of Cholecystectomy in Acute Cholecystitis: Data from the National Swedish Registry for Gallstone Surgery, GallRiks. J Gastrointest Surg. 2017;21(1):33-40. https://doi.org/10.1007/ s11605-016-3223-y
- Cao AM, Eslick GD, Cox MR. Early Cholecystectomy Is Superior to Delayed Cholecystectomy for Acute Cholecystitis: a Meta- analysis. J Gastrointest Surg. 2015;19(5):848-857. https:// doi.org/10.1007/s11605-015-2747-x
- Mou D, Tesfasilassie T, Hirji S, Ashley SW. Advances in the management of acute cholecystitis. Ann Gastroenterol Surg. 2019;3(3):247-253. https://doi.org/10.1002/ags3.12240
- Pathak SJ, Ji H, Nijagal A, Avila P, Dai SC, Arain MA, et al. Index admission cholecystectomy for acute cholecystitis reduces 30-day readmission rates in pediatric patients. Surg Endosc. 2024;38(3):1351-1357. https://doi.org/10.1007/s00464-023- 10632-7
- Köstenbauer JK, Gandy RC, Close J, Harvey L. Factors Affecting Early Cholecystectomy for Acute Cholecystitis in Older People- A Population-Based Study. World J Surg. 2023;47(7):1704- 1710. https://doi.org/10.1007/s00268-023-06968-9
- Hahm JS, Park JY, Park KG, Ahn YH, Lee MH, Park KN. Gallbladder motility in diabetes mellitus using real time ultrasonography. Am J Gastroenterol. 1996;91(11):2391-2394.
- Cho JY, Han HS, Yoon YS, Ahn KS. Risk factors for acute cholecystitis and a complicated clinical course in patients with symptomatic cholelithiasis. Arch Surg. 2010;145(4):329-333. https://doi.org/10.1001/archsurg.2010.35
- Ratheesh R, Ulrich MT, Ghozy S, Al-Jaboori M, Nayak SS. The association between diabetes and gallstones: a nationwide population-based cohort study. Prz Gastroenterol. 2023;18(3):292-299. https://doi.org/10.5114/pg.2023.131395
- Mahmood F, Akingboye A, Malam Y, Thakkar M, Jambulingam P. Complicated Acute Cholecystitis: The Role of C-Reactive Protein and Neutrophil-Lymphocyte Ratio as Predictive Markers of Severity. Cureus. 2021;13(2):e13592. https://doi. org/10.7759/cureus.13592
- Shabanzadeh DM, Sørensen LT, Jørgensen T. Determinants for symptomatic gallstone disease readmissions - results from a cohort with screen-detected gallstone disease. J Visc Surg. 2019;156(5):387-396. https://doi.org/10.1016/j.jviscsurg. 2019.02.005
- Velamazán R, López-Guillén P, Martínez-Domínguez SJ, Abad Baroja D, Oyón D, Arnau A, et al. Symptomatic gallstone disease: Recurrence patterns and risk factors for relapse after first admission, the RELAPSTONE study. United European Gastroenterol J. 2024;12(3):286-298. https://doi.org/10.1002/ ueg2.12544
- Salama A, Calpin GG, Fuller R, Hill ADK. Clinical predictors of recurrent cholecystitis in non-operative management: A systematic review & meta-analysis. Surgeon. 2025;23(2):106-113. https://doi.org/10.1016/j.surge.2024.11.004
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Genel Cerrahi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 5 Aralık 2025 |
| Kabul Tarihi | 21 Aralık 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 21 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 21 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Amaç ve Kapsam
Batı Karadeniz Tıp Dergisi, temel tıp bilimleri, klinik tıp bilimleri ve cerrahi bilimler alanlarında özgün araştırmalar, derlemeler, olgu sunumları ve editöre mektuplar yayımlayan bilimsel bir dergidir.
Dergi, bu alanlarda yapılan güncel ve nitelikli araştırmaların paylaşılmasını sağlayarak, tıp biliminin gelişimine katkı sunmayı hedefler. Klinik uygulamalarla ilişkili bulguların, tanısal ve tedaviye yönelik yeniliklerin, deneysel ve gözlemsel araştırma sonuçlarının yayımlanmasını teşvik eder.
Batı Karadeniz Tıp Dergisi, tıp alanında çalışan araştırmacılar, hekimler ve akademisyenler için güvenilir bir bilimsel kaynak olmayı amaçlamaktadır.
Yazım Kuralları
Yazar Rehberi
Yazarlık
Yazarlık itibar sağlar, sorumluluk yükler ve yayınlanan çalışma için akademik, sosyal ve mali hesap verebilirlik anlamına gelir. Bir makaleye önemli katkı sağlayanlar yazar olarak tanımlanır; rollerini ve sorumluluklarını anlar, kabul eder ve yayımlanan araştırma için hesap verir.
Derginin yazarlık tanımı, Uluslararası Tıp Dergileri Editörleri Komitesi (International Committee of Medical Journal Editors - ICMJE) önerilerine dayanmaktadır. ICMJE, yazarlığın aşağıdaki 4 kriter temelinde belirlenmesini önermektedir:
- Çalışmanın konsepti, tasarımı, veri toplanma, analizi veya yorumlanmasına önemli katkı sağlamak; VE
- Çalışmanın taslağını oluşturmak veya entelektüel içeriğine yönelik eleştirel revizyonlar yapmak; VE
- Yayımlanacak versiyona nihai onay vermek; VE
- Çalışmanın herhangi bir bölümünün doğruluğu veya bütünlüğü ile ilgili soruların uygun şekilde araştırılması ve çözülmesini sağlamak için hesap verebilir olmayı kabul etmek.
Bu dört kriterin tümünü karşılayan kişiler yazar olarak tanımlanır. Ayrıca, ortak yazarların çalışmanın belirli yönlerine ilişkin sorumlulukları açıkça belirtilmelidir. Bu sorumlulukların makalede nasıl belirtileceğine dair ayrıntılar için "Yazar Bilgileri" bölümüne bakınız.
Büyük Grup/Konsorsiyum Yazarlığı:
Makale, büyük bir grup veya konsorsiyum tarafından hazırlandıysa, tüm üyeler yukarıdaki dört kriteri karşılamalıdır. Sorumlu yazar(lar), grup adını ve üyelerini, kapak sayfasında uygun şekilde belirtmelidir.
Yazar Olmayan Katkıda Bulunanlar ve Diğer Beyanlar:
- Yazar olmayan katkıda bulunanların,
- Eşit katkı sağlayan yazarların,
- İlgili yazarın belirtilmesi ve diğer teşekkürler için "Yazar Bilgileri" bölümünü inceleyiniz.
Yazar Olmayan Katkılar
Yukarıdaki kriterlerin tümünü karşılamayan kişiler yazar olarak nitelendirilemez. Ancak, en az bir kriteri karşılayan kişiler, yazar olmayan katkıda bulunanlar olarak tanımlanmalı ve katkıları Kapak Sayfası'ndaki "Teşekkürler" bölümünde belirtilmelidir. Yazar olmayan katkılar hakkında detaylı bilgi için: ICMJE Rehberi.
Yazar Olmayan Katkı Örnekleri:
- İdari destek,
- Genel denetim,
- Finansman sağlama,
- Teknik düzenleme,
- Dil düzenleme ve redaksiyon.
Bu katkılar, makale gönderimi sırasında kapak sayfasında açıkça belirtilmelidir.
Eşit Katkı
Çok yazarlı makalelerde, eşit katkı sağlayan yazarlar ve yazarlık statüsü net şekilde tanımlanmalıdır:
- Eşit Katkı: Yazarlar araştırmaya eşit derecede katkı sağlamıştır.
- İlk Yazarlık: Yazarlar ilk yazarlık statüsünü paylaşmaktadır.
- Eşit Katkı ve İlk Yazarlık: Yazarlar hem eşit katkı sağlamış hem de ilk yazarlığı paylaşmaktadır.
Sorumlu Yazar
Sorumlu yazar, yazarlar adına dergiyle gönderimden yayına kadar tüm yazışmaları yürüten ve süreci koordine eden ve yazışmaları yürüten kişidir. Sorumlu yazarın sorumlulukları şunlardır:
İdari Yükümlülükler:
- Yazarlık bilgileri, iletişim detayları, etik kurul onayı ve istenilen belgelerini sağlamak.
- Dergiyle tüm yazışmaları (revizyon talepleri, düzeltmeler vb.) yönetmek,
- Makalenin tüm yazarları adına karar vermek ve bilgilendirmek.
Önemli Not:
- Eşit katkı veya ilk yazarlık durumu, makale gönderimi sırasında kapak sayfasında belirtilmelidir.
- Sorumlu yazarın iletişim bilgileri (e-posta) makalenin yayımlanması durumunda okurlara açık olacaktır.
Kapak Mektubu
Kapak mektubu, makale türüne bakılmaksızın tüm gönderimler için zorunludur. Kapak mektubu, Editörün ön değerlendirme sürecine yardımcı olmak açısından kritik öneme sahiptir. Aday makale gönderen yazar, kapak mektubunu çevrimiçi gönderim sisteminde belirlenmiş olan alana yazacak veya yapıştıracaktır (ayrı bir dosya olarak yüklenmeyecektir).
Kapak Mektubunda Belirtilmesi Gerekenler:
- Makalenin Batı Karadeniz Tıp Dergisinde yayımlanmaya neden uygun olduğuna dair gerekçeler.
- Aşağıdaki beyanların açıkça ifade edilmesi:
- Makalenin daha önce yayımlanmadığı,
- Başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmadığı,
- Tüm yazarların bu versiyonun gönderimini onayladığı ve içerikten tam sorumluluk üstlendiği.
Makale Türleri
Batı Karadeniz Tıp Dergisi’ne gönderilen tüm aday makaleler, daha önce yayımlanmamış ve başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmayan özgün çalışmalar olmalıdır.
Yazarlar, makale türünü seçerken aşağıda belirtilen genel yapısal ilkelere uymalıdır.
Ana metin uzunluğu, ekler hariç en fazla 30 sayfa olmalıdır. Kapak sayfası, özet, anahtar kelimeler, tablolar, şekiller, dipnotlar ve kaynakça bu sınırlamaya dahildir.
Araştırma Makalesi
Araştırma makaleleri, derginin Amaç ve Kapsam bölümünde belirtilen konu alanlarında bilimsel katkı sağlayan özgün bulgular içermelidir.
Yapılandırılmış bir özet (en fazla 250 kelime) ile gönderilmelidir. Özet şu başlıklardan oluşmalıdır: Giriş, Gereç ve Yöntem, Bulgular, Sonuç.
Özetin ardından en az 3, en fazla 6 anahtar kelime eklenmelidir.
Makale aşağıdaki bölümleri içermelidir:
Giriş:
- Çalışmanın mevcut literatürdeki yerini belirleyin ve çalışmanın amacını açıkça ifade edin.
- Çalışmanın metodolojisini, çalışma ortamını (kurum adı kör inceleme için gizlenmelidir), katılımcıları/örneklemi (sayı ve tür), uygulanan yöntem veya deneysel protokolü, incelenen temel değişkenleri/sonuçları ve kullanılan analiz türünü (istatistiksel, nitel, nicel vb.) açıklayın.
- Etik kurul onayı (gerektiren çalışmalarda), bu bölümde belirtilmeli ancak etik kurul ismi kör değerlendirme için gizlenmelidir.
- Bilgilendirilmiş onam gerektiren çalışmalarda, onam alınıp alınmadığı bu bölümde açıkça belirtilmelidir.
- Çalışmanın bulguları ve uygunsa istatistiksel anlamlılığı bu bölümde sunun.
- Elde edilen bulguların anlamını ve önemini tartışın.
- Bulguların daha önce yayımlanmış çalışmalarla ilişkisini değerlendirin.
- Çalışmanın sınırlılıklarını belirtin ve bulguların önemini vurgulayın.
- Kaynakça: Öncelikle son 10 yıla ait çalışmalar önerilir, ancak alanın temel kaynakları dahil edilmelidir.
- Tablo veya şekil eklenebilir (örneğin radyolojik görüntüler, patolojik bulgular vb.).
- Ekler: Gerekliyse ek materyal (veri setleri, detaylı metodolojik açıklamalar vb.) eklenebilir.
Makale metni; Başlık, Özet, Anahtar Kelimeler, Giriş, Gereç ve Yöntem, Bulgular, Tartışma, Kaynakça, Şekiller, Tablolar ve Ekler (gerekliyse) bölümlerini içermelidir.
Olgu Sunumu
Olgu sunumları, nadir veya klinik açıdan önemli vakaların paylaşımını amaçlar. Klinik gözlemler, tanısal yaklaşımlar veya tedavi yöntemlerine ilişkin özgün katkılar sunmalıdır.
Özet yapılandırılmamış biçimde hazırlanmalı ve en fazla 250 kelime olmalıdır.
Ardından en az 3, en fazla 6 anahtar kelime verilmelidir.
Olgu sunumları aşağıdaki bölümler halinde yapılandırılmalıdır:
Giriş:
- Olgunun nadirliğini, klinik önemini ve literatürdeki yerini kısaca açıklayın.
- Hasta demografik bilgileri (yaş, cinsiyet), başvuru şikayetleri, klinik bulgular, tanı süreci, uygulanan tedavi ve takip sonuçlarını detaylandırın.
- Hasta gizliliği: Hasta kimliğini ve kurum adını kör inceleme için gizleyin.
- Hasta verilerinin gizliliği ve etik kurul onayı şarttır.
- Tanı ve tedavi sürecindeki kritik adımlar net şekilde açıklanmalıdır.
- Olgunun literatürdeki benzer vakalarla karşılaştırmasını yapın, tanı/tedavi yaklaşımının farklılıklarını ve özgünlüğünü vurgulayın.
- Klinik pratik için çıkarımları özetleyin ve benzer vakalarda uygulanabilecek öneriler sunun.
- Kaynakça: Öncelikle son 10 yıla ait çalışmalar önerilir, ancak alanın temel kaynakları dahil edilmelidir.
- Tablo veya şekil eklenebilir (örneğin radyolojik görüntüler, patolojik bulgular vb.)
- Etik kurul onayı ve hasta yazılı bilgilendirilmiş onamı kapak sayfasında belirtilmelidir.
Makale Metni: Başlık, Özet, Anahtar Kelimeler, Giriş, Olgu Sunumu, Tartışma, Sonuç, Kaynakça, Şekiller, Tablolar ve Ekler (gerekliyse) bölümlerini içermelidir.
Derleme
Derlemeler, belirli bir konuya ilişkin mevcut literatürü analiz ederek alandaki güncel gelişmeleri eleştirel biçimde özetlemelidir.
Özet en fazla 250 kelime, yapılandırılmamış biçimde hazırlanmalı; ardından 3-6 anahtar kelime eklenmelidir.
Derlemeler aşağıdaki bölümler halinde yapılandırılmalıdır:
Giriş:
- Konunun önemini, literatürdeki boşluğu ve derlemenin amacını belirtin.
- Literatür seçim kriterlerini (örneğin, dahil edilen veri tabanları, anahtar kelimeler, zaman aralığı) genel hatlarıyla açıklayın.
- Temaları veya alt başlıkları mantıklı bir akışla düzenleyin (kronolojik, tematik veya metodolojik gruplandırmalar yapılabilir).
- Literatürdeki çelişkileri, metodolojik sınırlılıkları ve öne çıkan trendleri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirin.
- Sentezin ana çıkarımlarını özetleyin ve gelecek çalışmalar için yol haritası sunun.
- Kaynakça: Öncelikle son 10 yıla ait çalışmalar önerilir, ancak alanın temel kaynakları dahil edilmelidir.
- Tablo veya şekil eklenebilir (örneğin radyolojik görüntüler, patolojik bulgular vb.).
- Ekler: Gerekliyse ek materyal (veri setleri, detaylı metodolojik açıklamalar vb.) eklenebilir.
Makale metni; Başlık, Özet, Anahtar Kelimeler, Giriş, Literatür Taraması ve Tematik Analiz, Tartışma, Sonuç ve Öneriler, Kaynakça, Şekiller, Tablolar ve Ekler (gerekliyse) bölümlerini içermelidir.
Editöre Mektup
Editöre mektuplar, dergide yayımlanmış bir makaleye yönelik akademik yorum, eleştiri, ek bilgi veya genel bir konu hakkında kısa görüş bildirmek amacıyla yazılır. Bu tür mektuplar, bilimsel tartışmaları teşvik etmeyi veya önemli bir noktaya dikkat çekmeyi hedeflemelidir. Mektuplar, özgün veri içermemeli ancak mevcut literatürle tutarlı ve kanıta dayalı argümanlar sunmalıdır. En fazla 1000 kelime uzunluğunda olmalı ve net bir odakla yapılandırılmalıdır. İçerik, ilgili makaleye atıf yaparak başlamalı, ardından yorum/eleştiri özünü özetlemeli ve sonuç bölümünde ana mesajı vurgulamalıdır. Tablo veya şekil eklenmesi gerekiyorsa (en fazla 2) açıklayıcı ve özlü olmalıdır. Etik kurul onayı genellikle gerekli değildir, ancak hasta verileri veya özgün veri paylaşımı söz konusuysa etik beyan belirtilmelidir. Yazarlar, dilin akademik ve saygılı olmasına özen göstermeli; kişisel eleştiriden kaçınmalıdır. Editöre Mektuplar, editör kararına göre hakem değerlendirmesine tabi olabilir.
Makale Yazım ve Biçimlendirme Kuralları
Dergiye bir makale göndermeden önce, yazarların Makale Yazım ve Biçimlendirme Kurallarını dikkatlice incelemesi şiddetle tavsiye edilir.
Makaleler, sorumlu yazar tarafından derginin çevrimiçi gönderim sistemi üzerinden gönderilmelidir.
Makaleler aşağıdaki format gerekliliklerine uygun olmalıdır.
Tüm gönderimler aşağıdaki belgeleri içermelidir:
- Kapak Sayfası: Başlık, kısa başlık, yazar bilgileri (aşağıya bakınız), ilgili yazarın adı, adresi ve telefon numarası, kelime sayısı, şekil ve tablo sayısı ve aşağıdaki beyanlar: çıkar çatışması, etik kurul onayı (gerekliyse), yazar katkıları, teşekkürler (gerekliyse), finansman, önceden yayınlanmış özet, preprint vb. (varsa).
- Makale Metni (Ana Belge, Word formatında 2003 veya üstü sürüm): Tüm yazar isimleri ve bağlı kuruluşlar HARİÇ TUTULMALIDIR. Çalışma merkezinin ve etik kurulun isimleri GİZLENMELİDİR. Özet ve anahtar kelimeler (gereken makale türleri için), makale metni, kaynakça, tablolar ve şekiller içermelidir.
- Şekiller (gerekliyse – hem Makale Metnine gömülü hem de ayrıca yüklenmiş olmalıdır).
- Etik kurul onay belgesi (gerekliyse).
- Ek ve yardımcı materyal (gerekliyse).
Sayfa Formatı
- A4 Dikey, Kenar Boşlukları (Normal) (üst, alt, sol, sağ 2,5 cm).
- Microsoft Office Word belgesi veya zengin metin formatı.
- Her bölüm yeni bir sayfada başlamalıdır.
- Makale numaralandırması ilk sayfadan başlamalıdır.
- Sayfa numaraları sayfanın alt ortasına yazılmalıdır.
- Tüm başlıklar ve alt başlıklar kalın yazılmalıdır.
- Tüm şekiller ve tablolar metne gömülü olmalıdır. Her şekil ve tablo metin içerisinde atıf yapılmalıdır.
Yazı Tipi
Makaleler, Times New Roman yazı tipi 12 punto ve metin boyunca çift satır aralığı kullanılarak yazılmalıdır (özetler, dipnotlar ve kaynakça dahil).
Yazar Bilgileri
Yazarlar, gönderim sırasında sistem üzerinde ve kapak sayfasında beyan edilmelidir. Yazarlar, isimlerinin doğru beyan edilmesinden sorumludur. Yazarların tam ve doğru isimleri, gönderimin kapak sayfasında birlikte listelenmeli ve virgüllerle ayrılmalıdır.
Aşağıdaki bilgiler, yazarların isimleriyle eşleştirilmeli ve başlık sayfasına HER YAZAR İÇİN eklenmelidir:
- Yazarın tam adı
- Kurum
bilgisi (aşağıdaki tam sırayla ve mevcudiyete uygun olarak).
- Üniversite, Enstitü veya Fakülte, Bölüm, Şehir, Ülke
- E-posta adresleri
- ORCiD
Örnek:
Jane Doe1*, John Smith2, Ayşe Yılmaz1, Ahmet Yılmaz3
Kurum
- Üniversite, Enstitü veya Fakülte, Bölüm, Şehir, Ülke
- …
- …
E-posta (yazarların sırasına göre)
ORCiD (yazarların sırasına göre)
Sorumlu Yazar
İlgili yazar, yazar listesinde bir yıldız (*) ile işaretlenmelidir.
Eşit Katkı
- Eşit katkı sağlayan yazarlar (@) sembolü ile işaretlenmelidir.
- İlk yazarlığı paylaşan yazarlar (#) sembolü ile işaretlenmelidir.
- Araştırmaya eşit katkı sağlayan ve ilk yazarlığı paylaşan yazarlar (+) sembolü ile işaretlenmelidir.
- Lütfen
eşit katkıları belirtmek için uygun standart ifade(ler)i kullanın:
o (@) için: Yazarlar araştırmaya eşit katkı sağlamıştır.
o (#) için: Yazarlar ilk yazarlığı paylaşmaktadır.
o (+) için: Yazarlar araştırmaya eşit katkı sağlamış ve ilk yazarlığı paylaşmaktadır.
Örnek: Ayşe Yılmaz1,+, Levent Doğan2,+, Gündüz Kaya3,@, Güler Erdoğan1,*,@
Makale Bölümleri
Makalelerinizin aşağıda detaylandırılan bölümlere ayrılması önerilir. Ancak başlık ve alt başlıklar, konu alanına, makale türüne ve araştırmanın kendisine göre farklılık gösterebilir.
Kapak Sayfası
Kapak sayfası aşağıdaki bilgileri ve bölümleri içermelidir:
- Başlık
- Yazar bilgileri (Biçim gereksinimleri için “Yazar Bilgileri” bölümüne bakınız.)
- Sorumlu yazarının iletişim bilgileri
- Şekil ve tablo sayısı
- Yazarlık katkısı
- Etik kurul onayı (eğer uygunsa)
- Çıkar çatışması
- Finansman
- Önceki sunum veya yayın beyanı (varsa)
- Teşekkürler (varsa)
- Üretken Yapay Zekâ Beyanı (varsa)
Makale Metni
Araştırma makalesinin anonimleştirilmiş kör makalesi aşağıdaki bölümleri içermelidir: (Diğer makale türlerinin yapıları yukarıda açıklandığı şekilde verilmelidir.)
- Başlık (Türkçe, İngilizce)
- Özet (Türkçe, İngilizce)
- Anahtar kelimeler (Türkçe, İngilizce)
- Giriş
- Gereç ve Yöntem
- Bulgular
- Tartışma
- Kaynakça
- Şekiller ve Tablolar
- Ekler (varsa)
Öne Çıkan Noktalar (Highlights)
Dergiye gönderilen tüm makaleler (Editöre Mektuplar hariç), 3
ila 5 adet “Öne Çıkan Noktalar (Highlights)” ile birlikte sunulmalıdır.
Öne Çıkan Noktalar, çalışmanın en önemli bulgularını ve makalenin temel
mesajını açık ve doğrudan bir şekilde vurgulayan kısa maddelerden oluşmalıdır.
Öne Çıkan Noktalar hazırlarken dikkat edilmesi gerekenler:
- Çalışmanın özgün katkısını ve en kritik sonuçlarını özetlemelidir.
- Liste biçiminde, kısa ve net ifadelerden oluşmalıdır.
- Teknik uzmanlar tarafından kolaylıkla anlaşılabilecek sade bir akademik dil kullanılmalıdır.
- Bulguları, okuyucunun çalışmanın önemini hızlıca kavrayabileceği şekilde sunmalıdır.
- Highlights, makale ile birlikte sunulan ayrı bir bölüm olmalı ve ana metin içinde yer almamalıdır.
Öne Çıkan Noktalar, yazarların çalışmalarının ana mesajını daha görünür kılmalarına yardımcı olur ve okuyucuların makalenin kritik noktalarını hızla anlamasını sağlar.
Başlık
Çalışmanın başlığı, içeriği açık bir şekilde yansıtmalı ve öz olmalıdır. Başlıklar iki satırı geçmemeli ve özel isimler dışında küçük harf olmalıdır. Başlıklar kısaltma veya kısaltmalar içermemelidir.
Ayrıca, yayınlanan makalenin her sayfasının üst kısmında yer alacak en fazla 70 karakterlik (boşluklar dahil) kısa bir çalışma başlığı sağlanmalıdır.
Özet
Özetler, çalışmanın amacını, kapsamını, yöntemini, ana bulgularını ve sonuçlarını kısaca ve net bir şekilde içermelidir. Özetler standart olmayan kısaltmalar içermemelidir. 250 kelimeden uzun özetler kabul edilmez.
Anahtar Kelimeler
Anahtar kelimeler, makalelerin keşfedilebilirliğini artırır. Yazarlar, makalenin kapsamını yansıtan 3-6 anahtar kelime seçmelidir. Anahtar kelime seçimi MeSH (Medical Subject Headings) üzerinden yapılmalıdır. Yazarlar, MeSH on Demand ana sayfası (https://meshb.nlm.nih.gov/) üzerinden makalelerinin anahtar kelimelerini kolayca seçebilir.
Örnek: Anahtar kelimeler: çatışma çözümü, grup içi kayırma, sosyal kimlik.
Teşekkürler
Teşekkürler, çalışmaya sınırlı veya minimal katkıda bulunan kişi veya kurumlara yönelik olmalıdır. Teşekkürler, verilirse, kapak sayfasında kısa bir beyan olarak yer almalıdır.
Yazarlık Katkısı
Yazar katkısı, kapak sayfasında örnekteki gibi açıklanmalıdır. Yazarların baş harfleri aşağıdaki şablonlara uygun olmalıdır:
Örnek (orijinal makale ve olgu sunumu için): Yazar(lar), makaleye katkısını/katkılarını şu şekilde beyan etmektedir: Çalışma tasarımı ve kavramsallaştırma: XX, YY; veri toplama: YY; sonuçların analizi ve yorumlanması: XX, YY, ZZ; aday makalenin hazırlanması: YY, ZZ. Yazar(lar) sonuçları gözden geçirdi ve makalenin son halini onayladı.
Örnek (derleme için): Yazar(lar), makaleye katkısını/katkılarını şu şekilde beyan etmektedir: Derleme tasarımı ve kavramsallaştırma: XX; literatür taraması: XX; makale taslağının hazırlanması: XX. Yazar(lar) sonuçları gözden geçirdi ve makalenin son halini onayladı.
Makale dergiye gönderilirken, yazarlık katkılarına ilişkin bilgiler kapak sayfasında yer almalıdır. Yukarıda belirtildiği gibi, yazarlık katkı beyanı ICMJE'nin yazarlık kriteri önerilerine uygun olmalıdır.
Etik Kurul Onayı
Etik kurul onayı gerektiren çalışmalar, makale metninin yöntem bölümünde ve kapak sayfasında Etik Kurul Onayı ile ilgili bir beyan içermelidir.
Yöntem bölümünde (makale metni), gönderim öncesinde etik kurul onayına ilişkin herhangi bir tanımlayıcı bilginin anonimleştirilmesi zorunludur (ör. Çalışma XXX Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır).
Kapak sayfası, etik kurulun adını, etik kurul onayının tarihini ve numarasını içermelidir (ör. Çalışma Hacettepe Üniversitesi Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (tarih: 01.01.2024, sayı: 2024-01). Olgu sunumları ve bilgilendirilmiş onam gerektiren çalışmalar için, bilgilendirilmiş onamın alınıp alınmadığı da burada belirtilmelidir.
Çıkar Çatışması
Yazarlar, kapak sayfasında herhangi bir potansiyel çıkar çatışmasını beyan etmelidir. Yazarların (veya işverenlerinin, sponsorlarının veya aile/arkadaşlarının) diğer kuruluşlarla veya onlarla çalışan kişilerle finansal, ticari, yasal veya profesyonel bir bağlantısı olduğunda, bu durum araştırmayı veya sonuçların yorumlanma şeklini etkileyebilecek bir çıkar çatışması olabilir. Bu nedenle, yazarlar kapak sayfasında finansal, ticari, yasal veya profesyonel rekabet eden çıkarlarını beyan etmelidir. Eğer çıkar çatışması yoksa, yazarlar aşağıdaki standart ifadeyi kullanarak bunu kapak sayfasında beyan etmelidir:
“Yazarlar, açıklanacak herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan eder.”
Yayın etiği politikaları ve çıkar çatışmaları hakkında daha fazla bilgi için lütfen “Araştırma ve Yayın Etiği” bölümüne bakınız.
Finansman
Yazarlar, çalışmanın geliştirilmesi sırasında alınan tüm finansman ve mali desteği açıklamakla yükümlüdür. Yazarlar bunu kapak sayfasında aşağıdaki standart ifadelerle belirtmelidir:
- Yazarlar, çalışmanın herhangi bir finansman almadığını beyan eder.
- Yazarlar, çalışmanın [ör. Bilim Enstitüsü] tarafından desteklendiğini/finanse edildiğini beyan eder, hibe numarası: [ABC-12345].
Kaynakça
Makalenizde metin içerisinde atıfta bulunulan her şey kaynakçada olmalı ve kaynakçada yer alan her şey makalenizde atıfta bulunulmalıdır.
Metin, tablolar ve açıklamalarda, atıfları cümlenin sonunda (noktadan önce) parantez içerisinde rakamlarla belirtin. Atıf numaraları makale içerisinde sıralı olarak verilmelidir.
Kaynakçada, 6'ya kadar tüm yazarları listeleyin; 6'dan fazla yazar varsa, ilk 6 yazarı listeleyin ve ardından “et al.” ifadesini ekleyin. Dergi adları, NLM Kataloğu stilinde kısaltılmalıdır. Kaynaklar, NLM Stil Rehberi ile uyumlu aşağıdaki örneklerde verildiği şekilde biçimlendirilmeli, ilk ve son sayfa numaraları tam yazılmalı ve dergi kısaltmasından sonra nokta konulmalıdır. Lütfen aşağıdaki örnekleri ve derginin son sayısını inceleyin.
Yazarlar, doğru atıf ve belirtilen kaynak ve atıf stiline uyum sağlamaktan doğrudan sorumludur. Zotero, Endnote ve Mendeley gibi kaynakça yönetim araçlarının kullanılması şiddetle önerilir.
Metin içi atıf örnekleri:
Birçok çalışma, tedavinin etkisiz olduğunu bildirmiştir
(1,5,8).
Weber ve diğerleri (16) ... bildirdi.
... disiplin, meslek ve yönetim üzerine birçok çalışma (1-4) bildirdi
ki...
Kaynakça listesi örnekleri:
Dergi makalesi (1-6 yazar):
Jun BC, Song SW, Park CS, Lee DH, Cho KJ, Cho JH. The analysis of maxillary sinus aeration according to aging process: volume assessment by 3-dimensional reconstruction by high-resolutional CT scanning. Otolaryngol Head Neck Surg. 2005;132(3):429-434. https://doi.org/10.1016/j.otohns.2004.11.012
Dergi makalesi (6'dan fazla yazar):
Rastan S, Hough T, Kierman A, Hardisty R, Erven A, Gray IC, et al. Towards a mutant map of the mouse--new models of neurological, behavioural, deafness, bone, renal and blood disorders. Genetica. 2004;122(1):47-49. https://doi.org/10.1007/s10709-004-1930-x
Kitap:
Eyre HJ, Lange DP, Morris LB. Informed decisions: the complete book of cancer diagnosis, treatment, and recovery. 2nd ed. Atlanta: American Cancer Society; 2002.
Kitap bölümü:
Rojko JL, Hardy WD Jr. Feline leukemia virus and other retroviruses. In: Sherding RG, editor. The cat: diseases and clinical management. New York: Churchill Livingstone; 1989:229-332.
Tez:
Evans PR. Motor and sensory function of the upper digestive tract in health and in irritable bowel syndrome [master’s thesis/dissertation]. Sydney, NSW: University of Sydney; 1998.
Konferans bildirisi:
Passey M, Gale J, Stirling J, Sanson-Fisher R. Caring for pregnant Aboriginal women: provider views on managing tobacco, alcohol and cannabis use. Paper presented at: 2017 Primary Health Care Research Conference, 2017 Aug 7-9; Brisbane.
Web sayfası:
National Cancer Institute. SEER: cancer stat facts: larynx cancer [Internet]. 2018 [cited 2018 Feb 10]. Available from: http://seer.cancer.gov/statfacts/html/laryn.html
Tablolar ve Şekiller
Tablolar, şekiller ve diyagramlar gibi görsel öğeler metin içinde atıf verilmelidir. Tablolar ve şekiller küçük ve basit olmalı, metin içinde göründükleri sıraya göre numaralandırılmalı ve ana makale dosyasının sonuna yerleştirilmelidir. Her birinin numarası ve açıklayıcı bir başlığı olmalıdır. Görsel öğeler yazarlar tarafından oluşturulmamışsa, kaynak verilmeli ve kaynakçaya eklenmelidir.
Şekiller vektör formatında (Illustrator, EPS, WMF, FreeHand, CorelDraw, PowerPoint, Excel, vb.) veya bitmap formatında (Photoshop, TIFF, PNG, JPG, vb.) olmalıdır. Bitmap formatında sunulan şekiller en az 300 DPI çözünürlükte olmalıdır. Şekiller, tablolar ve grafikler, her parametre veya eksen için kendi kendini açıklayıcı etiketler ve birim etiketleri içermelidir.
Tablolar, Microsoft Word, Google Docs, LibreOffice gibi programların çizim araçları kullanılarak oluşturulmalıdır. Her veri ayrı bir tablo hücresinde verilmeli ve enter veya boşluk gibi eklemeler yapılmamalıdır. Tablolar düzenlenebilir olmalı ve görüntü içermemelidir. Tablolar kendi kendini açıklayıcı olmalı ve metni tamamlamalı, tekrar etmemelidir. Tablo dipnotu, tabloda kullanılan tüm kısaltmaların tam terimlerini içermelidir.
Diyagramlar düzenlenemeyen bir resim veya görsel içeriyorsa, 300 DPI çözünürlükte Word'e aktarılmalı ve orijinal diyagram makaleye eklenmelidir.
Tablolar ve Şekiller art arda numaralandırılmalı ve tablo veya şeklin üstünde bir başlıkla birlikte verilmelidir. Tüm tablolar ve şekiller 16x20 cm boyutunu aşmamalıdır. Tablolarda dikey çizgiler kullanmaktan kaçının.
Ekler
Ek listeler, tablolar, grafikler vb. makalenin sonunda ayrı olarak verilmelidir. Her ek numaralandırılmalı ve başlıklandırılmalıdır. Ayrıca metin içinde atıf yapılmalıdır.
Örnek: Ek 1 – Veri Toplama Aracı Listesi.
Elektronik ek materyaller:
Makalenin basılı haline uygun olmayan bilgiler veya multimedya dosyaları (animasyon, ses, video vb.) elektronik ek materyaller (ESM) olarak gönderilebilir. Elektronik yayın için hazırlanan materyaller standart dosya formatlarında olmalıdır: Elektronik tablolar .xlsx veya .csv, görseller .jpeg veya .tiff, ses ve video .avi, .wmv, .mp4, .mov, .m2p, .mp2, .mpg veya .mpeg formatında olmalıdır. Metin ve sunumlar .pdf dosyaları olarak gönderilmelidir; .doc, .docx, .ppt, .pptx dosyaları kabul edilmez. Birden fazla şekil, metin veya tablo vb. gerekirse bir .pdf dosyasında birleştirilebilir. Birden fazla dosya bir .zip veya .rar dosyasında toplanabilir ve sıkıştırılabilir. Elektronik ek materyaller ESM_1.pdf, ESM_2.xlsx, ESM_3.avi, ESM_4.rar vb. şeklinde art arda numaralandırılmalı ve makalenin ana metni, tüm numaralandırılmış elektronik ek materyalleri sırayla, basılı tablo ve şekillere benzer şekilde belirtmelidir (ör. “Hastada dikey supranükleer bakış felci vardı (Elektronik Ek Materyal 1)”). Ana makale dosyasının sonunda, şekil açıklamalarından sonra, yazarlar her bir elektronik ek dosya için bir başlık eklemelidir. Lütfen unutmayın: 1) Dergi, tüm ham araştırma verilerinin yüklenmesi için bir veri deposu barındırmaz; 2) Büyük dosyalar indirilmesi uzun sürebilir veya diğer sorunlara neden olabilir ve kullanıcı deneyimini olumsuz etkileyebilir; 3) Ek materyaller, alındığı şekilde çevrimiçi olarak yayınlanacaktır, yeniden biçimlendirilme, düzenleme veya başka bir dosya formatına dönüştürme yapılmayacaktır. Her bir ek dosyanın boyutu 128 MB'ı aşmamalıdır. Daha büyük dosyalar yüklemeniz gerekiyorsa, lütfen editör ofisi ile iletişime geçin (medjwestblacksea@gmail.com). Elektronik ek materyallerde atıfta bulunulan çalışmalar da ana belgenin metninde atıfta bulunulmalı ve kaynakçada listelenmelidir.
Birimler
- Tüm ölçü birimlerinin SI birimlerinde olduğundan emin olun.
- Ondalık kesirlerde virgül kullanın (ör. 1.24 yerine 1,24).
- Sayı ve birim arasında tek bir boşluk bırakın (ör. 4 kg/ha, 20 N m, 100 kPa, 22 °C).
- Açı tanımları, dakika, saniye ve yüzde için istisnalar; boşluk bırakmayın (ör. 10°, 45’, 60’’, %29).
- Litre kısaltması "L" olarak kullanılmalıdır.
Formüller ve Denklemler
Formüller ve denklemlerde netlik ve tutarlılık için lütfen bu yönergeleri izleyin:
- Her formülü kaynak numarasıyla numaralandırın ve numarayı parantez içinde formülün sonuna yerleştirin, ör. (1).
- Formüller için Word matematik işlemcisini kullanın ve 12 punto yazı tipi boyutu sağlayın.
- Değişkenleri italik olarak sunun, sayılar ve matematiksel tanımlar düz metin olmalıdır.
- Metinde bir formüle atıfta bulunurken, örnekteki gibi bir format kullanın.
Örnek: “…model, Denklem 1’de gösterildiği gibi.”
Yapay Zeka Kullanımı
Batı Karadeniz Tıp Dergisi, mevcut ICMJE ve COPE yönergelerine uyum sağlar ve üretken yapay zeka (AI) destekli teknolojilerin kullanımı konusunda Yükseköğretim Kurulu'nun rehberliğini kabul eder.
Gönderim sırasında, yazarlar, sunulan çalışmanın herhangi bir bölümünün üretiminde AI destekli teknolojileri (Büyük Dil Modelleri [LLM'ler], sohbet robotları [ör. ChatGPT], makine öğrenimi, görsel oluşturucular veya benzer teknolojiler gibi) kullanıp kullanmadıklarını açıklamalıdır. Eğer kullandılarsa, oluşturulan içeriğin bütünlüğünden sorumlu olduklarını teyit etmelidirler. AI kullanımına ilişkin açıklama, AI aracının adını ve üreticisini, kullanım tarih(ler)ini ve makaleyle ilişkili olarak nasıl kullanıldığını içermelidir. Bu araçları kullanan yazarlar, bunları nasıl ve nerede kullandıklarını ve ne ölçüde kullandıklarını açıklamalıdır.
Eğer AI yazı yazma yardımı için kullanıldıysa, bu durum Kapak Sayfasında ayrı bir beyan olarak belirtilmelidir. Yazarlar, kapak sayfası şablonumuzda belirlenen bölümleri doldurmalıdır.
Eğer AI veri toplama, analiz veya şekil oluşturma için kullanıldıysa, bu durum Materyal ve Yöntem bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmalıdır. AI'nın veri toplama veya analizinde kullanılması yalnızca bu metodolojinin etik kurul tarafından onaylanmış olması durumunda uygundur (etik onay gerektiren çalışmalar için).
Her iki durumda da, AI kullanımı kapak mektubunda da beyan edilmelidir.
AI destekli araçlar, çalışmanın doğruluğu, bütünlüğü ve özgünlüğünden sorumlu tutulamayacakları, çıkar çatışmalarının varlığını belirleyemeyecekleri ve bu sorumluluklar yazarlık için gerekli olduğundan (bkz. Yazarlık Kriterleri), yazar olarak listelenemez. Benzer şekilde, AI bir yazar olarak atıfta bulunulmamalıdır.
Herhangi bir AI destekli teknolojiyi kullanmadan önce, yazarlar bunun nasıl çalıştığını ve potansiyel risklerini anlamalıdır. Yazarlar, AI çıktısını dikkatlice gözden geçirmeli ve düzenlemelidir çünkü AI, yanlış, eksik veya önyargılı olabilecek otorite gibi görünen çıktılar üretebilir. AI, çok çeşitli verileri girdi olarak kullanabilir ve orijinal kaynağına kadar takip edilmesi zor olabilecek çıktılar üretebilir. AI kullanımının beyan edilmesi, intihal dahil olmak üzere yasal veya etik ihlallerden kaçınmak için yeterli değildir. Yazarlar, AI'nın geçerli yasalar kapsamında kullanıldığını ve makalelerinde, tamamen veya kısmen AI aracı tarafından üretilen metin ve görseller dahil olmak üzere, intihal bulunmadığını beyan edebilmelidir. Yazarlar, AI destekli teknolojilerin kullanımını içeren herhangi bir gönderilen materyalin tüm yönlerinden sorumludur.
Batı Karadeniz Tıp Dergisi, yayınlanmadan önce kabul edilen tüm makalelerde intihal ve AI kullanımı kontrolleri yapar. Orijinal insan katkısının sorgulanmasına neden olacak ölçüde AI destekli teknolojilerin geniş çaplı kullanımını (ör. AI tarafından neredeyse tamamen yazılmış büyük metin bölümleri) desteklememekteyiz. Gönderim sırasında AI destekli teknoloji kullanımının hem kapak mektubunda hem de yukarıda açıklandığı gibi ya kapak sayfasında (yazı yazma yardımı için) ya da ana belgede (metodoloji için) uygun bölümde doğru şekilde açıklanmaması, kabul kararının geri alınmasına veya yayınlanmış bir makalenin geri çekilmesine neden olabilir.
Bu, dil bilgisi, yazım, kaynakça vb. için temel kontrol araçlarını içermez.
Kabul Sonrası Yayın Süreci
Hakem değerlendirme sürecini başarıyla tamamlayan ve yayına kabul edilen makaleler, derginin yayın takvimine uygun olarak mizanpaj (sayfa düzeni) sürecine alınır. Mizanpajı tamamlanan makaleler, editoryal planlama, sayı yoğunluğu ve teknik gereklilikler doğrultusunda yayımlanır.
Mizanpaja alınan bir makalenin, takip eden ilk sayıda yayımlanması her zaman mümkün olmayabilir.
Yazarlar, makalelerinin kesin yayımlanacağı sayı ve tarih konusunda editörlük tarafından bilgilendirilir.
Dil Düzenleme
Batı Karadeniz Tıp Dergisi, Türkçe ve İngilizce olmak üzere iki dilde yayın yapmaktadır. Makaleler, Türkçe veya İngilizce olarak gönderilebilir. Gönderilen makaleler, seçilen dilin dil bilgisi ve yazım kurallarına, ilgili bilimsel literatüre uygun olmalı ve yayın için dil standartlarını karşılamalıdır.
Editörler, yazarlardan dil düzenlemesi ve proofreading (son okuma) talep edebilir. Kabul edilen makaleler, dil düzenlemesi ve proofreading talepleri karşılandıktan sonra yayınlanabilir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Araştırma ve Yayın Etiği
Dergi, Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics [COPE]) tarafından belirlenen etik ilkeler, çerçeveler ve standartları benimser ve bunlara uyum sağlar.
Yazarların Etik Sorumlulukları
Özgün İçerik: Dergi yalnızca özgün akademik çalışmaları yayımlar. Gönderilen makaleler başka bir yerde yayımlanmamış veya değerlendirme sürecinde olmamalıdır. Ancak yazarlar, başka bir dergiden red cevabı aldıktan sonra çalışmalarını bu dergiye gönderebilir. Çevrimiçi arşivlenmemiş tezler özgün ve yayımlanmamış kabul edilir. Tez verilerini kullanan yazarlar, bunu kapak sayfasında beyan etmelidir.
Yazarlık: Yazarlar, "Yazarlık" bölümündeki kriterlere uymalı; hediye yazarlık (gift authorship) veya hayalet yazarlık (ghost authorship) gibi uygulamalardan kaçınmalıdır.
Yinelenen Yayın: Aynı veri seti, çalışma veya deneye dayalı birden fazla makale gönderimi etik dışıdır.
Atıf ve İntihal:
- İlgili ve doğrulanmış kaynaklar atıf yapılmalıdır. Detaylar için "Kaynakça" bölümüne bakınız.
- Atıf manipülasyonu, intihal veya kendi kendine intihalden kaçınılmalıdır.
Veri Uydurma ve Çarpıtma: Veri veya içerik tahrifatı yasaktır. Yazarlar, sunulan verilerin doğruluğunu ve temsil yeteneğini garanti etmelidir. Ham veri veya ek materyal talep edilebilir.
Etik Onay:
- Etik kurul onayı gerektiren çalışmalar, Yöntem bölümünde kimlik bilgileri gizlenmiş olarak ve kapak sayfasında onay bilgileri açık şekilde (kurul adı, tarih, numara) verilmelidir.
- Kimlik bilgileri gizlenmeli; olgu sunumlarında hasta/veli onayı Olgu Sunumu bölümünde belirtilmelidir.
Hayvan/İnsan Çalışmaları: Tüm çalışmalar, yetkili makamların etik ilkelerine uygun olmalıdır.
Çıkar Çatışması:
- Finansal, ticari, yasal veya mesleki bağlantılar kapak sayfasında beyan edilmelidir. Çıkar çatışması yoksa bu da belirtilmelidir.
Düzeltme/Ret Bildirimi: Yazarlar, yayımlanmış veya değerlendirmedeki makalelerdeki hataları dergiye bildirmeli ve düzeltme sürecinde iş birliği yapmalıdır.
Derginin Yetkisi: İntihal, etik ihlal veya çıkar çatışması tespit edilen makaleler, kabul aşamasından sonra bile reddedilebilir.
Editör ve Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Editörler ve hakemler şunları taahhüt eder:
- COPE İlkeleri: COPE’un "Editörler için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Rehberi"ne uymak.
- Gizlilik: Makaleleri ve değerlendirme sürecini gizli tutmak; bilgileri paylaşmamak.
- Anonimlik: Kimliklerini yazarlara veya diğer hakemlere açıklamamak (Hakemler, dergi izni olmadan yazarlarla doğrudan iletişim kuramaz).
- Çıkar Çatışması: Kişisel, finansal veya mesleki çıkar çatışması durumunda editöryal ofisi bilgilendirmek veya değerlendirme yapmayı reddetmek.
- Profesyonel İletişim: Yazarlar ve diğer editörlerle açık, yapıcı iletişim kurmak (Uygunsuz dil veya davranış kabul edilemez).
- Zamanında Tamamlama: Görevleri süresinde tamamlamak; gecikme veya görevden çekilme durumunda dergiyi bilgilendirmek.
- Tarafsızlık: Değerlendirme sürecini adil ve tutarlı yönetmek; hakemlik sürecinin bütünlüğünü korumak.
- İhlal Bildirimi: Araştırma/yayın etiğine aykırı davranışları editöryal ofise bildirmek.
Geri Çekme
Batı Karadeniz Tıp Dergisi çoklu gönderim, sahte yazarlık, intihal veya veri uydurma gibi etik ihlaller tespit edilen makaleleri geri çeker. Bu süreçte COPE’un Geri Çekme Rehberi esas alınır:
- COPE Geri Çekme Rehberi: https://publicationethics.org
Ücret Politikası
Ulusal ve uluslararası tüm kurum ve kişilere elektronik olarak ücretsiz ulaşmayı hedefleyen hakemli bir dergidir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Dergi Kurulları
Rektör İmtiyaz Sahibi / Rector the holder of a concession
Baş Editör / Chief Editor
Temel Tıp Bilimleri Bölüm Editörleri / Basic Medical Sciences Section Editors
Dahili Tıp Bilimleri Bölüm Editörler / Internal Medical Sciences Section Editors
Cerrahi Tıp Bilimleri Bölüm Editörleri / Surgical Medical Sciences Section Editors
Yardımcı Editörler / Associate Editors
Biyoistatistik Danışmanları / Consultants in Statistics
Technical Support
Türkçe Redaksiyon Kurulu / Turkish Redaction Board
İngilizce Redaksiyon Kurulu / English Redaction Board
İmtiyaz Sahibi Rektör
Baş Editör
Temel Tıp Bilimleri Bölüm Editörleri
Dahili Tıp Bilimleri Bölüm Editörleri
Cerrahi Tıp Bilimleri Bölüm Editörleri
Yardımcı Editörler
Batı Karadeniz Tıp Dergisi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi tarafından yayımlanan, uluslararası, hakemli ve açık erişimli bir dergidir. İlk sayısı 2017 yılında yayımlanan dergi, yılda üç kez (Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında) yayımlanmakta olup Türkçe ve İngilizce makalelere yer verir.