EĞİTİM KURUMLARINDA PSİKOLOJİK GÜVEN KAVRAMININ KÜLTÜRLERARASI BİR ANALİZİ: TÜRKİYE, JAPONYA VE ÇİN ÖRNEKLERİ

Öz

Bu çalışma, psikolojik güvenlik kavramını eğitim kurumları bağlamında ele almakta ve Türkiye, Japonya ile Çin örnekleri üzerinden kültürlerarası bir analiz sunmaktadır. Psikolojik güvenlik, bireylerin örgüt içinde olumsuz sosyal sonuçlara maruz kalma korkusu yaşamadan fikirlerini ifade edebilmeleri, soru sorabilmeleri ve hata yapabilmeleriyle ilişkilendirilen bir örgütsel iklim unsurudur. İnsan etkileşiminin yoğun olduğu eğitim kurumlarında psikolojik güvenlik, öğretmenlerin mesleki öğrenme süreçlerine katılımı, iş birliği düzeyi ve yenilikçi uygulamalara açıklığı açısından kritik bir rol oynamaktadır. Ancak psikolojik güvenliğin örgütlerde nasıl inşa edildiği ve deneyimlendiği, kültürel bağlama bağlı olarak önemli farklılıklar göstermektedir. Çalışmada öncelikle psikolojik güvenliğin kuramsal temelleri ele alınmakta, ardından kültürün örgütsel davranışlar üzerindeki belirleyici etkisi tartışılmaktadır. Türkiye örneğinde merkeziyetçi yönetim yapısı ve yüksek güç mesafesi, psikolojik güvenliğin büyük ölçüde okul yöneticilerinin bireysel liderlik tutumlarına bağlı olarak şekillendiğini göstermektedir. Japonya’da psikolojik güvenlik, açık eleştiriden ziyade grup uyumu, örtük iletişim ve uzun vadeli güven ilişkileri üzerinden inşa edilmektedir. Çin’de ise Konfüçyüsçü değerlerin etkisiyle psikolojik güvenlik, yöneticinin koruyucu ve adil tutumlarıyla desteklenen, ancak açık eleştirinin sınırlı olduğu bir yapı sergilemektedir. Karşılaştırmalı bulgular, psikolojik güvenliğin evrensel bir gereksinim olmakla birlikte her kültürde aynı davranışsal göstergelerle ortaya çıkmadığını göstermektedir. Bu nedenle eğitim kurumlarında psikolojik güvenliğin geliştirilmesine yönelik politika ve uygulamaların, kültürel bağlama duyarlı bir yaklaşımla tasarlanması gerekmektedir. Bu yaklaşım, okul ikliminin güçlendirilmesi, öğretmen katılımının artırılması ve sürdürülebilir kurumsal gelişim hedeflerinin gerçekleştirilmesi açısından önemli kuramsal ve uygulamalı katkılar sunmaktadır eğitim yönetimi literatürü için özgün.

Anahtar Kelimeler

• Psikolojik güvenlik
• eğitim kurumları
• örgütsel kültür
• kültürlerarası karşılaştırma
• okul iklimi

Etik Beyan

This study is based on a literature review and does not involve any data collection from human participants or animals. All data used in the study were obtained from publicly available national and international academic sources. Therefore, ethical committee approval was not required for this research. The literature review and analysis processes were conducted in accordance with the principles of scientific research and publication ethics. All sources consulted were appropriately cited both in the text and in the reference list. Throughout the research process, care was taken to avoid plagiarism, and the principles of objectivity, academic integrity, and transparency were strictly observed in the selection, analysis, and interpretation of the data.

AN INTERCULTURAL ANALYSIS OF THE CONCEPT OF PSYCHOLOGICAL SAFETY IN EDUCATIONAL INSTITUTIONS: EXAMPLES FROM TÜRKİYE, JAPAN, AND CHINA

Öz

This study examines the concept of psychological safety in educational institutions and presents a cross-cultural analysis based on the cases of Türkiye, Japan, and China. Psychological safety refers to a shared belief that individuals can express ideas, ask questions, and make mistakes without fear of negative social consequences. In schools characterized by intensive human interaction, psychological safety plays a critical role in teachers’ professional learning, collaboration, and openness to innovation. However, the ways in which psychological safety is constructed and experienced vary significantly across cultural contexts. The study first outlines the theoretical foundations of psychological safety and then discusses the influence of culture on organizational behavior. In Türkiye, a centralized education system and relatively high power distance cause psychological safety to depend largely on school principals’ individual leadership practices. In Japan, psychological safety is shaped less by open criticism and more by group harmony, implicit communication, and long-term relational trust. In China, influenced by Confucian values, psychological safety is supported through protective and fair leadership, while open dissent remains limited. The comparative findings indicate that psychological safety is a universal organizational need, yet it does not emerge through identical behavioral indicators across cultures. Therefore, policies and practices aimed at enhancing psychological safety in educational institutions should be designed with cultural sensitivity, recognizing local norms, values, and leadership traditions in school organizations worldwide comparative education research.

Anahtar Kelimeler

• Psychological safety
• educational institutions
• organizational culture
• cross-cultural comparison
• school climate

Etik Beyan

Bu çalışma, literatür taramasına dayanmaktadır ve insan katılımcılardan veya hayvanlardan herhangi bir veri toplama içermemektedir. Çalışmada kullanılan tüm veriler, kamuya açık ulusal ve uluslararası akademik kaynaklardan elde edilmiştir. Bu nedenle, bu araştırma için etik kurul onayı gerekmemiştir. Literatür taraması ve analiz süreçleri, bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Danışılan tüm kaynaklar hem metinde hem de kaynakçada uygun şekilde alıntılanmıştır. Araştırma süreci boyunca intihalden kaçınmak için özen gösterilmiş ve verilerin seçimi, analizi ve yorumlanmasında nesnellik, akademik dürüstlük ve şeffaflık ilkelerine titizlikle uyulmuştur.

Kaynakça

1. Argyris, C., & Schön, D. A. (1996). Organizational learning II: Theory, method, and practice. Reading, MA: Addison-Wesley.
2. Balcı, A. (2015). Eğitim yönetimi: Kuram ve uygulama. Ankara: Pegem Akademi.
3. Bray, M., Adamson, B., & Mason, M. (2014). Comparative education research: Approaches and methods (2nd ed.). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-05594-7
4. Buluç, B. (2009). Okullarda örgütsel iklim ve öğretmen performansı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 15(59), 371–394.
5. Bursalıoğlu, Z. (2015). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Ankara: Pegem Akademi.
6. Cengiz, M.S., Sarigoz, O. & Donger, A. (2015). Evaluation of Pre-Service Teachers' Ideas about Brainstorming Method in Terms of Some Variables. The Journal of Akademic Social Sciences, 3 (12), 251-263
7. Collie, R. J., Shapka, J. D., & Perry, N. E. (2012). School climate and social–emotional learning: Predicting teacher stress, job satisfaction, and teaching efficacy. Journal of Educational Psychology, 104(4), 1189–1204. https://doi.org/10.1037/a0029356
8. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage Publications.

9. Çakıcı, A. (2010). Örgütlerde sessizlik: Sessizliğin teorik temelleri ve dinamikleri. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), 25-40.
10. Çalık, T., & Kurt, T. (2010). Okul iklimi ölçeğinin geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 35(157), 167-180.
11. Çelik, V. (2011). Eğitimsel liderlik. Ankara: Pegem Akademi.
12. Detert, J. R., & Burris, E. R. (2007). Leadership behavior and employee voice: Is the door really open? Academy of Management Journal, 50(4), 869-884. https://doi.org/10.5465/amj.2007.26279183
13. Earley, P. C. (1997). Face, harmony, and social structure: An analysis of organizational behavior across cultures. New York, NY: Oxford University Press.
14. Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350-383. https://doi.org/10.2307/2666999
15. Edmondson, A. C. (2004). Psychological safety, trust, and learning in organizations: A group-level lens. In R. M. Kramer & K. S. Cook (Eds.), Trust and distrust in organizations (pp. 239-272). New York, NY: Russell Sage Foundation.
16. Edmondson, A., & Lei, Z. (2014). Psychological safety: The history, renaissance, and future of an interpersonal construct. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 1(1), 23-43. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-031413-091305
17. Farh, J. L., & Cheng, B. S. (2000). A cultural analysis of paternalistic leadership in Chinese organizations. Management and Organization Review, 1(1), 123-142. https://doi.org/10.1111/j.1740-8784.2000.00123
18. Hall, E. T. (1976). Beyond culture. New York, NY: Anchor Books.
19. Hofstede, G. (2001). Culture’s consequences: Comparing values, behaviors, institutions and organizations across nations (2nd ed.). Sage Publications.
20. Hofstede, G., Hofstede, G. J., & Minkov, M. (2010). Cultures and organizations: Software of the mind (3rd ed.). New York, NY: McGraw-Hill.
21. Hoy, W. K., Tarter, C. J., & Kottkamp, R. B. (1991). Open schools/healthy schools: Measuring organizational climate. Newbury Park, CA: Sage.
22. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2013). Educational administration: Theory, research, and practice (9th ed.). New York, NY: McGraw-Hill.
23. Hoy, W. K., Tarter, C. J., & Kottkamp, R. B. (1991). Open schools/healthy schools. Newbury Park, CA: Sage.
24. Hwang, K. K. (1987). Face and favor: The Chinese power game. American Journal of Sociology, 92(4), 944-974. https://doi.org/10.1086/228588
25. Kahn, W. A. (1990). Psychological conditions of personal engagement and disengagement at work. Academy of Management Journal, 33(4), 692-724. https://doi.org/10.2307/256287
26. Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2008). Seven strong claims about successful school leadership. School Leadership & Management, 28(1), 27–42. https://doi.org/10.1080/13632430701800060
27. Li, J. (2012). Cultural foundations of learning: East and West. Cambridge: Cambridge University Press.
28. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
29. Morrison, E. W., & Milliken, F. J. (2000). Organizational silence: A barrier to change and development in a pluralistic world. Academy of Management Review, 25(4), 706-725. https://doi.org/10.2307/259200
30. Nakane, C. (1970). Japanese society. Berkeley, CA: University of California Press.
31. Newman, A., Donohue, R., & Eva, N. (2017). Psychological safety: A systematic review of the literature. Human Resource Management Review, 27(3), 521–535. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2017.01.001
32. OECD. (2016). School leadership for learning: Insights from TALIS 2013. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264258341-en
33. Sarıgoz, O. (2023). Teaching the 21st Century Learning Skills with the Critical Thinking Technique Based on the Argumentation Method. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 18(1), 196-218. https://doi.org/10.29329/epasr.2023.525.9
34. Schein, E. H. (2017). Organizational culture and leadership (5th ed.). Hoboken, NJ: Wiley.
35. Schneider, B., Ehrhart, M. G., & Macey, W. H. (2013). Organizational climate and culture. Annual Review of Psychology, 64, 361–388. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143809
36. Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization (Rev. ed.). New York, NY: Doubleday.
37. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
38. Şahin, M. (2023). Teachers and administrators evaluations regarding the law on teaching profession. Journal of Computer and Education Research, 11 (21), 193-220. https://doi.org/10.18009/jcer.1223552
39. Şahin, M. (2024). Okul yöneticilerinin okul geliştirmedeki rollerine ilişkin bir çalışma. The Journal of International Educational Sciences, 10 (34), 382-398. https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.67734
40. Şahin, M. (2026). Crises in Schools and Crısis Management Skills of Principals. Science Insights Education Frontiers 32 (1), 5107-5139. https://doi.org/10.15354/sief.26.or163
41. Şişman, M. (2014). Örgütler ve kültürler. Ankara: Pegem Akademi.
42. Triandis, H. C. (1995). Individualism and collectivism. Boulder, CO: Westview Press
43. Tsuneyoshi, R. (2011). The Japanese model of schooling. London: Routledge.
44. Wang, M., & Li, Q. (2018). Xuéxiào zǔzhī zhōng de xīnlǐ ānquán gǎn yánjiū [A study of psychological safety in school organizations]. Jiàoyù Yánjiū, 39(6), 72-81.
45. Yamaguchi, S. (2014). Soshiki bunka to shokuba ni okeru gakushū kōdō [Organizational culture and learning behavior in the workplace]. Nihon Keieigakkai-shi, 34(2), 45-58.
46. Yıldız, K. (2013). Örgütsel sessizlik ve öğretmen davranışları. Eğitim ve Bilim, 38(170), 144–159.