DIGITAL LEADERSHIP IN EDUCATIONAL ADMINISTRATION

Öz

Dijitalleşmenin hız kazandığı 21. yüzyılda eğitim yönetimi, geleneksel liderlik anlayışlarının ötesine geçerek dijital liderlik kavramıyla yeniden şekillenmektedir. Bu çalışma, dijital liderliğin eğitim yönetimi bağlamında kuramsal temellerini, uygulamadaki yansımalarını ve öğretmen motivasyonu, okul performansı ile öğrenci başarısı üzerindeki etkilerini kapsamlı biçimde ele almaktadır. Araştırma kapsamında ISTE ve NETS-A gibi uluslararası standartlar doğrultusunda dijital liderlik rolleri analiz edilmiştir. Çalışma, nitel derleme yöntemiyle hazırlanmış ve ulusal ve uluslararası güncel literatür taramasına dayalı olarak yapılandırılmıştır. Bulgular, dijital liderliğin sadece teknolojik dönüşüm değil, aynı zamanda örgütsel kültür, pedagojik yönetişim ve stratejik planlama boyutlarında da belirleyici olduğunu göstermektedir. Ayrıca Türkiye’deki dijital liderlik uygulamalarının politika belgeleri ve MEB stratejik planları bağlamında değerlendirilmesi yapılmış, mevcut yapısal sorunlar (dijital eşitsizlik, öğretmen direnci, veri güvenliği) derinlemesine analiz edilmiştir. Dijital liderliğin eğitim sisteminde sürdürülebilir bir dönüşüm için kritik bir rol üstlendiği ve bu liderliğin gelişiminin sistematik destek programlarıyla pekiştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Araştırmada, eğitim yöneticilerine yönelik yapılandırılmış dijital liderlik gelişim programlarının gerekliliğine dikkat çekilmekte ve geleceğe yönelik yeni araştırma alanları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Digital leadership
• educational administration
• digital competence
• teacher motivation
• data-driven decision-making

EĞİTİM YÖNETİMİNDE DİJİTAL LİDERLİK

Öz

Dijitalleşmenin hız kazandığı 21. yüzyılda eğitim yönetimi, geleneksel liderlik anlayışlarının ötesine geçerek dijital liderlik kavramıyla yeniden şekillenmektedir. Bu çalışma, dijital liderliğin eğitim yönetimi bağlamında kuramsal temellerini, uygulamadaki yansımalarını ve öğretmen motivasyonu, okul performansı ile öğrenci başarısı üzerindeki etkilerini kapsamlı biçimde ele almaktadır. Araştırma kapsamında ISTE ve NETS-A gibi uluslararası standartlar doğrultusunda dijital liderlik rolleri analiz edilmiştir. Çalışma, nitel derleme yöntemiyle hazırlanmış ve ulusal ve uluslararası güncel literatür taramasına dayalı olarak yapılandırılmıştır. Bulgular, dijital liderliğin sadece teknolojik dönüşüm değil, aynı zamanda örgütsel kültür, pedagojik yönetişim ve stratejik planlama boyutlarında da belirleyici olduğunu göstermektedir. Ayrıca Türkiye’deki dijital liderlik uygulamalarının politika belgeleri ve MEB stratejik planları bağlamında değerlendirilmesi yapılmış, mevcut yapısal sorunlar (dijital eşitsizlik, öğretmen direnci, veri güvenliği) derinlemesine analiz edilmiştir. Dijital liderliğin eğitim sisteminde sürdürülebilir bir dönüşüm için kritik bir rol üstlendiği ve bu liderliğin gelişiminin sistematik destek programlarıyla pekiştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Araştırmada, eğitim yöneticilerine yönelik yapılandırılmış dijital liderlik gelişim programlarının gerekliliğine dikkat çekilmekte ve geleceğe yönelik yeni araştırma alanları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital liderlik
• eğitim yönetimi
• dijital yeterlik
• öğretmen motivasyonu
• veri temelli karar alma

Etik Beyan

Bu çalışma, daha önce yayımlanmış akademik kaynaklara dayalı olarak hazırlanmış bir derleme makalesidir. Çalışmada herhangi bir insan katılımcıdan veri toplanmamış, deneysel veya gözlemsel bir uygulama gerçekleştirilmemiştir. Bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir. Çalışma sürecinde bilimsel etik kurallarına ve akademik dürüstlük ilkelerine tam olarak uyulmuştur. Tüm alıntılar ve aktarmalar kaynak gösterilerek yapılmıştır.

Kaynakça

1. Akman, Y., ve Turan, M. (2022). Dijital liderlik ve okul yöneticilerinin dijital liderlik yeterlilikleri. Milli Eğitim Dergisi, 51(237), 90–109. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/70063/1105012
2. Anderson, R. E., ve Dexter, S. L. (2005). School technology leadership: An empirical investigation of prevalence and effect. Educational Administration Quarterly, 41(1), 49–82. https://doi.org/10.1177/0013161X04269517
3. Aydin, A., ve Uysal, Ş. (2022). Dijital liderlik davranışlarının öğretmenlerin motivasyon düzeylerine etkisi. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi, 5(2), 81–95. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2444603 (11 Haziran, 2025).
4. Carvalho, L., ve Yeoman, P. (2021). Framing learning entanglement in innovative learning spaces: Connecting design, space and pedagogy. British Educational Research Journal, 47(1), 1–17. https://doi.org/10.1002/berj.3675
5. Çelik, M., ve Aytutuldu, F. (2022). Okul yöneticilerinin dijital liderlik becerilerinin incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 23(1), 122–140. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egeefd/issue/68324/1056514
6. Dexter, S., ve Richardson, J. W. (2020). What does technology integration research tell us about the leadership of technology? Journal of Research on Technology in Education, 52(1), 17–36. https://doi.org/10.1080/15391523.2019.1668316
7. Ertmer, P. A., ve Ottenbreit-Leftwich, A. T. (2010). Teacher technology change: How knowledge, confidence, beliefs, and culture intersect. Journal of Research on Technology in Education, 42(3), 255–284. https://doi.org/10.1080/15391523.2010.10782551
8. European Commission. (2017). European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC107466 (10 Haziran, 2025).

9. Flanagan, L., ve Jacobsen, M. (2003). Technology leadership for the twenty-first century principal. Journal of Educational Administration, 41(2), 124–142. https://doi.org/10.1108/09578230310464648
10. Ferrari, A. (2013). DIGCOMP: A framework for developing and understanding digital competence in Europe. European Commission. https://joint-research-centre.ec.europa.eu/publications/digcomp-framework_en (22 Haziran, 2022).
11. Foulger, T. S., Graziano, K. J., Schmidt-Crawford, D. A., ve Slykhuis, D. A. (2017). Teacher educator technology competencies. Journal of Technology and Teacher Education, 25(4), 413–448. https://www.learntechlib.org/primary/p/174451/ (7 Haziran, 2025).
12. Gillies, D., ve Robinson, B. (2020). Empathy and cultural competence in digital leadership. Educational Management Administration ve Leadership, 48(4), 576–590. https://doi.org/10.1177/1741143219876543
13. Gurr, D. (2019). Leadership and digital technologies in education: Possibilities, promises and pitfalls. Leading & Managing, 25(1), 60–76.
14. Greaves, T., Hayes, J., Wilson, L., Gielniak, M., ve Peterson, E. (2012). Revolutionizing education through technology: The project RED roadmap for transformation. https://one-to-oneinstitute.org/research/research-papers/ (10 Temmuz, 2025).
15. Hollandsworth, R., Dowdy, L., & Donovan, J. (2020). Digital citizenship in K–12: It takes a village. TechTrends, 64(3), 13–19.
16. Huang, R. H., Liu, D. J., Tlili, A., Yang, J. F., ve Wang, H. H. (2021). Handbook on facilitating flexible learning during educational disruption. UNESCO-ICDE, 1–234. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000374802
17. Ilomäki, L., Paavola, S., Lakkala, M., ve Kantosalo, A. (2016). Digital competence–an emergent boundary concept for policy and educational research. Education and Information Technologies, 21(3), 655–679. https://doi.org/10.1007/s10639-014-9346-4
18. ISTE. (2022). ISTE Standards for Education Leaders. https://www.iste.org/standards/for-education-leaders Johnson, L., ve Brown, K. (2023). Ethical governance in educational technology leadership. Computers ve Education, 185, 104552. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2022.104552
19. Karaca, A., & Aslan, M. (2022). Eğitim yöneticilerinin dijital liderlik yeterlikleri üzerine bir inceleme. Eğitim Yönetimi Dergisi, 28(2), 205–228. https://dergipark.org.tr/en/pub/egitimyonetimi/issue/70015/1109322
20. Karaca, M.F ve Şahin, M. (2024). Readability of higher education institutions exam basic proficiency test Turkish Questions. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 10(2), 662-684.
21. Karakaya, K., ve Karakuş, M. (2021). Pandemi sürecinde okul yöneticilerinin dijital liderlik rolleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 107–125. https://doi.org/10.17679/inuefd.871902
22. Kaya, S., ve Öztürk, M. (2023). Dijital liderlik ve öğretmenlerin teknoloji entegrasyonu: Nitel bir araştırma. Uluslararası Eğitim Teknolojileri ve Araştırmaları Dergisi, 4(2), 56–78. https://dergipark.org.tr/en/pub/uetad/issue/78921/1234567
23. Kozma, R. B. (2008). Comparative analyses of policies for ICT in education. International Handbook of Information Technology in Primary and Secondary Education, 1, 1083–1096. https://doi.org/10.1007/978-0-387-73315-9_65 (yeni)
24. Leithwood, K., Harris, A., ve Hopkins, D. (2020). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School Leadership ve Management, 40(1), 5–22. https://doi.org/10.1080/13632434.2019.1596077
25. Livingstone, S. (2019). Children: A special case for privacy? International Journal of Communication, 13, 24–35. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/10129 (yeni)
26. Livingstone, S., ve Third, A. (2017). Children and young people’s rights in the digital age: An emerging agenda. New Media ve Society, 19(5), 657–670. https://doi.org/10.1177/1461444816686318
27. MEB (Milli Eğitim Bakanlığı). (2020). 2020–2024 Stratejik Planı. Ankara: MEB Strateji Geliştirme Başkanlığı. https://sgb.meb.gov.tr
28. Nguyen, T. (2021). Contextual factors influencing digital leadership in schools: A multi-level perspective. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 18(1), 45. https://doi.org/10.1186/s41239-021-00269-0
29. Ng, W. (2015). New digital technology in education: Conceptualizing professional learning for educators. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-05822-1
30. OECD (2021). Digital education outlook: Pushing the frontiers with AI, blockchain and robots. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/589b283f-en
31. Öztürk, M., ve Kaya, Y. (2023). Okul müdürlerinin dijital liderlik düzeylerinin uzaktan eğitimdeki başarıya etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 57–76. https://dergipark.org.tr/en/pub/milliegitim/issue/76759/1243671
32. Prestridge, S. ve Main, K. (2022). Digital school leaders: Building capacities for change. Australian Educational Leader, 44(1), 18–22. https://www.ael.org.au (20 Temmuz, 2025). Münir ŞAHİN
33. Redecker, C. (2017). European framework for the digital competence of educators: DigCompEdu. European Commission. https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technical-research-reports/european-framework-digital-competence-educators-digcompedu
34. Richardson, J. W., Flora, K., ve Bathon, J. (2013). Fostering technology leadership within schools: The role of professional learning. NASSP Bulletin, 97(1), 27–41. https://doi.org/10.1177/0192636512470692
35. Schleicher, A. (2020). The impact of COVID-19 on education: Insights from Education at a Glance 2020. OECD. https://www.oecd.org/education/the-impact-of-covid-19-on-education-insights-education-at-a-glance-2020.pdf (16 Temmuz, 2025)
36. Sheninger, E. (2019). Digital leadership: Changing paradigms for changing times (2nd ed.). Corwin Press.
37. Şahin, M. (2019) Authentic Leadership. Journal of Current Researches on Social Sciences 9(34), 382-398.
38. Şahin, M. (2022). Türkiye ve Avrupa ülkelerinde okul yöneticisi eğitimi ve atanma süreçlerine ilişkin bir çalışma. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi 5 (12), 1829-1854
39. Şahin, M. (2023). Okullarda örgüt kültürü. Örgütsel Davranış Çalışmaları Dergisi, 3(1), 73-90.
40. Şahin, M. (2024). Okul yöneticilerinin okul geliştirmedeki rollerine ilişkin bir çalışma. The Journal of International Educational Sciences 10 (34), 382-398
41. Şahin, M. (2025). Gender in School Administration: Problems of Women Administrators. Eğitim Bilimleri Alanında Uluslararası Çalışmalar 1, 23-36. https://doi.org/10.53047/josse.1700205
42. Taddeo, M., ve Floridi, L. (2018). How AI can be a force for good. Science, 361(6404), 751–752. https://doi.org/10.1126/science.aat5991
43. Trust, T., ve Whalen, J. (2020). K–12 teachers’ experiences and challenges with using technology during the COVID-19 pandemic. Computers in the Schools, 37(4), 280–299. https://doi.org/10.1080/07380569.2020.1837837
44. Tondeur, J., Scherer, R., Siddiq, F., ve Baran, E. (2017). A comprehensive framework for effective integration of digital technologies in education. Educational Technology Research and Development, 65(6), 1527–1544. https://doi.org/10.1007/s11423-017-9504-1
45. Türel, Y. K. (2023). Dijital liderlik ve eğitimde dönüşüm: Türkiye’de okul yöneticilerinin dijital yeterlikleri üzerine bir analiz. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 29(3), 275–297. https://doi.org/10.14527/kuey.2023.013
46. UNESCO. (2022). Global education monitoring report: Technology in education. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381630 (26 Temmuz, 2025).
47. Van Dijk, J. (2020). The Digital Divide. Polity Press. https://www.politybooks.com/bookdetail/?isbn=9781509534453, 22 Haziran, 2025.
48. Voogt, J., Fisser, P., Pareja Roblin, N., Tondeur, J., ve van Braak, J. (2015). Technological pedagogical content knowledge–a review of the literature. Journal of Computer Assisted Learning, 31(4), 399–412. https://doi.org/10.1111/jcal.12087
49. Williamson, B., ve Eynon, R. (2020). Historical threads, missing links, and future directions in AI in education. Learning, Media and Technology, 45(3), 223–235. https://doi.org/10.1080/17439884.2020.1798995
50. Young, M. (2022). Rethinking leadership for a digital world: A new framework for educational leaders. Journal of Educational Administration, 60(2), 85–99.
51. Zhao, Y., ve Watterston, J. (2021). The changes we need: Education post COVID-19. Journal of Educational Change, 22(1), 3–12. https://doi.org/10.1007/s10833-020-09317-3