OKUL ÖNCESİ EĞİTİMDE MASAL TEMELLİ ÖĞRETİMİN DEĞER KAZANIMI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN DENEYSEL OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

okul öncesi dönemde masal temelli öğretim yaklaşımının değer eğitimi sürecindeki rolünü kuramsal ve kavramsal bir çerçevede incelemektedir. Erken çocukluk yılları, çocukların sosyal, duygusal ve ahlaki gelişimlerinin temellendiği kritik bir evre olup; değerlerin bu dönemde kazanılması çoğunlukla gözlem, model alma ve yaşantı temelli öğrenme süreçleriyle gerçekleşmektedir. Masallar; sembolik anlatım dili, karakter temelli kurgusu ve değer içerikli çatışma örüntüleri aracılığıyla çocuklara sosyal yaşamın normatif yapısını temsili düzeyde sunarak değerleri somutlaştırma imkânı sağlar. Masal temelli öğretim, masal anlatımını drama, rol oynama, tartışma ve görsel etkinliklerle bütünleştirerek çocukların aktif katılımını desteklemekte; empati geliştirme, davranış–sonuç ilişkisini kavrama ve değer temelli muhakeme becerilerini güçlendirmektedir. Çalışma, masal temelli öğretimin değer eğitiminin bilişsel boyutunun yanı sıra duygusal ve sosyal boyutlarını da bütüncül biçimde destekleyebileceğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, masalların okul öncesi eğitim ortamlarında planlı, amaçlı ve yapılandırılmış biçimde kullanılması; öğretmenin rehberliğiyle masal sonrası etkinliklerin günlük yaşamla ilişkilendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• okul öncesi
• değerler eğitimi
• masal temelli öğretim

An Experimental Evaluation of the Effect of Fairy Tale–Based Instruction on Value Acquisition in Preschool Education

Öz

It examines the role of a story-based teaching approach in preschool education within the process of values education in a theoretical and conceptual framework. Early childhood is a critical period in which children’s social, emotional, and moral development is established; the acquisition of values in this period largely occurs through observation, modeling, and experience-based learning processes. Fairy tales, through their symbolic narrative language, character-based structure, and value-laden conflict patterns, provide children with the opportunity to represent the normative structure of social life at a symbolic level, thereby making values more concrete. Story-based teaching supports children’s active participation by integrating storytelling with drama, role-playing, discussion, and visual activities; it strengthens empathy development, understanding of behavior–consequence relationships, and value-based reasoning skills. The study demonstrates that story-based teaching can holistically support not only the cognitive dimension of values education but also its emotional and social dimensions. In this regard, it is recommended that fairy tales be used in a planned, purposeful, and structured manner in preschool educational settings, and that post-story activities be linked to daily life under the guidance of the teacher.

Anahtar Kelimeler

• school
• value gain

Kaynakça

1. Aktepe, V. (2010). İlköğretim 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde “yardımseverlik” değerinin etkinlik temelli öğretimi ve öğrencilerin tutumlarına etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
2. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice-Hall.
3. Berkowitz, M. W., & Bier, M. C. (2005). What works in character education: A research-driven guide for educators. Character Education Partnership.
4. Bettelheim, B. (1976). The uses of enchantment: The meaning and importance of fairy tales. Alfred A. Knopf. Bruner, J. (1990). Acts of meaning. Harvard University Press.
5. Halstead, J. M., & Taylor, M. J. (2000). Learning and teaching about values: A review of recent research. Cambridge Journal of Education, 30(2), 169–202.
6. Isbell, R., Sobol, J., Lindauer, L., & Lowrance, A. (2004). The effects of storytelling and story reading on the oral language complexity and story comprehension of young children. Early Childhood Education Journal, 32(3), 157–163. https://doi.org/10.1023/B:ECEJ.0000048967.94189.a3
7. Karatay, H. (2007). Değer aktarımında masalların yeri ve işlevi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(3), 463–475. Lickona, T. (1991). Educating for character: How our schools can teach respect and responsibility. Bantam Books.
8. Oğuzkan, F. (2006). Çocuk edebiyatı. Anı Yayıncılık.

9. Sever, S. (2013). Çocuk edebiyatı ve okuma kültürü. Tudem Yayınları.
10. Tuğrul, B., & Feyman, N. (2006). Okul öncesi çocukları için hazırlanmış resimli öykü kitaplarında kullanılan temalar. II. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu Bildirileri içinde (ss. 387–392).
11. Vygotsky, L. S. (2004). Imagination and creativity in childhood. Journal of Russian and East European Psychology, 42(1), 7–97. https://doi.org/10.2753/RPO1061-040542017
12. Yavuzer, H. (2016). Çocuk psikolojisi. Remzi Kitabevi.