İncir melezlerinde aşı başarısı ve sürgün gelişimi üzerine farklı yetiştirme yerlerinin etkileri

Öz

Bu çalışmada, Bursa Siyahı×Osmaniye02 kombinasyonundan elde edilen melez bireylerde aşı başarısı ve sürgün gelişimleri üzerine açık alan, cam sera ve plastik serada yetiştirmenin etkileri incelenmiştir. Çalışmada, her üç yetiştirme yerinde de Bursa Siyahı çeşidi anaç olarak kullanılmış ve bu anaca T aşı ile melez bireyler aşılanmıştır. Farklı yetiştirme yerindeki aşı tutma ve sürme oranları (%), sürgün çapı (mm) ve sürgün uzunluğu (cm) değerleri incelenmiştir. Çalışma sonucunda, en yüksek aşı tutma oranı plastik serada yapılan aşılamalardan (%97.95) elde edilirken, en yüksek aşı sürme oranı %75.57 ile açık alandan elde edilmiştir. Aşı sürgünlerinin çap ve uzunluk büyümesinin yetiştirme yerlerine göre farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Açık alanda yapılan aşı uygulamasından 22.82 mm çap ve 128.93 cm boy ile en gelişmiş sürgünler elde edilmiştir. Plastik serada sürgün çapı 16.21 mm ve sürgün uzunluğu 84 cm olarak belirlenirken, cam seradaki sürgün çapı ve uzunluk değerleri sırasıyla 13.83 mm ve 100.13 cm olarak belirlenmiştir. Plastik ve cam seradaki melezlerde aşı sürgünü büyümesinin erken ilkbahar aylarında açık alana göre daha hızlı olduğu, ancak haziran ayından itibaren sera sıcaklıklarının 40°C’nin üzerine çıkması nedeniyle sürgün büyümesinin yavaşladığı tespit edilmiştir. Ortalama sürgün çapı büyümesinin ekim (17.03 mm) ve kasım (17.54 mm) aylarında diğer aylara göre en yüksek değere sahip olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• incir
• Aşı başarısı
• Yetiştirme yeri
• Sürgün büyümesi

The effects of different growing places on budding success and shoot development in fig hybrids

Öz

This study was carried out to examine the effects of growing in open area, glasshouse, and plastic house on graft success and shoot growth in individuals obtained from the hybrid combination of Bursa Siyahı×Osmaniye02. In the study, Bursa Siyahı cultivar was used as rootstock in all three growing places and hybrid individuals were grafted to this rootstock with T budding. Budding take and bud sprout percentages (%), shoot diameter (mm) and shoot length (cm) values in different growing places were investigated. In the study, the highest budding take ratio was obtained from plastic house (97.95%). However, the highest budding sprout rate was found in open area (75.57%). The shoot diameter and length values differed according to the growing places. Open area grafts had the largest shoot diameter (22.82 mm) and shoot length (128.93 cm). In the plastic house, the shoot diameter was 16.21 mm and the shoot length was 84 cm, whereas the shoot diameter and length values in the glasshouse were determined as 13.83 mm and 100.13 cm, respectively. Shoot growth in hybrids in plastic house and glasshouse was faster in early spring than in the open field, but after June, shoot growth slowed down due to temperatures rising above 40°C in protected areas. The average shoot diameter growth had the highest value in October (17.03 mm) and November (17.54 mm) compared to other months.

Anahtar Kelimeler

• Fig
• Budding success
• Growing place
• Shoot growth

Kaynakça

1. Aksoy, U., Zafer, H.C., Meyvacı, B., & Şen, F. (2007). Kuru İncir: Türk Sultanları Çekirdeksiz Kuru Üzüm, Kuru İncir ve Kuru Kayısı. Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği, 139 s.
2. Aktürk, H. (2022). Bursa siyahı (Ficus carica L.) incir çeşidinde aşılı köklü fidan üretimi. Yüksek Lisans Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, 68 s, Bursa.
3. Bostan , S.Z., İslam, A., & Aygün, A. (1998). A study on pomological characteristics of local fig cultivars in Northern Turkey. Acta Horticulturae, 480, 71-73. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.1998.480.9
4. Condit, I.J. (1947). The fig. Chronica Botanica Co., Waltham.
5. Çalışkan, O. (2012). Türkiye’de sofralık incir yetiştiriciliğinin mevcut durumu ve geleceği. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 26, 71-87.
6. Çalışkan, O., & Bayazıt, S. (2012). İncir yetiştiriciliğinde ilekleme ve önemi. MKU Ziraat Fakültesi Dergisi, 17, 47-61.
7. Çalışkan, O., & Karaman, H. (2017). Effects of different grafting methods and times on grafting success and plant development in Sarı Alıç hawthorn genotype (Crataegus azarolus L.). Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences, 72, 198-202.
8. Çalışkan, O., Bayazıt, S., Ilgın, M., Karataş, N., & Ergül, A. (2018). Genetic diversity and population structure in caprifigs (Ficus carica var. caprificus) using SSR markers. Spanish Journal of Agricultural Research, 16, e0703. https://doi.org/10.5424/sjar/2018163-11662

9. Çalışkan, O., Bayazıt, S., Kılıç, D., Ilgın, M., & Karataş, N. (2021). Pollen morphology and variability of caprifig (Ficus carica var. caprificus) genetic resources in Turkey using multivariate analysis. Scientia Horticulturae, 287, 110283. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2021.110283
10. Çalışkan, O., & Dalkılıç, Z. (2022). Ancient history and cultural heritage of Ficus carica in Turkey. Z. Dalkılıç (Eds.), Ficus carica: Production, Cultivation and Uses (s. 1–20). Nova Science Publishers, https://doi.org/10.52305/TPCS5872
11. Çalışkan, O., & Kılıç, D. (2022). Effect of cordon pruning system on yield and fruit quality characteristics of ‘Bursa Siyahı’ fig cultivar. Z. Dalkılıç (Eds.), Ficus carica: Production, Cultivation and Uses (s. 131–146). Nova Science Publishers, https://doi.org/10.52305/TPCS5872
12. Doyle, J., & Ferguson, L. (1997). Breeding persistent figs with Calimyrna quality. Acta Horticulturae, 480, 259-264. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.1998.480.44
13. FAO. (2023). Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL (Erişim Tarihi: 11.08.2023).
14. Flaishman, M.A., Peer, R., Freiman, Z.E., Izhaki, Y., & Yablovitz, Z. (2017). Conventional and molecular breeding systems in fig (Ficus carica L.). Acta Horticulturae, 1173, 1-10. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2017.1173.1
15. Gözlekçi, Ş. (2011). Pomological traits of fig (Ficus carica L.) genotypes collected in the west Mediterranean region in Turkey. The Journal of Animal and Plant Science, 21, 646-652.
16. Hartmann, W., & Kester, E. (1983). Plant propagation. Printice-Hall. International Inc.
17. Johnson, C.E., O'Rourke, E., & Boudreaux, J.E. (2010). ‘O'Rourke’ Fig. HortScience, 45, 826-827. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.45.5.826
18. Karadeniz, T. (2003). A study on some fruit characteristics and propagations of these by hardwood cuttings of local fıg cultivars grown in Ordu (Turkey). Acta Horticulturae, 605, 107-112. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2003.605.16
19. Özbek, S. (1978). Özel meyvecilik. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Yayın No: 128, Adana.
20. Rattanpal, H.S., & Sidhu, G.S. (2017). Studies on propagation of fig (Ficus carica L.) cultivars by budding. Acta Horticulturae, 1173, 173-176. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2017.1173.29
21. SAS Institute (2005). SAS Online Doc. Version 9.1. SAS Institute, Cary, NC, USA.
22. Storey, W.B. (1975). Figs. J. Janick, J. N. Moore (Eds.), Advances in Fruit Breeding (s. 568-589). Purdue Univ. Press.
23. Souza, A.P., Silva, A.C., Leonel, S., & Escobedo, J.F. (2009). Basic temperatures and thermal sum for the fig trees pruned in different months. Revista Brasileira de Fruticultura, 31, 314-322. https://doi.org/10.1590/S0100-29452009000200005
24. Şimşek, M., & Küden, A. (2010). Selection of fig genetic material under Diyarbakir conditions. International Journal of Botany, 6, 251-258. https://doi.org/10.3923/ijb.2010.251.258
25. Şimşek, E., Kılıç, D., & Çalışkan, O. (2020). Phenotipic variation of fig genotypes (Ficus carica L.) in the Eastern Mediterranean of Turkey. Genetika, 52, 957-972. https://doi.org/10.2298/GENSR2003957S
26. Yıldız, E., Ağlar, E., Sümbül, A., Yaman, M., Çalışkan, O., Popescu, G.C., Popescu, M., Gönültaş, M. (2024). Morpho-genetic characterization of fig (Ficus carica var. rupestris (Hausskn.) Browicz) genotypes to be used as rootstock. Genetic Resources and Crop Evoluation, 71, 747-759. https://doi.org/10.1007/s10722-023-01654-0
27. YSM. (2023). Türkiye Yaş Meyve Sebze İhracatçı Birlikleri. http://www.yms.org.tr/tr/istatistikler.html (Erişim Tarihi: 11.08.2023).