FEN BİLİMLERİ ÖĞRETİM PROGRAMININ 21.YÜZYIL BECERİLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 15, 1 - 18, 30.06.2025

Şahin Ayvazoğlu , Muhammed Akar

https://doi.org/10.56677/mkuefder.1685427

Öz

Bu çalışma, Türkiye’deki Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’nın (FBDÖP) 21. yüzyıl becerilerini kazandırma düzeyini değerlendirmektedir. Araştırmada karma yöntem benimsenmiş olup nicel veriler 1260 öğrenciden 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği aracılığıyla, nitel veriler ise 20 fen bilimleri öğretmeniyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Bulgular, FBDÖP’nin eleştirel düşünme, problem çözme ve iletişim becerilerini kısmen desteklediğini, ancak yaratıcılık, medya ve teknoloji okuryazarlığı, esneklik ve uyum becerilerinde yetersiz kaldığını göstermiştir. Merkez okullardaki öğrenciler, belde okullarına kıyasla tüm becerilerde üstün performans sergilemiş; kız öğrenciler iletişim, sosyal beceriler ve liderlikte erkek öğrencilerden daha yüksek puan almıştır. Beşinci sınıflar girişimcilik ve üretkenlikte öne çıkarken, sekizinci sınıfların düşük performansları sınav kaygısına bağlanmıştır. Öğretmenler, müfredat yoğunluğu, sınav odaklılık ve materyal eksikliklerini temel engeller olarak vurgulamıştır. Bu doğrultuda çalışma, FBDÖP’nin proje tabanlı öğrenme ve disiplinler arası yaklaşımlarla yeniden yapılandırılmasını, öğretmenlerin dijital ve pedagojik becerilerinin geliştirilmesini ve okulların teknolojik altyapısının iyileştirilmesini önermektedir

Anahtar Kelimeler

Fen Bilimleri Öğretim Programı , 21. yüzyıl becerileri , Eğitim Programının Değerlendirmesi

Etik Beyan

Etik kurul belgesi sunulmuştur.

Kaynakça

• Altay, M. (2022). Fen bilimleri dersi öğretim programının 3-8. sınıf kademeleri ders kazanımlarının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
• Başduvar, A. (2022). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarında yer alan faaliyetlerdeki 21. yüzyıl öğrenme ve yenilikçilik becerilerinin durumunun incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin, Türkiye.
• Cansoy, R. (2018). Uluslararası Çerçevelere Göre 21.Yüzyıl Becerileri ve Eğitim Sisteminde Kazandırılması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(4), 3112-3134. https://doi.org/10.15869/itobiad.494286
• Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage. https://spada.uns.ac.id/pluginfile.php/510378/mod_resource/content/1/creswell.pdf
• Dede, C. (2010). Comparing frameworks for 21st century skills. In J. Bellanca & R. Brandt (Eds.), 21st century skills: Rethinking how students learn (pp. 51-76). Bloomington, IN: Solution Tree Press.
• Demir, K., & Çetin, P. (2023). 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının 21. Yüzyıl Becerileri Açısından İncelenmesi. Anadolu Öğretmen Dergisi, 7(1), 25-43. https://doi.org/10.35346/aod.1279320
• Demirci, M., & Yıldırım, H. İ. (2025). Fen Bilimleri Ders Kitapları ve Öğretim Programının 21. Yüzyıl Becerileri Açısından İncelenmesi. Journal of Computer and Education Research, 13(25), 156- 180. https://doi.org/10.18009/jcer.1568951
• Divarcı, Ö. F. (2022). Fen eğitiminde harmanlanmış öğrenmenin akademik başarı ve 21. yüzyıl becerilerinin gelişimine etkisinin incelenmesi (Doktora tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri, Türkiye.
• Gezer, A. (2022). Ortaokul fen bilimleri 6, 7 ve 8. sınıf ders kitaplarında yer alan etkinliklerin 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin, Türkiye.
• Gülen, B. (2013). Ortaokul öğrencilerinin 21. yüzyıl öğrenme becerileri ve bilişim teknolojileri ile destekleme düzeylerinin cinsiyet ve sınıf seviyesine göre incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
• Kalemkuş, J. (2021). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı Kazanımlarının 21.Yüzyıl Becerileri Açısından İncelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 11(1), 63- 87. https://doi.org/10.18039/ajesi.800552
• Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (25. baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
• Larson, L. C., & Miller, T. N. (2011). 21st Century Skills: Prepare Students for the Future. Kappa Delta Pi Record, 47(3), 121–123. https://doi.org/10.1080/00228958.2011.10516575
• MEB, Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). İlköğretim kurumları fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokullar ve ortaokullar 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara: MEB Yayınevi.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
• Partnership for 21st Century Skills P21. (2019). Framework for 21st century learning. https://www.battelleforkids.org/networks/p21
• Tiryakioğlu, R. (2022). İlköğretim fen bilimleri ve matematik öğretmenlerinin 21. yüzyıl becerileri ve yeni medya okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkilerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Ordu Üniversitesi, Ordu, Türkiye.
• Umut, S. (2022). Ortaokul 7. sınıf fen bilimleri ders kitabının 21. yüzyıl öğrenme ve yenilik becerileri açısından öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla, Türkiye.