Mersin ilindeki keçi işletmelerinin hayvan refahı bakımından değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışma, Mersin ilinde 20 baş ve üzeri keçiye sahip 120 kişi ile yüz yüze anket yapılarak yürütülmüştür. Sürü yönetimi kapsamında işletmelerde doğuma hazırlık (%70.0), doğum bölmesi kullanımı (%15.8), tırnak bakımı (%5.8) ve koruyucu aşılamaların (%95.8) düzenli olarak yapıldığı belirlenmiştir. Hayvan refahı açısından temel ihtiyaç olarak düşünülen yeterliliklerden; dinlenme alanları, aydınlatma şartları, havalandırma şartları, yemlik alanları ve suluk alanının oranları sırasıyla %91.7, %75.8, %100, %95.8 ve %96.7 olarak belirlenmiştir. Mekanların yeterliliklerinden; oğlak bölmesi, teke bölmesi, revir bölmesi, doğum bölmesi ve sağım bölmesi yeterlilik oranları sırasıyla %64.2, %50.8, %14.2, %11.6 ve %6.7 olarak bulunmuştur. Eklenti kısımlarından; kırkım yeri, ayak yıkama havuzu, keçi banyosu, araç banyosu, yükleme rampası ve idare/bakıcı evi varlığı oranları sırasıyla %4.2, %1.7, %1.7, %0.8, %2.5 ve %20.8 olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak, işletmelerde hayvan refahı açısından temel ihtiyaçların karşılanmasının yeterli olduğu değerlendirilirken, kırkım yeri, ayak yıkama havuzu, keçi banyosu, yükleme rampası gibi mekanların da hayvan refahı bakımından gerekliliklerdir. Hayvan refahı ve iklim değişikliği de dikkate alınarak; sürdürülebilir bir keçi yetiştiriciliği ve bu yetiştiriciliğin meslek olarak devamını sağlamak için yetiştirme, barınma, otlatma, hastalıklarla mücadele, hayvan ıslahı ve ırk tercihleri konusunda daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler

• Keçi
• Refah
• İşletme
• Sürü Yönetimi
• Mersin İli

Evaluation of goat farms in Mersin province in terms of animal welfare

Abstract

This study was carried out by conducting a face-to-face survey with 120 people with 20 head or more goats in the Mersin province. As herd management, it has been determined that 70.0% of the farms are preparing for birth, 15.8% of the maternity chambers, 5.8% of nail care, and It was determined that 95.8% of preventive vaccinations were done. It was determined that it was done regularly and 4.2% of it was done irregularly. Among the competencies considered as a basic need in terms of animal welfare; Resting areas, lighting conditions, ventilation conditions, feeder areas and drinker area ratios were determined as 91.7%, 75.8%, 100%, 95.8% and 96.7%, respectively. From the adequacy of the venues; The adequacy ratios of kid shed, goat shed, sick animal shed, maternity kennel and milking kennel were found to be 64.2%, 50.8%, 14.2%, 11.6% and 6.7%, respectively. From the add-on parts; Presence of shearing place, foot washing pool, goat bath, vehicle bath, loading ramp and presence of administration/keepers’ house were found to be 4.2%, 1.7%, 1.7%, 0.8%, 2.5% and 20.8%, respectively. As a result, while it was determined that it was sufficient to meet the basic needs in terms of animal welfare in the farms, places such as shearing ground, foot washing pool, goat bath, loading ramp are also requirements in terms of animal welfare. Considering animal welfare and climate change; There is a need for more studies on breeding, housing, grazing, fighting diseases, animal breeding and breed preferences in order to ensure a sustainable goat breeding and its continuation as a profession.

Keywords

• Goat
• Welfare
• Farm
• Herd Management
• Mersin Province

Kaynakça

1. Acar, M., & Ayhan, V. (2012). Isparta ili damızlık koyun keçi yetiştiricileri birliği üyesi keçicilik işletmelerinin mevcut durumu ve teknik sorunları üzerine bir araştırma. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 5 (2), 98-101.
2. Ameh, J.A., Egwu, G.O., & Tijjani, A.N. (2000). Mortality in Sahelian goats in Nigeria. Preventive Veterinary Medicine, 44, 107-111.
3. Anitaş, Ö., Göncü, S., & Koluman, N. (2017). The Importance of comatic cell counts in dairy goat husbandry and effect on milk quality. Çukurova Journal of Agriculture and Food Science, 32, 35-42.
4. Awemu, E.M., Nwakalor, L.N., & Abubakar, B.Y. (1999). Environmental influences on preweaning mortality and reproductive performance of Red Skoto does. Small Ruminant Research, 34, 161-165.
5. Aydın, K. (2017). Muğla ilinde ruminant hayvancılığın mevcut durumu, bazı verim ve yapısal özellikleri. Yüksek Lisans Tezi, Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 188 s.
6. Aydoğan, İ. (2019). Mersin ilinde kıl keçisi yetiştiriciliği yapan işletmelerin özellikleri. Yüksek Lisans Tezi, Kahramamaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 65 s.
7. Bilginturan, S., & Ayhan, V. (2008). Burdur ili damızlık koyun keçi yetiştiriciler birliği üyesi keçicilik işletmelerinin yapısal özellikleri ve sorunları üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 3 (1), 24-31.
8. Bitzios, M., Fraser, I., & Haddock-Fraser, J. (2011). Functional ingredients and food choice: Results from a dual-mode study employing means-end-chain analysis and a choice experiment. Food Policy, 36, 715-725.

9. Bracke, M.B.M. (2009). Rope test may indicate efficacy of tail-biting treatments in growing pigs. Animal Welfare, 18, 263-266.
10. Browns, J.E., & Wade, D.A. (1997). Procedures for evaluating predation on livestock and wildlife. Texas A&M University. http://texnat.tamu.edu/ranchref/predator/pred.htm
11. Ceyhan, A., Ünalan, A., Çınar, M., Serbester, U., Şekeroğlu, A., Akyol, E., Yılmaz, E., & Demirkoparan, A. (2015). Niğde ili keçi yetiştiriciliğinin yapısal özellikleri ve sorunları üzerine bir araştırma. Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3 (2), 74-79.
12. Çayır, M.S., & Güzeler, N. (2020). İnek, keçi sütü ve bunların karışımlarından üretilen Hatay köy peynirlerinin bazı kalite özellikleri. Çukurova Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 39 (9), 27-34.
13. Çelik, H., & Olfaz, M. (2018). Yetiştirici koşullarında kıl keçi ve saanen x kıl keçi genotiplerinin (F1, G1, G2) büyüme özellikleri ve yaşama gücü üzerine bir araştırma. Mediterranean Agricultural Sciences, 31 (1), 77-85. https://doi.org/10.29136/mediterranean.408097
14. Çiçek, A., & Erkan, O. (1996). Tarım Ekonomisinde Araştırma ve Örnekleme Yöntemleri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları, No:12, Ders Notları Serisi No:6, Tokat.
15. Demirhan, S.A., & Erdem, M. (2019). The current state of goat raising in the city of Uşak problems and suggestions for solutions. Turkish Journal of Agriculture: Food Science and Technology, 7 (sp1), 77-83. https://doi.org/10.24925/turjaf.v7isp1.77-83.2718
16. Elmaz, Ö., Ağaoğlu, Ö.K., Akbaş, A.A., Saatçi, M., Çolak, M., & Metin, M.Ö. (2014). Burdur ili küçükbaş hayvancılık işletmelerinin mevcut durumu. Eurasian Journal of Veterinary Science, 30 (2), 95-101. https://doi.org/10.15312/EurasianJVetSci.201425926
17. Fernández, H., Hughes, S., Vigne, J.D., Helmer, D., Hodgins, G., Miquel, C., & Taberlet, P. (2006). Divergent mtDNA lineages of goats in an Early Neolithic site, far from the initial domestication areas. Proceedings of the National Academy of Sciences, 103 (42), 15375-15379.
18. Gündüz, Ö., & Yüceer-Özkul, B. (2017). Mersin’de koyun–keçi yetiştiriciliği yapan işletmelerin yapısal özellikleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 57 (2), 99-104.
19. Günlü, A., & Alașahan, S. (2010). Türkiye’de keçi yetiştiriciliği ve geleceği üzerine bazı değerlendirmeler. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 81 (2), 15-20.
20. Işık, M.K., & Erzurum, O. (2023). Kuzu ve oğlak yetiştiriciliğinde refah uygulamaları. https://scholar.google.com/citations?view_op=list_works&hl=tr&hl=tr&user=7etzge0AAAAJ
21. Karadaş, K., Yakup, E.E., Demir, O., Külekci, M., & Demir, N. (2015). Iğdır ilinde kırsal kalkınma kooperatifi üyelerinin örgütlenme ve kooperatif faaliyetleriyle ilgili problemleri ve çözüm önerilerinin belirlenmesi. 3. Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 50 (2), 152-162.
22. Karadaş, K. (2018). Koyunculuk işletmelerinin sosyo-ekonomik durumu; Hakkâri ili örneği. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 49 (1), 29-35.
23. Kızıloğlu, S., & Karakaya, E. (2023). Bingöl ilinde küçükbaş hayvan işletmelerinin yapısal durumu, sorunları ve çözüm önerileri. Ders Notları. http://acikerisim.bingol.edu.tr:8080/xmlui/handle/20.500.12898/321
24. Koyuncu, M., & Öziş Altınçekiç, Ş. (2010). Keçilerde refah. Ulusal Keçicilik Kongresi, 24-26 Haziran, Çanakkale.
25. Kritas, S.K., Burriel, A.R., Tzivara, A.H., Govaris, A., Kyriakis, S.C., Karatzias, H., & Vlemmas, J. (2003). Prevention of scours in neonatal kids after modification of management and experimental vaccination against Escherichia coli. Small Ruminant Research, 50, 51-56.
26. Kumar, S., Vihan, V.S., & Deoghare, P.R. (2003). Economic implication of diseases in goats in India with reference to implemention of a health plan calendar. Small Ruminant Research 47, 159-164. https://doi.org/10.1016/S0921-4488(02)00237-7
27. Liang, Y., Cheng, Y., Xu, Y., Hua, G., Zheng, Z., Li, H., & Han, L. (2022). Consumer preferences for animal welfare in China: Optimization of pork production-marketing chains. Animals, 12, 3051. https://doi.org/10.3390/ani12213051
28. Lu, C.D., & Miller, B.A. (2019). Current status, challenges and prospects for dairy goat production in the Americas. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences, 32 (8), 1244. https://doi.org/10.5713/ajas.19.0256
29. Marai, I.F.M., Abou-Fandoud, E.I., Daader, A.H., & Abu-Ella, A.A. (2002). Reproductive doe traits of the Nubian (Zaraibi) goats in Egypt. Small Ruminant Research 46, 201-205. https://doi.org/10.1016/S0921-4488(02)00195-5
30. McNeal, L.G. (2023). Sheep Husbandry Methods Can Effect Predation. Navajo Sheep Project. Serving People, Preserving Cultures, Inc, Utah-USA. https://www.navajosheepproject.org/
31. Ortega, D.L., Hong, S.J., Wang, H.H., & Wu, L. (2016). Emerging markets for imported beef in China: Results from a consumer choice experi-ment in Beijing. Meat Science, 121, 317-323.
32. Örnek, H. (2018). Gaziantep ilinde küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yapısal özellikleri. Yüksek Lisans Tezi, Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 97 s.
33. Phillips, J.C., Ortega, A., Cook, M., Concepcion, M., Kimmons, T., Ralph, K., Ponce, J., Miller, H., Lam, M., & Baldwin, S. (2010). Activism and trust: Animal rights vs., Animal welfare in the food supply chain. Journal of Food Distribition Research, 41, 91-95.
34. Savaş, T., Tölü, C., Akbağ, H.I., Coşkun, B., & Yurtman, İ.Y. (2010). Tırmanma oğlaklar için davranışsal bir gereksinim mi? Ulusal Keçicilik Kongresi, 24-26 Haziran, Çanakkale.
35. Skoufos, I., Tzora, A., Karamoutsios, A., Tsangaris, G., Giannenas, I., & Fthenakis, G. (2016). Milk quality characteristics from Greek indigenous goats. Journal of the Hellenic Veterinary Medical Society, 67 (4), 243-252.
36. Soydinç, E. (2020). Antalya ili keçi işletmelerinin barındırma olanaklarının belirlenmesi ve hayvan refahı açısından değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 97 s.
37. SPSS. (2011). SPSS for Windows, Version 20.0, IBM SPSS Inc., Chicago, US.
38. Şimşek, Ü., & Bayraktar, M. (2006). Kıl keçisi ve Saanen x Kıl keçisi (F1) melezlerine ait büyüme ve yaşama gücü özelliklerinin araştırılması. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 20 (3), 229-238.
39. Tapkı, N., Tapkı, İ., Dağıstan, E., & Sapmaz, K. (2021). Hatay ilinde tüketicilerin süt ve süt ürünleri tüketim yerleri ve tüketici tercihlerini etkileyen faktörler: İskenderun İlçesi örneği. Journal of Animal Science and Products (JASP), 4 (1), 10-22. https://doi.org/10.51970/jasp.878434
40. Taşkın, T., Bardakçıoğlu, H.E., Yılmaz, M., Yılmaz, O., & Koyuncu, M. (2011). Küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde yabani hayvan zararları ve mücadele yöntemleri. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 25 (2), 121-134.
41. Taşkın, T., Koşum, N., Engindeniz, S., Savran, A., Aktürk, D., Kesenkaş, H., Uzmay, A., & Gökmen, M. (2017). İzmir, Çanakkale ve Balıkesir illeri keçi işletmelerinde sürü yönetim uygulamaları üzerine bir araştırma. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 54 (3), 341-349. https://doi.org/10.20289/zfdergi.388089
42. Taşkın, T., Kaymakçı, M., Bilgen, B., Gücel, M., & Ün, C. (2010). Kıl keçi sürülerinde scrapie risk faktörlerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma: “Manisa ve İzmir örneği”. Hayvansal Üretim, 51 (2), 7-15.
43. Tekin, M., & Arlı, M. (2019). The growth and survival rate of hair goat kids raised by public in Karaman region. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 90 (2), 152-157. https://doi.org/10.33188/vetheder.539444
44. Tekin, M., & Öğeç, M. (2017). Konya bölgesinde halk elinde yetiştirilen kıl keçisi oğlaklarının büyüme ve yaşama gücü. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 57 (2), 93-98.
45. Tolunay, A., İnce, D., Daşkıran, İ., Türkoğlu, T., & Özmış, M. (2018). Akdeniz bölgesinde kırsal yoksulluğun azaltılmasında keçi yetiştiriciliğinin rolü. 1st International Symposium on Silvopastoral Systems and Nomadic Societies in Mediterranean Countries, 22-24 October Isparta, ISNOS-MED.
46. Topçu, Y., Uzundumlu, A.S., & Karadaş, K. (2012). Erzurum ilinde şekerpancarı üretim maliyeti. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2 (2), 41-50.
47. TÜİK. (2023, May 5). Hayvansal üretim istatistikleri (Yayım Tarihi: 09 Şubat 2023, Sayı: 49682). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hayvansal-Uretim-Istatistikleri-2022-49682
48. WOAH. (2023, May 5). Hayvan refahı. https://www.woah.org/en/what-we-do/animal-health-and%20 welfare/ animal-welfare/#ui-id-1
49. Yamane, T. (2010). Temel örnekleme yöntemleri. Literatür Yayıncılık, İstanbul.