Damla sulama sistemi ile yetiştiriciliği yapılan çeltikte herbisitlerin yabancı otlara karşı etkinliğinin belirlenmesi

Öz

Çeltik (Oryza sativa L.), insanlar için önemli bir besin kaynağı olan tahıl ürünlerinden birisidir. Çeltik üretimini sınırlayan önemli faktörlerin başında yabancı otlar gelmekte olup çeltik bitkisiyle rekabet ederek önemli miktarda verim ve kalite kaybına yol açmaktadırlar. Çeltik üretiminde yabancı otlarla mücadelede uygulanabilirliğinin kolay olması, kısa sürede etki göstermesi ve maliyetinin düşük olmasından dolayı herbisit kullanımı yaygındır. Bu çalışmada damla sulama yöntemiyle çeltik yetiştiriciliği yapılan alanlardaki herbisit uygulamalarının yabancı ot türlerine ve çeltik bitkisine olan etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmalar 2021 ve 2022 yıllarında, Diyarbakır ilinde GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü deneme alanında yürütülmüştür. Tarla denemelerinde yabancı otlara karşı 3 adet çıkış öncesi (360 g L-1 clomazone+150 g L-1 pentoxazone, 300 g L-1 pentoxazone, 450 g L-1 pendimethalin) ve 4 adet çıkış sonrası (250 g L-1 quinclorac, 20 g L-1 penoxsulam+12.5 g L-1 florpyrauxifen-benzyl, 250 g L-1 bentazone+125 g L-1 MCPA, 300 g L-1 pretilachlor+20 g L-1 pyribenzoxim) herbisitler uygulanarak bunların çeltik ve yabancı otlar üzerindeki etkileri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda; çıkış sonrası herbisitlerin çeltikte herhangi bir fitotoksisiteye neden olmadığı görülmüştür. Tarla denemelerinde yabancı otlara karşı en etkili çıkış öncesi pendimethalin, çıkış sonrası ise 300 g L-1 pretilachlor+20 g L-1 pyribenzoxim uygulaması olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Damla sulama
• Herbisit
• Çeltik
• Diyarbakır
• yabancı otlar

Determination of the effectiveness of herbicides against weeds in rice grown with drip irrigation system

Abstract

Rice (Oryza sativa L.) is one of the essential cereal crops serving as a major food source for people. Weeds are a significant factor limiting rice production, as they compete with rice plants, resulting in substantial yield and quality losses. Due to its ease of application, rapid effectiveness, and low cost, herbicide use is widespread in combating weeds in rice cultivation. This study aimed to determine the effects of herbicide applications on weed species and rice plants in areas where rice is grown using a drip irrigation system. The studies were carried out in 2021 and 2022 in the trial area of GAP International Agricultural Research and Training Center Directorate in Diyarbakır province. Three pre-emergence herbicides (360 g L-1 clomazone + 150 g L-1 pentoxazone, 300 g L-1 pentoxazone, 450 g L-1 pendimethalin) and four post-emergence herbicides (250 g L-1 quinclorac, 20 g L-1 penoxsulam + 12.5 g L-1 florpyrauxifen-benzyl, 250 g L-1 bentazone + 125 g L-1 MCPA, 300 g L-1 pretilachlor + 20 g L-1 pyribenzoxim) were applied to assess their effects on rice and weed species. The results indicated that the post-emergence herbicides did not cause any phytotoxicity in rice. Among the herbicides tested, pendimethalin was identified as the most effective pre-emergence herbicide against weeds, while the combination of 300 g L-1 pretilachlor + 20 g L-1 pyribenzoxim was the most effective post-emergence herbicide.

Keywords

• Drip irrigation
• Oryza sativa L.
• Diyarbakır province
• weeds
• herbicides

Kaynakça

1. Almhemed, K., & Ustuner, T. (2022). Assessment of some weed control methods efficacy and yield losses caused by weed in eggplant. Fresenius Environmental Bulletin, 30, 7514-7520.
2. Andres, A., Concenço, G., Theisen, G., Vidotto, F., & Ferrero, A. (2013). Selectivity and weed control efficacy of pre- and post-emergence applications of clomazone in Southern Brazil. Crop Protection, 53, 103-108. https://doi.org/10.1016/j.cropro.2013.06.012
3. Antralina, M., Istina, I.N., Yuwariah, Y., & Simarmata, T. (2015). Effect of difference weed control methods to yield of lowland rice in the SOBARI. Procedia Food Science, 3, 323-329. https://doi.org/10.1016/j.profoo.2015.01.035
4. Anusha, S., & Nagaraju, N. (2015). Performance of rice genotypes under drip irrigation in comparison with aerobic and puddled transplanted condition. Mysore Journal of Agricultural Sciences, 49 (2), 193-197.
5. Avcı, M.B. (2007). Trakya bölgesinde buğday, arpa, mısır ve çeltik tarımında herbisit kullanımının sürdürülebilir tarım açısından değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı, 128 s.
6. Bandara, R.M.U.S., Marambe, B., Abeysekara, A., Wickrama, W., Dissanayaka, H., Siriwardana, A., Nawarathna, N., & Silva, Y. (2017). Weed management practices in machine transplanted rice cultivation. Tropical Agricultural Research, 28, 517-519. https://doi.org/10.4038/tar.v28i4.8251
7. Biswas, B., Timsina, J., Garai, S., Mondal, M., Hirak, B., & Kanthal, S. (2020). Weed control in transplanted rice with post-emergence herbicides and their effects on subsequent rapeseed in Eastern India. International Journal of Pest Management, 69 (1), 89-101. https://doi.org/10.1080/09670874.2020.1853276
8. Davis, P.H. (1965-1988). Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh at the University Press, Volume 1-10, Edinburgh, UK.

9. Demirel, K., Çamoğlu, G., Tatar, Ö., Nar, H., Boran, A., Eroğlu, İ., & Genç, L. (2020). Use of subsurface drip irrigation and water retention barrier to effective use of water in rice. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 25 (2), 108-121. https://doi.org/10.37908/mkutbd.678748
10. Eymirli, S. (2011). Çukurova’da mısır ekim alanlarında yaygın olarak kullanılan herbisitlerin etkili minimum dozlarının saptanması. Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Ana Bilim Dalı, 347 s.
11. FAO. (2024). The Food and Agriculture Organization of the United Nations. Crops and Livestock Products Data https://www.fao.org/faostat/en/#data/QC
12. Geçit, H.H., Çiftçi, C.Y., Emeklier, H.Y, İkincikarakaya, S., Adak, M.S., Kolsarıcı, Ö., Ekiz, H., Altınok, S., Sancak, C., Sevimay, C.S., & Kendir, H. (2009). Tarla Bitkileri. A.Ü.Z.F. Ders Kitabı: 521, Yayın No: 1569, Ankara, 540 s.
13. Güncan, A. (2013). Yabancı otlar ve mücadele prensipleri. Selçuk Üniversitesi Basımevi, 5. Baskı, Konya, 313.
14. Kahraman, Ş. (2012). Diyarbakır yöresinde çeltik yetiştiriciliğinde organik tarım olanaklarının araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı, 73 s.
15. Kaya, A., & Ateş, M. (2022). Türkiye’de çeltik üretiminin yıllar itibariyle değişimi. Anadolu 11th International Conference on Applied Science, December 29-30, Diyarbakır.
16. Kıral, B., Sürek, H., Ezer, A.K., Neğiş, M., & Yüce, İ.H. (1985). Çeltik. Edirne Zirai Araştırma Enstitü Müdürlüğü, Yayın No: 4, Edirne, 30 s.
17. Kıran, A. (1992). Çeltik Ekim Zamanları Tespit Denemesi Sonuç Raporu. Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Yayınları, Yayın No: 6, Diyarbakır, 23-34 s.
18. Kıran, A., & Oktar, F. (1994). Ülkesel çeltik araştırmaları. 1993 Yılı Gelişme Raporu, Diyarbakır, 106-118 s.
19. Mahajan, G., & Chauhan, B.S. (2013). Herbicide options for weed control in dry-seeded aromatic rice in India. Weed Technology, 27 (4), 682-689. https://doi.org/10.1614/WT-D-13-00016.1
20. Mutlu, Ç., Duman, M., Karaca, V., Bayram, Y., & Süer, İ.E. (2016). Karacadağ çeltiğinde Cicadellidae, Cixiidae ve Delphacidae (Hemiptera) türleri ile bunların popülasyonuna yabancı otların etkisi. Türkiye Entomoloji Bülteni, 6 (4), 279-289. https://doi.org/10.16969/teb.35783
21. Odum, E.P. (1971). Fundamentals of ecology. W.B. Sounders Company, Philadelphia, London, Toronto, 574 p.
22. Özaslan, C., & Süer, İ.E. (2013). Determination of weeds and effective herbicides in rice fields in Karacadağ. 16th European Weed Research Society Symposium, Türkiye, 247.
23. Özer, Z., Kadıoğlu, İ., Önen, H., & Tursun, N. (1998). Herboloji (Yabancı ot bilimi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No:20, Kitaplar Serisi No:10, Tokat, 403 s.
24. Semerci, A., & Everest, B. (2021). Çanakkale ilinde çeltik üretiminin ekonometrik analizi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 8 (3), 576-584. https://doi.org/10.30910/turkjans.806410
25. Sezer, İ., Akay, H., Öner, F., & Şahin, M. (2012). Çeltik üretim sistemleri. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 2, 6-11. https://dergipark.org.tr/tr/pub/derleme/issue/35087/389160
26. Sokat, Y. (2023). Çanakkale ve Balıkesir illerinde damla sulama ile çeltik üretimi yapılan alanlarda bulunan yabancı ot türleri, yoğunlukları ve rastlanma sıklıkları. Turkish Journal of Weed Science, 26 (1), 75-82. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjws/issue/78871/1276739
27. Soylu, S., Sertkaya, E., Üremiş, İ., Bozkurt, İ.A., & Kurt, Ş. (2017). Hatay ili marul (Lactuca sativa L.) ekim alanlarında görülen önemli hastalık etmenleri, zararlı ve yabancı ot türleri ve yaygınlık durumları. MKÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 22 (1), 23-33. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/324231
28. Stauber, L.G., Nastasi, P., Smith, J.R., Baltazar, A.M., & Talbert, R.E. (1991). Barnyardgrass (Echinochloa crus-galli) and bearded sprangletop (Leptochkoa fascicularis) control in rice (Oryza sativa ). Weed Technology, 5, 337-344. https://doi.org/10.1017/S0890037X00028207
29. Taşlıgil, N., & Şahin, G. (2011). Türkiye’de çeltik (Oryza sativa L.) yetiştiriciliği ve coğrafi dağılımı. Adıyaman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6, 182-203. https://dergipark.org.tr/tr/pub/adyusbd/issue/1397/16506
30. Tepe, I. (2014). Yabancı otlarla mücadele. Sidas Medya Ziraat Yayın No: 031, İzmir.
31. TOB. (2024). Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü. Yabancı Ot Standart İlaç Deneme Metotları. https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/yayin/Yabanc%C4%B1%20Ot%20Standart%20%C4%B0la%C3%A7%20Deneme%20Metotlar%C4%B1.pdf
32. TÜİK. (2024). Türkiye İstatistik Kurumu, İstatistik Veri Portalı. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr.
33. Uludağ, A., Göktepe, O., Serim, A.T., & Üremiş, İ. (2021). Bugünden yarına çeltikte yabancı ot mücadelesi. NETAFIM Çeltik Bülten, 1, 18-21.
34. Uluğ, E., Kadıoğlu, İ., & Üremiş, İ. (1993). Türkiye’nin Yabancı otları ve Bazı Özellikleri. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Adana Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü, No: 78, Adana, 513 s.
35. Üremiş, İ., Karaat, Ş., Gönen, O., Canıhoş, E., Kütük, H., Ekmekçi, U., Çetin, V., Aytaş, M., & Kadıoğlu, İ. (1996). Çukurova Bölgesi’nde zirai mücadele ilaç kullanımının genel değerlendirilmesi. II. Ulusal Zirai Mücadele İlaçları Simpozyumu, 18-20 Kasım 1996, Ankara, 73-79.
36. Üremiş, İ., Sertkaya, G., Çarpar, H., Sertkaya, E., & Yıldırım, A.E. (2015). Hatay ili yerli “derviş” çeşidi çeltik alanlarında bulunan yabancı ot türlerinin belirlenmesi. Konuralp Çeltik Çalıştayı, 14-16 Aralık 2015, Düzce, 42-45.
37. Üremiş, İ., Soylu, S., Kara, M., Uysal, A., Kurt, Ş., & Sertkaya, E. (2023). Hatay ili tarımsal alanlarında bulunan canavar otu türlerinin, yaygınlıklarının, yoğunluklarının ve potansiyel zarar seviyesinin belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 28 (2), 338-354. https://doi.org/10.37908/mkutbd.1240285
38. Üremiş, İ., Soylu, S., Kurt, Ş., Soylu, E.M., & Sertkaya, E. (2020). Hatay ili havuç ekim alanlarında bulunan yabancı ot türleri, yaygınlıkları, yoğunlukları ve durumlarının değerlendirilmesi. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 17 (2), 211-228. https://doi.org/10.33462/jotaf.645336
39. Üstüner, T., & Altın, N.B. (2003). Niğde yöresinde buğdayda sorun olan yabancı otlar ve yoğunlukları. Türkiye Herboloji Dergisi, 6 (2), 32-44.
40. Üstüner, T., Al Sakran, M., & Üstüner, M. (2023). Effects of some control methods on Johnson grass and yield components in tomato fields. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 47, 308-318. https://doi.org/10.55730/1300-011X.3088
41. Uygur, F.N. (1991). Herboloji araştırma yöntemleri. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü, Yardımcı Ders Notu, Adana, 69 s.
42. Uzun, A. (1983). Güneydoğu Anadolu bölgesindeki çeltik alanlarındaki bazı darıcan (Echinochloa spp.) ve bazı tek yıllık topalak (Cyperus spp.) türleri üzerinde araştırmalar. Doktora Tezi, Diyarbakır, 97 s.
43. Webster, E., Baldwin, F., & Dillon, T. (1999). The Potential for clomazone use in rice (Oryza sativa). Weed Technology, 13 (2), 390-393. https://doi.org/10.1017/S0890037X00041919
44. Yazlık, A., Bör, A.R., & Eroğlu, E. (2020). Türkiye’de çeltik üretiminde yabancı ot durumunun değerlendirilmesi. Black Sea Journal of Agriculture, 3 (4), 290-300. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsagriculture/issue/56447/785351