-

Öz

To increase the innovative performance of a country, innovations in the educational process developing individual characteristics such as creative thinking skills, learning skills and transformative thinking skills should be considered (Dorczak, 2011: 42). Therefore, some studies investigating innovativeness professionally in educational field at the individual level are needed. So, it is important to determine professional innovativeness tendencies of preservice teachers in the education faculty primary education department who will be future teachers, carry out basic education and provide innovation. In this context, the aim of this study was to investigate professional innovativeness tendencies of pre-service teachers in the Education Faculty Primary Education Department. In this study, survey method was used. The sample of this study was 512 pre-service teachers who participated to this study voluntarily from elementary department in Dicle University Ziya Gökalp Faculty of Education. To collect the data of this study “Professional İnnovativeness Tendencies Scale” developed by the researchers was used. To analyze the data parametric tests were used. According to results of this study female pre-service teachers have more innovative tendencies than male preservice teachers in terms of professional. Social Studies pre-service teachers have more innovative tendencies points than Science, Mathematics and Elementary Teaching preservice teachers. Professional innovative tendencies increase partially in second grade, but it decrease in third and fourth grades. There is a significant difference between pre-service teachers who perceive their socio-economic level as middle and pre-service teachers perceiving their socio-economic level as low in favor of the pre-service teachers perceiving their socio-economic level as middle in terms of professional innovativeness tendencies.

Anahtar Kelimeler

• Primary Education, İnnovativeness, Professional Innovativeness, İnnovativeness Scale.

İLKÖĞRETİM BÖLÜMÜ ÖĞRETMEN ADAYLARININ MESLEKİ YENİLİKÇİLİK EĞİLİMLERİNİN ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

Öz

Bir ülkenin yenilikçi performansını arttırmak için, bireylerin yaratıcılık, öğrenme becerileri ve dönüşümsel düşünme becerileri gibi bireysel özelliklerini geliştiren, eğitimsel süreç düzeyindeki yeniliklerin dikkate alınması gerekmektedir Bu yüzden yenilikçiliğin eğitim alanında, bireysel düzeyde ve mesleki olarak da ele alındığı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. (Dorczak, 2011: 42). Dolayısıyla geleceğin öğretmenleri olacak, temel eğitimi gerçekleştirecek ve yenileşmeyi sağlayacak olan ilköğretim bölümü öğretmen adaylarının mesleki yenilikçilik eğilimlerinin belirlenmesi, önemli görülmektedir. Bu bağlamda, bu araştırmanın amacı, eğitim fakültesi ilköğretim bölümü öğretmen adaylarının mesleki yenilikçilik eğilimlerini incelemektir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümünde öğrenim gören 512 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerini toplamak için araştırmacılar tarafından geliştirilen “Öğretmen Adayları için Mesleki Yenilikçilik Eğilimi Ölçeği” kullanılmıştır. Bu araştırmanın verilerini analiz etmek için parametrik testlerden yararlanılmıştır. Bu araştırmanın sonuçlarına göre, kadın öğretmen adayları, mesleki açıdan, erkek öğretmen adaylarına göre daha yenilikçi eğilimlere sahiptir. Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının mesleki yenilikçilik eğilimi puanları, Fen Bilgisi, Matematik ve Sınıf Öğretmenliği öğretmen adaylarınkinden daha fazladır. Mesleki yenilikçilik eğilimi, ikinci sınıfta kısmen artmakta; ama üçüncü ve dördüncü sınıfta azalmaktadır. Sosyo-ekonomik düzeyini orta düzey olarak algılayan öğretmen adaylarıyla sosyo-ekonomik düzeyini düşük olarak algılayan öğretmen adayları arasında, mesleki yenilikçilik eğilimi açısından, sosyo-ekonomik düzeyini orta olarak algılayan öğretmen adaylarının lehine anlamlı bir farklılık bulunmaktadır

Anahtar Kelimeler

• İlköğretim, Yenilikçilik, Mesleki Yenilikçilik, Yenilikçilik Ölçeği

Kaynakça

1. Açıkgöz Ersoy, B. ve Muter Şengül, C. (2008). Yenilikçiliğe yönelik devlet uygulamaları ve AB karşılaştırması. Yönetim ve Ekonomi, 15(1), 59-74.
2. Altunay, E. ve Yalçınkaya, M. (2011). Öğretmen adaylarının bilgi toplumunda değerlere ilişkin görüşlerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 17(1), 5-28.
3. Aydın, R., Şahin, H.ve Topal, T. (2008). Türkiye'de ilköğretime sınıf öğretmeni yetiştirmede nitelik arayışları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(2), 119-142.
4. Aydın, S. (2009). Kişisel ve Ürün Temelli Yenilikçilik: Cep Telefonu Kullanıcıları Üzerine Ampirik Bir Uygulama. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 10(2), 188-203.
5. Aydoğdu Karaaslan, İ. (2011). Bilgi teknolojileri dünyasına giriş: Gençliğin Msn kullanımı. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (35), 57-79.
6. Balay, R. (2004). Küreselleşme, bilgi toplumu ve eğitim. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 37(2), 61-82.
7. Basım, H. N., H. Korkmazyürek, A. O. Tokat (2008). Çalışanların öz yeterlilik algılamasının yenilikçilik ve risk alma üzerine etkisi: Kamu sektöründe bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19, 121-130.
8. Beycioğlu, K. ve Aslan, M. (2010). Okul gelişiminde temel dinamik olarak değişim ve yenileşme: Okul yöneticileri ve öğretmenlerin rolleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 153-173.

9. Boult, T. E., Chamillard, A. T., Lewis, R., Polok, N., Stock, G. & Wortman, D. (2009). Innovations in university education in innovation: Moving beyond the b.s. International Journal of Innovation Science, 1(4), 167-177.
10. Boynak, F. (2004). Bilgisayar destekli devre tasarımı dersi uygulaması. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 3(1), 61-66.
11. Bozkurt, E. (1995). Eğitimde değerlendirmenin gerekliliği. Eğitim Yönetimi Dergisi, (4), 1-19.
12. Budak, Y. (2009). Yaşamboyu öğrenme ve ilköğretim programlarının hedeflemesi gereken insan tipi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(3), 693-708.
13. Bülbül, T. (2012). Okul yöneticilerinin yenilik yönetimine ilişkin yeterlik inançları. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 45-68.
14. Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (11. baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
15. Çakır, H. ve Yalçın, N. (2006). İnternet ve intranet'e dayalı sanal dershane sistemi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 14(11), 101-112.
16. Çelikten, M., Şanal, M. ve Yeni, Y. (2005). Öğretmenlik mesleği ve özellikleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (19), 207-237.
17. Çermik, H. ve Turan, E. (1997). Geleceğin öğretmeni: Filozof sosyal işçi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (2), 105-107.
18. Çukurçayır, M. ve Çelebi, E. (2009). Bilgi toplumu ve e-devletleşme sürecinde Türkiye. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(9), 59-82.
19. Demir, K. (2006). Rogers'ın yeniliğin yayılması teorisi ve internetten ders kaydı. Educational Administration: Theory and Practice, (47), 367-392.
20. Demirel, Ö. (2007). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme (10. baskı). Ankara: Pegema Yayıncılık.
21. Demirel, Y. ve Seçkin, Z. (2008). Bilgi ve bilgi paylaşımının yenilikçilik üzerine etkileri. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(1), 189-202.
22. Dilmaç, B., Bozgeyikli, H. ve Çıkılı, Y. (2008). Öğretmen adaylarının değer algılarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(16), 69-91.
23. Doğan, E. (2003). İlköğretim okullarında yenileşmeyi besleyen koşullar. Süleyman Demirel Üniversitesi Burdur Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(5), 58-81.
24. Dorczak,R. (2011). The role of the new School Evaluation System in the transformation of school organizational culture for innovativeness. Contemporary Management Quarterly, 4, 41-47.
25. Duran, C. ve Saraçoğlu, M. (2009). Yeniliğin yaratıcılıkla olan ilişkisi ve yeniliği geliştirme süreci. Yönetim ve Ekonomi, 16(1), 57-71.
26. Ekiz, D. (2005). Sınıf öğretmeni adaylarının eğitim felsefesi akımlarına ilişkin eğilimlerinin karşılaştırılması. Ondokuzmayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 1-11.
27. Ekiz, D. (2007). Öğretmen adaylarının eğitim felsefesi akımları hakkında görüşlerinin farklı programlar açısından incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 1-12.
28. Ellez, M. (2009). Ölçme araçlarında bulunması gereken özellikler. A. Tanrıöğen, (Ed.), Bilimsel Araştırma Yöntemleri içinde (165-190). Ankara: Anı Yayıncılık.
29. Eryiğit, C. ve Kavak, B. (2011). Tüketici yenilikçiliğinin tutumsal ve davranışsal uyumunun incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 29(2), 95-113.
30. Genç. (2005).Sınıf öğretmeni yetiştirme meselemiz. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (11), 86-99.
31. Goldsmith, R. E. & Foxall, G. R. (2003). Assessment of Innovation. L. V. Shavinina, (Ed.), The International Handbook on Innovation içinde (319-330). Oxford: Elsevier Science Ltd.
32. Göktaş, A. ve Yetim, Z. (2004). Öğretmenin mesleki ve kişisel nitelikleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 12(2), 541-550.
33. Jaskyte, K., Taylor, H. & Smariga, R. (2009). Student and faculty perceptions of innovative teaching, Creativity Research Journal, 21(1), 111-116.
34. Kan, Ç. (2009). Değişen değerler ve küresel vatandaşlık eğitimi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(3), 895-904.
35. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi. (20. baskı). Ankara: Nobel Yayınları.
36. Kılıçer, K. (2008). Teknolojik yeniliklerin yayılmasını ve benimsenmesini arttıran etmenler. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 209-222.
37. Kılıçer, K. ve Odabaşı, H. F. (2010). Bireysel yenilikçilik ölçeği (BYÖ): Türkçe'ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi, (38), 150-164.
38. Klecker, B. M. & Loadman, W. E. (1999). Measuring principals' openness to change on three dimensions: Affective, cognitive and behavioral, 26(4), 213-225.
39. Köksalan, B. ve İlter, İ. (2011).Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine olan tutumları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 113-128.
40. Loogma, K., Kruusvall, J. & Ümarik, M. (2012). E-learning as innovation: Exploring innovativeness of the VET teachers' community in Estonia. Computers & Education, 58, 808-817.
41. Midgley, D. F. (1977). Innovation and new product marketing. Great Britain: Redwood Burn Ltd.
42. Mohr, J., Sengupta, S. & Slater, S. (2009). Marketing of high-technology products and innovations (3. Basım). New Jersey: Pearson Education Ltd.
43. Naktiyok, A. (2007). Yenilik yönelimi ve örgütsel faktörler. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 211-230.
44. Odabaşı Y. (2006). Değişimin ve dönüşümün aracı olarak girişimci üniversite. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 1(1), 87-104.
45. Oğuztürk, B. S. ve Türkoğlu, M. (2004). Yenilik ve yenilik modelleri. Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları, 3(1), 14-20.
46. Özbek, R., Kahyaoğlu, M. ve Özgen, N. (2007). Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik görüşlerinin değerlendirilmesi. Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 221-232.
47. Özden, Y. (2005). Eğitimde yeni değerler (6. baskı).Ankara: Öncü Yayınevi.
48. Özen, Ü. ve Bingöl, M. (2007). İşletmelerde bilişim teknolojileri ve yenilikçilik: Erzurum, Erzincan ve Bayburt'taki KOBİ'lerde bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 399-417.
49. Rogers, M. E. (2003). Diffusion of innovations (5. basım). New York: Free Press.
50. Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. In M. P. Zanna (Ed.), Advances in experimental social psychology içinde (1-65). San Diego, CA: Academic Press.
51. Shantz, D. (2005). Öğretmen eğitiminde yenilikçi bir yaklaşım mı yoksa geleneksel bir anlayış mı? (Çev: Erten Gökçe ve Canay Demirhan), Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(2), 187-195.
52. Şahin Fırat, N. ve Açıkgöz, K. (2012). Bazı değişkenler açısından öğretmenlerin değer sistemleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 422-435.
53. Sipahi, B., Yurtkoru, E. S. ve Çinko, M. (2010). Sosyal Bilimlerde SPPS'le Veri Analizi (3. baskı). İstanbul: Beta Yayıncılık.
54. Tabak, A., Erkuş, A. ve Meydan, C. H. (2010). Denetim odağı ve yenilikçi birey davranışları arasındaki ilişkiler: Belirsizliğe tolerans ve risk almanın aracılık etkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 159-176.
55. Tezcan, M. (2009). Eğitim sosyolojisi. Ankara: Şafak Matbaacılık Ltd.
56. Usluel, Y. K. ve Mazman, G. (2010). Eğitimde yeniliklerin yayılımı, kabulü ve benimsenmesi sürecinde yer alan öğeler: Bir içerik analizi çalışması. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(39), 60-74.
57. Watt, D. (2002). The four pillars of innovation research project: How innovation occurs in high schools within the network of innovative schools. The Conference Board of Canada, July 2002.
58. Yılmaz, B. S. ve Günel, Ö. D. (2011). Üniversite eğitimi ve girişimcilik: Bireyleri girişimciliğe yönlendiren etkenler üzerine bir araştırma. Akademik Bakış Dergisi, (26), 1-20.
59. Yılmaz, H. ve Kocasaraç, H. (2011). Hizmetiçi öğretmen eğitiminde yeni bir yaklaşım: yenilikçi öğretmenler programı ve değerlendirmesi. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 51-64.