ÖĞRETMEN ADAYLARINA SUNULAN ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN ARTIRILMASINA YÖNELİK EĞİTİMİN ETKİLİLİĞİ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 16, 166 - 180, 31.12.2025

Mustafa Ceylan , Erhan Çetin , Cebrail Karadaş

https://doi.org/10.56677/mkuefder.1754751

Öz

Bu çalışmanın amacı, 2021-2022 eğitim-öğretim döneminde Artvin Çoruh Üniversitesi’nde Öğrenme Güçlüğü dersini alan öğretmen adaylarına sunulan öğrenme güçlüğüne yönelik bilgi düzeylerinin artırılmasına yönelik gerçekleştirilen çalışmaların etkililiğinin değerlendirilmesidir. Çalışmaya gönüllülük esasına bağlı olarak eğitim fakültesinde dört farklı bölümde öğrenim gören 65 öğretmen adayı katılmıştır; ancak süreçte yaşanan eksikliklerden dolayı çalışma 53 katılımcı ile sonlandırılmış ve çalışmanın analizleri bu grup üzerinden yapılmıştır. Çalışmada yarı deneysel desenler içerisinde yer alan tek gruplu Öntest-Sontest deseni kullanılmıştır. Belirlenen program doğrultusunda öğretmen adaylarına yazarlar tarafından 10 hafta ve haftada 2 saatlik oturumlar halinde toplamda 20 saatlik bir eğitim verilmiştir. Verilerin analizi kısmında Öntest-sontest arasındaki farklılıklar belirlenmiş ve bu farklılıklar öğretmen adaylarının mesleki branşları, sınıf düzeyleri ve özel eğitim dersi alıp almama durumları açısından değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmış, ön test – son test puanlarına, sınıf düzeylerine ve özel eğitim dersi alıp almama durumlarına göre karşılaştırılması için Mann Whitney U testi, mesleki branşlarına göre farklılaşma olup olmadığını incelemek için de Kruskal-Wallis Sıralamalı Tek-Yönlü Varyans Analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda çalışmaya katılan öğretmen adaylarının ön test puanları son test puanları arasında anlamlı farklılık olduğu, ancak branşlara, cinsiyete, özel eğitim dersi alıp almama durumuna göre anlamlı farklılık olmadığı bulguları elde edilmiştir. Ulaşılan bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Güçlüğü , Öğretmen Eğitimi , Bilgi Düzeyi , Ön Test – Son Test

Etik Beyan

Bu çalışmanın etik kurul izni 02.12.2021 tarihinde Artvin Çoruh Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği kurulundan E.29206 numarası ile alınmıştır. Etik kurul izninin alınmasının ardından katılımcıların tamamından aydınlatılmış onam formu alınmıştır. Ayrıca araştırma süreci boyunca Helsinki bildirgesi göz önünde bulundurulmuş, katılımcıların kimlikleri, resimleri ya da ses kayıtları alınmamıştır.

Destekleyen Kurum

ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ

Proje Numarası

2021.S37.02.01

Teşekkür

Bu çalışmayı 2021.S37.02.01 proje numarası ile finanse eden Artvin Çoruh Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü'ne teşekkür ederiz.

The Effectiveness of Training Aimed at Increasing the Level of Knowledge Regarding Learning Difficulties Presented to Teacher Candidates

Öz

The purpose of this study is to increase the knowledge level of prospective teachers who took the Learning Difficulties course at Artvin Çoruh University during the 2021-2022 academic year. A total of 65 prospective teachers studying in four different departments of the faculty of education participated in the study on a voluntary basis; however, due to shortcomings during the process, the study was concluded with 53 participants, and the analyses of the study were conducted based on this group. A single-group pretest-posttest design within quasi-experimental designs was used in the study. In line with the determined program, the prospective teachers were provided with a 20-hour training over 10 weeks, consisting of sessions lasting 2 hours each week, by the authors. Differences between pretest and posttest were determined in the analysis section, and these differences were evaluated in terms of the prospective teachers' professional fields, grade levels, and whether they took special education courses. SPSS 22.0 software was used for data analysis, and Mann-Whitney U test was employed to compare pretest-posttest scores, grade levels, and whether special education courses were taken, while Kruskal-Wallis One-Way Analysis of Variance was conducted to examine whether there were differences according to professional fields. As a result of the analyses, it was found that there was a significant difference between the pretest and posttest scores of the prospective teachers participating in the study, but there was no significant difference based on branches, gender, or the status of taking special education courses. The findings were discussed in the light of the literature.

Anahtar Kelimeler

Learning Disability , Teacher Training , Knowledge Level , Pretest – Posttest

Proje Numarası

2021.S37.02.01

Kaynakça

• Akçamete, G. (2010). Genel eğitim okullarında özel gereksinimi olan öğrenciler ve özel eğitim. Kök Yayıncılık. Aker, G. (2014). Öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimi hakkındaki tutumları. Yüksek lisans tezi, Trakya Üniversitesi.
• Aladwani, A. M., & Al Shaye, S. S. (2012). Primary school teachers' knowledge and awareness of dyslexia in Kuwaiti students. Education, 132(3), 499-516. https://eds.p.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=0&sid=4875c169-1e53-48ee-a6f8-a423b94068b5%40redis
• Altındağ-Kumaş, Ö., Sümer-Dodur, H. M., & Yazıcıoğlu, T. (2021). Teachers' knowledge about dyslexia and reading models. International Journal of Curriculum and Instruction, 13(3), 3096-3121. https://eric.ed.gov/?id=EJ1312952
• Altıntaş, E. ve Şengül, S. (2014). Özel eğitim dersinin kaynaştırmaya yönelik tutumlar ve kazanımlar bakımından değerlendirilmesi. E–Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(3), 1-12. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/180047
• Altun, T. ve Uzuner, F.G. (2016). Sınıf öğretmenlerinin özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin eğitimine yönelik görüşleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 44(Spring II), 33-49. https://doi.org/10.9761/JASSS3366
• American Psychiatric Association Division of Research. (2013). Highlights of changes from dsm-iv to dsm-5: Somatic symptom and related disorders. Focus, 11(4), 525-527. https://doi.org/10.1176/appi.focus.11.4.525
• Artan, İ. ve Balat, G. (2003). Okul öncesi eğitimcilerin entegrasyona ilişkin bilgi ve düşüncelerinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 11(1), 65-80. https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=7227cd8fb45b3732b6c3f2c6db467d258bdf9cde#page=67
• Atıcı, R. (2014). Kaynaştırma öğrencilerinin okul hayatında yaşadığı zorluklar. Electronic Turkish Studies, 9(5), 279-291. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.6936
• Barrett, R. M., & Wood, M. A. (2008). Beyond transcription factors: the role of chromatin modifying enzymes in regulating transcription required for memory. Learning & Memory, 15(7), 460-467. https://doi.org/10.1101/lm.917508
• Bender, W. N. (2008). Learning disabilities: Characteristics, identification, and teaching strategies (6th Ed.). Pearson/Allyn and Bacon.
• Can, E. ve Kara, Z. (2017). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimi öğrencilerine yönelik tutumlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 71-96. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/391722
• Cavkaytar, A. (2017). Özel eğitime gereksinim duyan çocuklar ve özel eğitim. İbrahim H. Diken (Ed.), Özel eğitime gereksinim olan öğrenciler ve özel eğitim içinde (ss. 3-29). Pegem Akademi.
• Campbell, J., Gilmore, L., & Cuskelly, M. (2003). Changing student teachers’ attitudes towards disability and inclusion. Journal of Intellectual and developmental Disability, 28(4), 369-379. https://doi.org/10.1080/13668250310001616407
• Clark, M. (1997). Teacher response to learning disability: A test of attributional principles. Journal of Learning Disabilities, 30(1), 69-79. https://doi.org/10.1177/002221949703000106
• Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research methods in education. Routledge. Creswell, J. W. (2003). A framework for design. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage Publications.
• Çakıroğlu, O. (2017). Özel öğrenme güçlüğü olan çocukların özellikleri. M. A. Melekoğlu ve O. Çakıroğlu (Ed.), Özel öğrenme güçlüğü olan çocuklar içinde. (ss. 48-70). Vize Yayıncılık.
• Çankaya, Ş. (2007). Türk ve İngiliz eğitim sistemlerinde öğretmen yetiştirme sistemlerinin karşılaştırılması. Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi.
• Çitil, M., Karakoç, T. ve Küçüközyiğit, M. S. (2018). Özel eğitim lisans dersinin öğretmen adaylarının bilgi düzeylerine ve engellilere yönelik tutumlarına etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 815-833. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018..-431449
• Dapudong, R. C. (2013). Knowledge and attitude towards inclusive education of children with learning disabilities: The case of Thai primary school teachers. Academic Research International, 4(4), 496-512. http://www.savap.org.pk/journals/ARInt./Vol.4(4)/2013(4.4-53).pdf
• De Boer, A., Pijl, S. J. & Minnaert, A. (2011). Regular primary schoolteachers’ attitudes towards inclusive education: A review of the literature. International journal of inclusive education, 15(3), 331-353. https://doi.org/10.1080/13603110903030089
• Demir, Ş. (2016). Öğretmen eğitimi programının kaynaştırma uygulamaları yürütülen okul öncesi sınıflardaki öğretmen ve özel gereksinimli çocuklar üzerindeki etkileri. Doktora tezi, Ankara Üniversitesi
• Doğan, B. (2013). Türkçe ve sınıf öğretmenlerinin okuma güçlüğüne ilişkin bilgileri ve okuma güçlüğü olan öğrencileri belirleyebilme düzeyleri. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 1(1), 20-33. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/190685
• Ergin, İ., Akseki, B., ve Deniz, E. (2012). İlköğretim okullarında görev yapan sınıf öğretmenlerinin hizmet içi eğitim ihtiyaçları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(42), 55-66. https://dergipark.org.tr/en/pub/esosder/issue/6156/82724
• Esen, A. ve Çifci, İ. (2000). Sınıf öğretmenlerinin öğrenme yetersizliği ile ilgili bilgilerinin belirlenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(8), 1-6. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/114887
• Gözün, Ö. ve Yıkmış, A. (2004). Öğretmen adaylarının kaynaştırma konusunda bilgilendirilmelerinin kaynaştırmaya yönelik tutumlarının değişimindeki etkililiği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(2), 65-77. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000081
• Gültekin, M. (2020). Değişen toplumda eğitim ve öğretmen nitelikleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 10(1), 654-700. https://doi.org/10.18039/ajesi.682130
• Houck, D. G., & Torgesen, J. K. (2008). Processing deficiencies in learning-disabled children who perform poorly on the digit span test. Journal of Educational Psychology, 72(2), 141-160. https://doi.org/10.1037/0022-0663.72.2.141
• Individuals With Disabilities Education Improvement Act: IDEA (2004). P.L. 108-446. https://flspedlaw.com/wp-content/uploads/2018/10/idea.2004.all_.pdf İ
• zci, E. (2005). Sınıf öğretmeni adaylarının "özel eğitim" konusundaki yeterlikleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 4(14), 106-114. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/69863
• Kardeş, S. ve Taşkın, N. (2020). Okul öncesi öğretmen adaylarının özel gereksinimli çocuklara yönelik algıları. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 51-73. https://doi.org/10.17152/gefad.658084
• Koç, B. (2012). Sınıf öğretmenlerinin sınıflarındaki öğrenme güçlüğü çeken öğrencilerine yönelik özel uygulamalarının incelenmesi. Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi.
• Korkmazlar, Ü. (2015). Öğrenme bozukluğu ve özel eğitim. A. Kulaksızoğlu (Ed.), Farklı gelişen çocuklar içinde (ss. 105-122 ) (2. baskı). Nobel Yayıncılık.
• Kring, A. M., Johnson, S. L., Davison, G. C., & Neale, J. M., (2015). Abnormal psychology (15th ed.).
• John Wiley & Sons Inc. Lee, L. W., & Low, H. M. (2013). ‘Unconscious’ inclusion of students with learning disabilities in a Malaysian mainstream primary school: teachers' perspectives. Journal of Research in Special Educational Needs, 13(3), 218-228. https://doi.org/10.1111/j.1471-3802.2012.01250.x
• Levins, T., Bornholt, L. & Lennon, B. (2005). Teachers’ experience, attitudes, feelingsand behavioural intentions towards children with special educational needs. Social Psychology of Education, 8(3), 329-343. https://doi.org/10.1007/s11218-005-3020-z
• Mastropieri, M. A., & Scruggs, T. E. (2004). The inclusive classroom strategies for effective instruction (2nd ed.). Merril Prenticwe Hall.
• Melekoğlu, M. A. (2013). Özel gereksinimli öğrencilerle yürütülen etkileşim projesinin genel eğitim öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarına yönelik olumlu tutum ve farkındalık geliştirmeleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(2), 1053-1077. https://eric.ed.gov/?id=EJ1017268
• Melekoğlu, M. A. (2017). Özel öğrenme güçlüğünün nedenleri ve özellikleri.
• M. A. Melekoğlu ve U. Sak (Ed.), Öğrenme güçlüğü ve özel yetenek içinde. (ss. 54-77). Pegem Akademi.
• Nascimento, I., A. C. Rosal, & B. M. de Queiroga. (2018). Elementary school teachers’ knowledge on dyslexia. Revista CEFAC 20(1), 87-94. https://doi.org/10.1590/1982-021620182019117
• National Center for Learning Disabilities (2014). The state of learning disabilities (3th ed.). NY: Author. Özabacı, N., ve Ergün Başak, B. (2013).
• Öğretmenlerin öğrenme yetersizliği olan öğrencileri ile ilgili algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(1) 269-280. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/87139
• Özaydın, L. ve Çolak, A. (2011). Okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine ve okul öncesi eğitimde kaynaştırma eğitimi hizmet içi eğitim programına ilişkin görüşleri. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi. 1(1), 189-226. https://doi.org/10.23863/kalem.2017.6 Ö
• zyürek, M. (2008). Nitelikli öğretmen yetiştirmede sorunlar ve çözümler: Özel eğitim örneği. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 189-226. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/256317
• Patterson, M. B. (2008). Learning disability prevalence and adult education program characteristics. Learning Disabilities Research & Practice, 23(1), 50-59. https://doi.org/10.1111/j.1540-5826.2007.00262.x
• Pevernagie, D. A., Boon, P. A., Mariman, A. N., Verhaeghen, D. B., & Pauwels, R. A. (2001). Vocalization during episodes of prolonged expiration: a parasomnia related to REM sleep. Sleep medicine, 2(1), 19-30. https://doi.org/10.1016/s1389-9457(00)00039-3
• Pierangelo, R., & Giuliani, G. A. (2006). Learning disabilities: A practical approach to foundations, assessment, diagnosis, and teaching. Allyn & Bacon.
• Sadioğlu, Ö., Batu, E. S., & Bilgin, A. (2012). Sınıf öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilerin kaynaştırılmasına ilişkin görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 399-432. https://dergipark.org.tr/uefad/issue/16696/173558
• Sadock, J. M., Sadock, V. G. & Levin, Z. (2013). Kaptan ve Sadock psikiyatri çalışma ve kendini sınama rehberi. (Çev. Ed. Bozkurt, A). Güneş Tıpevi.
• Saraç, T., ve Çolak, A. (2012). Kaynaştırma uygulamaları sürecinde ilköğretim sınıf öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüş ve önerileri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1). https://dergipark.org.tr/mersinefd/issue/17379/181509
• Seferoğlu, S. S. (2004). Öğretmen yeterlilikleri ve mesleki gelişim. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim, 58(1), 40-45. https://www.researchgate.net/profile/Ssadi-Seferoglu/publication/257656015_Seferoglu_S_S_2004_Teacher_competencies_and_professional_development_in_Turkish_Bilim_ve_Aklin_Aydinliginda_Egitim_58_40-45/links/5450d9a20cf249aa53dbff81/Seferoglu-S-S-2004-Teacher-competencies-and-professional-development-in-Turkish-Bilim-ve-Aklin-Aydinliginda-Egitim-58-40-45.pdf
• Stein, J., & Walsh, V. (1997). To see but not to read; the magnocellular theory of dyslexia. Trends in neurosciences, 20(4), 147-152. https://doi.org/10.1016/S0166-2236(96)01005-3
• Sucuoğlu, B., Bakkaloğlu, H., Karasu, F. İ., Demir, Ş. & Akalın, S. (2013). Inclusive preschool teachers: Their attitudes and knowledge about inclusion. International Journal of Early Childhood Special Education, 5(2), 107-128. https://doi.org/10.20489/intjecse.107929
• Suffiah, I., & Cheng, J. L. A. (2022). Knowledge of dyslexia among teacher trainees in Malaysia. Journal of Cognitive Sciences and Human Development, 8(2), 54-76. https://doi.org/10.33736/jcshd.4685.2022
• Şahin, F. ve Güldenoğlu, B. (2013). Engelliler konusunda verilen eğitim programının engellilere yönelik tutumlar üzerindeki etkisi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 214-239. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/19608
• Şişman, M. (2001). Öğretmenliğe Giriş. Pegem A Yayınları. Thompson, T. L. C., Emrich, K., & Moore, G. (2003). The effect of curriculum on the attitudes of nursing students toward disability. Rehabilitation Nursing, 28(1), 27-35. https://doi.org/10.1002/j.2048-7940.2003.tb01718.x
• Turnbull, A., Turnbull, R. & Wehmeyer, M. L. (2007). Exceptional lives: special education in today’s schools. Merrill Prentice Hall.
• Vural, M., ve A. Yıkmış. 2008. Kaynaştırma sınıfı öğretmenlerinin öğretimin uyarlanmasına ilişkin yaptıkları çalışmaların belirlenmesi. İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 8(2), 141–159. https://dergipark.org.tr/download/article-file/16657
• Washburn, E. K., Mulcahy, C. A., Musante, G., & Joshi, R. (2017). Novice teachers' knowledge of reading-related disabilities and dyslexia. Learning Disabilities: A Contemporary Journal, 15(2), 169-191. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1160653.pdf
• Yangın, S., Yangın, N., Önder, V. ve Şavlığ, A. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının ve öğretim elemanlarının çeşitli öğrenme güçlüklerine yönelik farkındalıkları. Education Sciences, 11(5), 243-266. https://doi.org/10.12739/NWSA.2016.11.4.1C0664
• Yaralı, D. (2016). Öğretmen adaylarının özel eğitim dersine yönelik tutumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (59-76). https://dergipark.org.tr/en/pub/pausbed/issue/34749/384296
• Yıldırım, A. (2014). Sosyo-kültürel yapı ve suç olgusu arasındaki ilişki: Malatya İli örneği. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2014(3), 1-7. https://doi.org/10.18493/kmusekad.92332
• Yiğiter, S. (2005). Sınıf öğretmenlerinin özel öğrenme güçlüğüne ilişkin bilgi düzeyleri ile özel öğrenme güçlüğü olan çocukların kaynaştırılmasına yönelik tutumları arsındaki ilişkinin incelenmesi. Doktora tezi, Marmara Üniversitesi.
• Yükseköğretim Kurulu (2018). Yeni öğretmen yetiştirme lisans programları. https://www.yok.gov.tr/kurumsal/idari-birimler/egitim-ogretim-dairesi/yeni-ogretmen-yetistirme-lisans-programlari