PANDEMİ DÖNEMİ ÖĞRETMENLİK STAJI UYGULAMASINDAN GERİYE KALANLAR: GELİŞMİŞ DİJİTAL BECERİLER Mİ YOKSA DİJİTAL EŞİTSİZLİK Mİ?

Öz

21. Yüzyıl, bireyler için çeşitli eşitsizlikleri beraberinde getirmiş; özellikle 2020 yılında yaşanan pandemi gibi sorunlar ise dünya çapında eğitim başta olmak üzere bu eşitsizlikleri ileri düzeye taşımıştır. Bu nedenle, dijital eşitsizlik eğitimdeki en önemli sosyal sorunlardan biri olarak kabul edilmektedir. Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarındaki staj uygulamaları da pandemi nedeniyle 2020 ve 2021 yıllarında çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Çevrimiçi staj uygulaması (ÇSU), öğretmen adaylarının dijital becerilerini geliştirirken, tüm paydaşlar arasında dijital eşitsizliğe yol açan olumsuz etkileri de beraberinde getirmiştir. Bu çalışma, özellikle çevrimiçi staj uygulamalarının güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek ve gelecekteki çevrimiçi uygulamalar için öneriler sunmak amacıyla, öğretmen adayları (ÖA) ve üniversitelerdeki akademik danışmanların (ÜAD) bakış açısıyla çevrimiçi staj uygulamaları sırasında karşılaşılan zorlukları değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, 8 ÖA ve 10 ÜAD’nin katılımıyla nitel bir araştırma yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, açık uçlu anketler, anlatım tekniği ve grup odaklı görüşmeler yoluyla toplanmış, ardından içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, katılımcıların sistemin alışılmadık yapısı nedeniyle ÇSU'nun başlangıcında korku, gerginlik ve kaygı yaşadıklarını, ancak sonraki aşamaları başarıyla geçtiklerini ve çevrimiçi eğitim ile çevrimiçi staj uygulamalarına iyi uyum sağladıklarını ortaya koymuştur. Çalışma ayrıca ÇSU'nun dijital eşitsizliğe yol açtığını da göstermiştir; hem çevrimiçi öğrenciler hem de araştırma katılımcıları, özellikle yeni çevrimiçi eğitim uygulamalarını kullanmada ve sınıf yönetiminde, dijital ekipman ve internet erişimi eksikliği nedeniyle zorluklar yaşamıştır. Bununla birlikte, uygulamaya ilişkin ilk olumsuz görüşlerine rağmen öğretmen adayları, ÇSU sürecinde öğrencilerle iletişim kurma, sınıf yönetimi, etkili ders verme ve dijital eğitim uygulamalarının etkili kullanımı konusunda da deneyim kazanmıştır. Ancak, katılımcılar çevrimiçi stajları, özellikle dijital ekipman eksikliği ve internet erişim sorunları nedeniyle yüz yüze stajlara göre daha az tercih etmişlerdir; bu da dijital eşitsizliğe katkıda bulunmuştur. ÇSU'yu daha etkili hale getirmek için katılımcılar, öğretmen adaylarının çevrimiçi staj uygulamaları başlamadan önce dijital uygulamalar konusunda eğitilmesini ve dijital eşitsizliğe yol açan öğrencilerin dijital ekipman ve internet erişim sorunlarının ortadan kaldırılmasını önermişlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Çevrimiçi staj uygulaması
• dijital eşitsizlik
• öğretmen adayları
• pandemi
• dijital beceriler

Destekleyen Kurum

YOKTUR

Etik Beyan

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DERGİSİ EDİTÖRLÜĞÜNE Makale Başlığı: WHAT REMAINS OF TEACHERS’ INTERNSHIP PRACTICES DURING THE PANDEMIC: IMPROVED DIGITAL SKILLS OR DIGITAL INEQUALITY? / PANDEMİ DÖNEMİ ÖĞRETMENLİK STAJI UYGULAMASINDAN GERİYE KALANLAR: GELİŞMİŞ DİJİTAL BECERİLER Mİ YOKSA DİJİTAL EŞİTSİZLİK Mİ? Yukarıda başlığı ve yazar bilgileri belirtilen makale ile ilgili olarak aşağıdaki hususları okuyup anladığımızı kabul, beyan ve taahhüt ederim: 1. Özgünlük ve Tekrar Yayım: Sunulan makalenin tamamen orijinal bir çalışma olduğunu, daha önce yurt içinde veya yurt dışında hiçbir dilde tam metin olarak yayımlanmadığını ve şu anda başka bir dergiye, kuruma veya sempozyuma yayımlanmak/değerlendirilmek üzere sunulmadığını, 2. Bilimsel ve Etik Kurallar: Çalışmanın planlanması, yürütülmesi, veri toplanması ve sonuçların analizi aşamalarında bilimsel ve araştırma etiği kurallarına (Yükseköğretim Kurulu Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi) titizlikle uyulduğunu, 3. Etik Kurul İzni: (Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal ve Bilimler Bilimsel ve Kurulu’nun 04.02.2021 tarih ve 12 sayılı kararı ile araştırma izni alınmıştır.) 4. İntihal ve Telif Hakkı: Makalede yararlanılan diğer kaynaklara (metin, tablo, şekil, veri vb.) akademik kurallara uygun şekilde atıf yapıldığını, üçüncü şahıslara ait telif hakkı ihlali bulunmadığını ve intihal/benzerlik oranının dergi tarafından belirlenen kabul edilebilir sınırlar içerisinde olduğunu, 5. Yazarlık Katkısı: Adı geçen yazarın çalışmanın tasarlanması, verilerin toplanması/analizi veya makalenin yazılması süreçlerine doğrudan akademik ve entelektüel katkı sağladığını; makalenin son haliminin yazar tarafından okuyup onayladığını, 6. Çıkar Çatışması ve Finansal Destek: Yazar ile üçüncü yazar veya kurum/kuruluşlar arasında çalışmanın objektifliğini etkileyebilecek herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını; beyan ederim. Saygılarımızla, 08/05/2026 Ahmet BOZAK

Teşekkür

İLGİNİZE ÇOK TEŞEKKÜR EDER, ÇALIŞMALARINIZDA BAŞARILAR DİLERİM. SELAM VE SAYGILARIMLA

WHAT REMAINS OF TEACHERS’ INTERNSHIP PRACTICES DURING THE PANDEMIC: IMPROVED DIGITAL SKILLS OR DIGITAL INEQUALITY?

Öz

The 21st century has brought various inequalities for individuals; the 2020 pandemic has exacerbated these inequalities, particularly in education worldwide. Hence, digital inequality is considered one of the most crucial social problems in education. Internship practices at higher education institutions in Turkey were also conducted online in 2020 and 2021 due to the pandemic. While online internships have improved the digital skills of prospective teachers (PTs), they have also had adverse effects, including contributing to digital inequality among all stakeholders. The current paper aims to evaluate the challenges encountered during online internship practice (OIP) through the lens of PTs and university academic counsellors (UACs), particularly to identify the strengths and weaknesses of OIP and to offer suggestions for future online applications. The study was conducted using a qualitative research method, with 8 PTs and 10 UACs. The qualitative data collected via open-ended questionnaires, the narration technique, and group focus were evaluated through content analysis. The results revealed that the participants experienced fear, nervousness, and anxiety at the beginning of OIP due to the system's unfamiliar structure, but they successfully navigated subsequent phases and adapted well to online education and internship practices. The study also revealed that OIP led to digital inequality; both online students and research participants experienced difficulties, particularly with using new online education applications and with classroom management, owing to students' lack of digital equipment and internet access. Nevertheless, despite their initial negative views of practice, the PTs also gained experience through online internships in communicating with students, classroom management, effective lesson delivery, and the effective use of digital educational applications. However, online internships were less preferred by the participants than face-to-face internships, especially due to shortages of digital equipment and internet access, which also contributed to digital inequality. To make online internship applications more effective, the participants recommended that the PTs be trained in digital applications before online internship practices begin, and that students’ digital equipment and internet access problems, which lead to digital inequality, be eliminated.

Anahtar Kelimeler

• Online internship practice
• digital inequality
• prospective teachers
• the pandemic
• digital skills

Destekleyen Kurum

None

Etik Beyan

TO THE EDITORIAL OFFICE OF THE MUSTAFA KEMAL UNIVERSITY FACULTY OF EDUCATION JOURNAL, Article Title: WHAT REMAINS FROM TEACHERS' INTERNSHIP PRACTICES DURING THE PANDEMIC: DEVELOPING DIGITAL SKILLS OR DIGITAL INEQUALITY? / PANDEMİ DÖNEMİ ÖĞRETMENLİK STAJI UYGULAMASINDAN GERİYE KALANLAR: GELİŞMİŞ DİJİTAL BECERİLER Mİ YOKSA DİJİTAL EŞİTSİZLİK Mİ? I acknowledge, declare, and affirm that I understand the following issues regarding the article with the changes and author information specified: 1. Originality and Re-publication: I confirm that the submitted article is a completely original work, has not been previously published in full text in any language, either domestically or internationally, and is not currently submitted to another journal, institution, or symposium for publication/evaluation. 2. Scientific and Ethical Rules: Scientific and research ethics rules (Higher Education Council Scientific Research and Publication Ethics Directive) were followed during the planning, acquisition, submission, and analysis of results of the study. 3. Ethics Committee Permission: (Research permission was obtained with the decision number 12 dated 04.02.2021 from the Mustafa Kemal University Social Sciences Scientific and Ethics Committee.) 4. Plagiarism and Copyright: Other sources used in the article (text, tables, figures, data, etc.) are cited in accordance with academic rules, and the copyright of third parties is registered and the plagiarism/similarity platform journal is checked. I declare that the author's contribution is accepted within the scope of the article, including: 5. Authorship Contribution: Design of the content, recording/analysis of data or writing of articles, direct academic and informational contributions; the author approves the article's content. 6. Conflict of Interest and Financial Support: I declare that there is no conflict of interest between the author and third-party authors or institutions/organizations that would increase objectivity. Sincerely, 08/05/2026 Ahmet BOZAK

Teşekkür

THANK YOU, ALL THE BEST AND REGARDS

Kaynakça

1. Aisha, N., & Ratra, A. (2020). Influence of home-environment on online teaching-learning during COVID-19 pandemic lockdown among teacher-trainees. Global Journal of Enterprise Information System, 12(4), 33–46.
2. Anderson, J. (2020). Brave new world: The coronavirus pandemic is reshaping education. Quartz. https://qz.com/1826369/how-coronavirus-is-changing-education
3. Balcı, E. (1991). Öğretmenlerin sosyal statüsü ve ödüllendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(6).
4. Baş, M., Bozak, A., & Korkmaz, C. (2022). The efficiency of asynchronous distance learning within the pandemic through the lens of educational faculty students. International Journal of Eurasian Education and Culture, 7(16), 175–220. https://doi.org/10.35826/ijoecc.414
5. Can, E. (2020). Koronavirüs (Covid-19) pandemisi ve pedagojik yansımaları: Türkiye’de açık ve uzaktan eğitim uygulamaları. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 11–53.
6. Çelikten, M., & Can, N. (2003). Yönetici, öğretmen ve veli gözüyle ideal öğretmen. Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 253–267.
7. Çiçek, Ş., & İnce, M. L. (2005). Öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması sürecine ilişkin görüşleri. Spor Bilimleri Dergisi, 16(3), 146–155.
8. Cowper, A. (2020). COVID-19: Are we getting the communications right? BMJ, 368, Article m919. https://doi.org/10.1136/bmj.m919

9. Darling-Hammond, L., & Hyler, M. E. (2020). Preparing educators for the time of COVID… and beyond. European Journal of Teacher Education, 43(4), 457–465. https://doi.org/10.1080/02619768.2020.1816961
10. DeFeo, D., & Tran, T. (2020). COVID-19's spring 2020 school closures: The effect on teacher candidates. Institute of Social and Economic Research, University of Alaska Anchorage.
11. Demircioğlu, H., Argün, Z., & Bulut, S. (2010). A case study: Assessment of preservice secondary mathematics teachers’ metacognitive behaviour in the problem-solving process. ZDM, 42(5), 493–502. https://doi.org/10.1007/s11858-010-0253-x
12. DiMaggio, P., Hargittai, E., Celeste, C., & Shafer, S. (2004). From unequal access to differentiated use: A literature review and agenda for research on digital inequality. In K. Neckerman (Ed.), Social inequality (pp. 355–400). Russell Sage Foundation.
13. Eti, İ., & Karaduman, B. (2020). Covid-19 pandemisi sürecinin öğretmen adaylarının mesleki yeterlikleri açısından incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 635–656. https://doi.org/10.37669/milliegitim.777008
14. Gedik, N., & Göktaş, Y. (2008). Teaching practice. In School experience and teaching for student teachers (pp. 69–100).
15. Giannini, S., & Albrectsen, A. B. (2020). COVID-19 school closures around the world will hit girls hardest. UNESCO. https://en.unesco.org/news/covid-19-school-closures-around-world-willhit-girls-hardest
16. Goodnough, K., Falkenberg, T., & MacDonald, R. (2016). Examining the nature of theory–practice relationships in initial teacher education: A Canadian case study. Canadian Journal of Education / Revue canadienne de l'éducation, 39(1), 1–28.
17. Hall, E., Chai, W., & Albrecht, J. A. (2016). A Qualitative Phenomenological Exploration of Teachers’ Experience With Nutrition Education. American Journal of Health Education, 47(3), 136–148. doi:10.1080/19325037.2016.1157532 PMID:27226814
18. Hoppey, D., Mills, K., Reed, D., & Collinsworth, C. (2021). Teacher candidates' perspectives of infusing innovative pedagogical methods and trauma-informed practices into a teacher education program during the COVID-19 pandemic. School-University Partnerships, 14(3), 43–69.
19. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi (15th ed.). Nobel Yayın Dağıtım.
20. Kılıç, D. (2004). Öğretmenlik uygulaması dersinin öğretmen adayları üzerine etkisinin değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10.
21. Kitzinger, J. (1995). Qualitative research: Introducing focus groups. BMJ, 311(7000), 299–302. https://doi.org/10.1136/bmj.311.7000.299
22. Krzywacki, H. (2009). Becoming a teacher: Emerging teacher identity in mathematics teacher education [Doctoral dissertation, University of Helsinki]. University of Helsinki Digital Repository.
23. Kuran, K. (1992). Eğitim yüksekokulları programında yer alan uygulama ve staj çalışmalarının önemi ve işlevi: Bu çalışmaların program açısından değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(8).
24. Kurubacak, G., & Yuzer, T. V. (2004). The building of knowledge networks with interactive radio programs in distance education systems. In Proceedings of E-Learn: World Conference on E-Learning in Corporate,
25. Government, Healthcare, and Higher Education (pp. 2360–2367). Association for the Advancement of Computing in Education (AACE).
26. Marshall, J. (1999). Living life as inquiry. Systemic Practice and Action Research, 12(2), 155–171. https://doi.org/10.1023/A:1022421929640
27. McGee, I. E. (2019). Developing mentor teachers to support student teacher candidates. SRATE Journal, 28(1), 23–30.
28. Micheli, M., Redmiles, E. M., & Hargittai, E. (2019). Help wanted: Young adults’ sources of support for questions about digital media. Information, Communication & Society, 24(5), 726–743. https://doi.org/10.1080/1369118X.2019.1602666
29. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdürlüğü.
30. Milli Eğitim Temel Kanunu. (1973, June 24). Law No. 1739. T.C. Resmî Gazete (14574).
31. Morrison, A., & Sepulveda-Escobar, P. (2021). The role of technology during the COVID-19 pandemic: The case of EFL online teaching placements. English as a Foreign Language International Journal, 1(2), 47–63.
32. Şahin, M. (2022). An Evaluation of Educational Practices During COVID-19 in the World. Trakya Eğitim Dergisi, 12(1), 292–307.
33. Nguyen, M. H., Gruber, J., Fuchs, J., Marler, W., Hunsaker, A., & Hargittai, E. (2020). Changes in digital communication during the COVID-19 global pandemic: Implications for digital inequality and future research. Social Media + Society, 6(3). https://doi.org/10.1177/2056305120948255
34. Özdaş, F., & Çakmak, M. (2018). Öğretmen adaylarinin öğretmenlik uygulamasi dersine ilişkin metaforik algilari. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 7(4), 2747–2766. https://doi.org/10.7884/teke.4116
35. Özden, Y. (1999). Eğitimde dönüşüm eğitimde yeni değerler. Pegem A Yayınları.
36. Ozkaral, T. C., & Bozyigit, R. (2020). Social studies and geography teacher candidates' views on coronavirus (COVID 19) and online education process. Review of International Geographical Education Online, 10(3), 467–484. https://doi.org/10.33403/rigeo.748344
37. Pressley, T., & Croyle, H. (2021). A comparison of Virginia preservice teachers' efficacy and the effect of COVID-19. Teacher Educators' Journal, 14, 149–169.
38. Punch, K. F. (2005). Introduction to social research: Quantitative and qualitative approaches (2nd ed.). Sage Publications.
39. Radina, N. K., & Balakina, J. V. (2021). Challenges for education during the pandemic: An overview of literature. Educational Studies Moscow, 1, 178–194. https://doi.org/10.17323/1814-9545-2021-1-178-194
40. Shenton, A. (2004). Strategies for Ensuring Trustworthiness in Qualitative Research Projects. Education for Information. 22. 63–75. https://doi.org/10.3233/EFI-2004-22201
41. Simşek, A. (2010). Sınıf ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarının tarih öğretimine ilişkin tutumları. International Online Journal of Educational Sciences, 2(1).
42. Şişman, M., & Acat, M. B. (2003). Öğretmenlik uygulaması çalışmalarının öğretmenlik mesleğinin algılanmasındaki etkisi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 235–250.
43. Teng, Z., Pontes, H. M., Nie, Q., Griffiths, M. D., & Guo, C. (2021). Depression and anxiety symptoms associated with internet gaming disorder before and during the COVID-19 pandemic: A longitudinal study. Journal of Behavioral Addictions, 10(1), 169–180. https://doi.org/10.1556/2006.2021.00016
44. Tipton, S., & Schmitt, V. (2021). Preparing preservice teachers in the midst of a pandemic. School-University Partnerships, 14(3), 94–115.
45. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK]. (2019). Hanehalkı bilişim teknolojileri (BT) kullanım araştırması (No. 30574). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-KullanimArastirmasi-2019-30574
46. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK]. (2024). Hanehalkı bilişim teknolojileri (BT) kullanım araştırması (No. 53492). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-KullanimArastirmasi-2019-30574
47. UNESCO Institute for Lifelong Learning. (2024, December 18). What you need to know on lifelong learning.
48. UNESCO. https://www.unesco.org/en/lifelong-learning/need-know
49. Uzuner, Y. (2005). Özel Eğitimden Örneklerle Eylem Araştırmaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 6(02), 1–13. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000092
50. Van Deursen, A. J. (2020). Digital inequality during a pandemic: Quantitative study of differences in COVID-19–related internet uses and outcomes among the general population. Journal of Medical Internet Research, 22(8), Article e20073. https://doi.org/10.2196/20073
51. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (7th ed.). Seçkin Yayıncılık.
52. Yükseköğretim Kurulu [YÖK]. (1998). Aday öğretmen kılavuzu.