Tek Örnek Wilcoxon İşaretli Rank Testinin Fen Bilimleri alanında uygulanabilme olanağı üzerine bir araştırma: Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği örneği

Öz

Hayvansal üretim ile ilgili çalışmalardan elde edilen veriler uygun istatistik yöntemler kullanılarak analiz edilmelidir. Bu araştırmada, belli bir referans değere göre yapılan karşılaştırmalarda, Tek Örnek Wilcoxon İşaretli Rank Testinin kullanım olanağı gösterilmeye çalışılmıştır. Küçükbaş hayvanlar için bildirilen hayvan sayıları, süt üretim miktarları ve oransal değerleri TUİK bünyesinden elde edilmiştir. Mevcut araştırmada koyun ve keçi sayıları bakımından 2002 yılı için bildirilen sayısal değerlerin, 2014-2023 yıllarına ait değerlere göre düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Süt verimi içinde benzer seviyede sonuçlar elde edilmiştir. Ancak koyunlardan elde edilen süt veriminin toplam süt üretimine göre karşılaştırılmasıyla elde edilen oransal değerler 2002 yılı için 2014-2023 yıllarına göre yüksek seviyede bulunurken, keçilerde söz konusu yıllar arasında oransal bir fark gözlenmemiştir. Keçilerde yıllara göre mutlak artışlar olmasına rağmen, oransal değişimlerin görülmemesinin nedeni olarak, keçilerden elde edilen sütün, toplam süt üretimiyle kıyaslanması sonucunda düşük düzeylerde kalmış olması gösterilebilir. Adı geçen küçükbaş hayvanlara ait 2002 yılı verilerinin, 2014-2023 yılı verilerine göre düşük bulunması, zamanla verimsel iyileşmelerin olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak küçükbaş hayvan verilerinde, fen bilimleri alanında yapılacak çalışmalarda, Tek Örnek Wilcoxon İşaretli Rank Testinin optimum sonuçlar verebildiği gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Küçükbaş
• Hayvansal üretim
• Veri
• One sample wilcoxon signed rank testi

A study on the possibility of applicability of One Sample Wilcoxon Signed Rank Test in science: Small ruminant breeding example

Abstract

Data obtained from studies on animal production should be analyzed using appropriate statistical methods. In this study, the possibility of using the One Sample Wilcoxon Signed Rank Test was tried to be shown in comparisons made according to a certain reference value. The animal numbers, milk production amounts and proportional values reported for small ruminants were obtained from TUİK. In the current study, it was observed that the numerical values reported for 2002 in terms of sheep and goat numbers were at a low level compared to the values for the years 2014-2023. Similar results were obtained for milk yield. However, while the proportional values obtained by comparing the milk yield obtained from sheep to the total milk production were found to be at a high level for 2002 compared to the years 2014-2023, no proportional difference was observed for goats between the years in question. Although there were absolute increases in goats according to years, the reason why proportional changes were not observed can be shown as the fact that the milk obtained from goats remained at low levels as a result of comparison with the total milk production. The fact that the data of the mentioned small ruminants in 2002 were found to be lower than the data of the years 2014-2023 shows that there have been efficiency improvements over time. As a result, it has been observed that the One Sample Wilcoxon Signed Rank Test can give optimum results in studies to be conducted in the field of science on small ruminant data.

Keywords

• Small ruminant
• Livestock production
• Data
• One sample wilcoxon signed rank test

Kaynakça

1. Akman, N. (2012). AB ve Türkiye’de danışmanlık sistemleri ve süt sığırı işletmelerinin yönetimi. Aydın ili damızlık sığır yetiştiricileri birliği. Kitap. Cilt 2. 162 sayfa. ISBN: 978-975-01517-4-3 (2.c).
2. Alev, N. (2018). Avrupa Birliği ve Türkiye’de hayvancılık sektörünün genel ekonomik durumu. G.Ü. İslâhiye İİBF Uluslararası E-Dergi, 2 (2), 57-76.
3. Anonim (2015). Doğu ve Güneydoğunun hayvancılıktaki ağırlığı. Türkiye Ziraat Odaları Birliği. http://www.tzob.org.tr/basin-odasi/dogu-ve-guneydogu-nunhayvanciliktaki –agirligi. (Erişim, 26.06.2024)
4. Aras, İ. (2015). Küçükbaş hayvancılık sektör raporu. Mevlana Kalkınma Ajansı. Hayvancılık sektör raporları. Kitap. 42 sayfa.
5. Aydın, M.K., & Keskin, M. (2018). Muğla ilinde küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yapısal özellikleri. Mediterrenean Agricultural Sciences, 31 (3), 317-323. https://doi.org/10.29136/mediterranean.428577
6. Box, G.E.P., Hunter, J.S., & Hunter, W.G. (2005). Statistics for experimenters. design, innovation, and discovery. Second Edition. Wiley inter science. A John Wiley & Sons, Inc., Publication. ISBN-13 978-0471-71813-0.
7. Çalışkan, A. (2021). Büyükbaş hayvancılık işletmelerinin muhasebeleştirilme sürecinin incelenmesi: Tms–41 bobifrs bölüm–7 ve vuk açısından karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi. 134 sayfa. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Muhasebe ve Finansman Bilim Dalı, Karaman.
8. Çimen, M. (2015). Fen ve sağlık bilimleri alanlarında spss uygulamalı veri analizi. Palme Yayıncılık, Yayın No: 905, ISBN: 978-605-355-366-3. Sıhhıye, Ankara.

9. Çimen, M. (2016). Mühendislik verilerinde tek örnek için parametrik ve parametrik olmayan testler. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 29, 67-77.
10. Duru, H., & Yiğit, M. (2014). Terör ve terörle mücadeleden doğan zararların karşılanması hakkında kanun, uygulanması ve etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 9 (2), 123-149.
11. Ertuğrul, M., Savaş, T., Dellal, G., Taşkın, T., Koyuncu, M., Cengiz, F., Dağ, B., Koncagül, S., & Pehlivan, E. (2010). Türkiye küçükbaş hayvancılığının iyileştirilmesi. TMMOB ZMO 7. Teknik Kongresi, Ankara.
12. Esen, F. (2017). Bingöl ilinde büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık faaliyetleri. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (1), 83-100.
13. Hinton, P.R., Brownlow, C., McMurray, I., & Cozens, B. (2004). Spss explained. ISBN: 0-233-64259-7. New York NY 10016. USA.
14. Hocquette, J.F., & Gigli, S. (2005). The challenge of quality. In: Hocquette J.F., Gigli, S. (Eds). Indicators of milk and beef quality. EAAP Pub. No:112, Wageningen Academic Publishers. Wageningen, Netherland, pp.13-22.
15. Hollander, M., Wolfe, D.A., & Chicken, E. (2015). Nonparamteric statistical methods. John Wiley&Sons, Inc. ISBN: 9780470387375. https://doi.org/10.1002/9781119196037
16. Jebb, A.T., Parrigon, S., & Woo, S.E. (2017). Exploratory data analysis as a foundation of inductive research. Human Resource Management Review, 27 (2), 265-276. https://doi.org/ 10.37896/jxu16.3/001
17. Jung, Y.M. (2018). Data analysis in quantitative research, In: Liamputtong, P. (eds) Handbook of research methods in health social sciences. Springer, Singapore. ISBN: 978-981-10-5251-4.
18. Kaps, M., & Lamberson, W.R. (2004). Biostatistics for animal science. CABI Publishing. ISBN 0 85199 820 8. UK
19. Kurban, D., & Yeğen, M. (2012). Adaletin kıyısında: ‘zorunlu’ göç sonrasında devlet ve kürtler, 166 sayfa. İstanbul: TESEV Yayınları. ISBN:978-605-5832-95-7. https://doi.org/10.13140/RG.2.1.4068.3600
20. Mahsin, M. (2022). Data analysis techniques for quantitative study, In: Islam, M.R., Khan, N.A., Baikady, R. (eds) Principles of social research methodology. Springer, Singapore. ISBN: 978-981-19-5441-2.
21. Mamenko, O., & Potiannyk, S. (2021). Rank non-parametric correlation analysis of indicators of heavy metal transition from blood to cow's milk to assess its environmental safety. Scientific Horizons, 24 (5), 35-45. https://doi.org/10.48077/scihor.24(5).2021
22. Newbold, P., Carlson, W., & Thorne, B. (2012). Statistics for business and economics, Eighth Edition. Pearson Education. ISBN10 : 0273767062.
23. Ntoumanis, N. (2005). A step-by-step guide to spss for sport and exercise studies. Published in the USA and Canada by Routledge Inc. ISBN: 0-415-24978-3. (Print Edition) 29 West 35 th Street, New York, NY 10001
24. Oral, H.H., & Yıldız, F. (2023). Muş ilinde küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin son 30 yıldaki değişimi ve sürdürülebilirliği. Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 11 (3), 121-134. https://doi.org/10.24925/turjaf.v11i3.532-545.5829
25. Ott, R., & Longnecker, M. (2021). An introduction to statistical methods and data analysis, Cengage Learning. 7 th Ed. Pp. 1296. ISBN-10: 0357670620
26. Öner, Ş. (2019). Amaç ve politikalar açısından yerel yönetimler: onuncu ve on birinci kalkınma planları karşılaştırmalı analizi. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 2 (3), 645-664. https://doi.org/10.33712/mana.634837
27. Öztornacı, B. (2013). Türkiye’de kırmızı et arzının analizi. Yüksek Lisans Tezi. 105 sayfa. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı, Adana.
28. Ryabko, D. (2019). Asymptotic nonparametric statistical analysis of stationary time series. Springer Cham. First Edition. Pp 77. ISBN: 978-3-030-12563-9.
29. Rutherford, A., & Kim, J.H. (2022). The art of statistical thinking: detect misinformation, understand the world deeper, and make better decisions. (Advanced Thinking Skills),. First Edition. ARB Publications. ISBN: 9798358180710.
30. Semerci, A., & Çelik, A.D. (2016). Türkiye’de küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin genel durumu. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21 (2), 182-196.
31. Sevinç, G., Şahin, Z., & Aydoğdu, M.H. (2022). Türkiye’nin küçükbaş hayvan varlığı ile süt üretimindeki gelişmelerin son dönemlerindeki trend analizi. Academic Social Resources Journal, 7 (35), 377-384.
32. Sheskin, D.J. (2011). Handbook of parametric and non-parametric statistical procedures, Fifth Edition. Taylor and Francis Group. 6000 Broken South Parkway NW Suite 300 Boca Raton. FI. 33487-2742. ISBN: 978-1-4398-5801-1.
33. Şeker, İ., & Köseman, A. (2015). Elazığ ilinde büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık faaliyetleri. Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 4 (1), 36-44.
34. Thalberg, M. (2024). Statistical analysis: Methods and techniques for data interpretation. Independently pub. ISBN-13‏:979-8325377037.
35. Toprakçı, E., & Bakır, D. (2018). Eğitim alanı açısından 10. kalkınma planı, 2018 yılı programı ve meb stratejik planının uyumluğunun incelenmesi. Millî Eğitim, 48 (222), 103-126.
36. TUİK. (2024). Türkiye istatistik kurumu. 2002-2024 yılları arası küçükbaş hayvancılık verileri. Ankara. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=tarim-111&dil=1 (Erişim, 23.06.2024)
37. Tüney Bebek, D., & Keskin, M. (2018). Mersin ilinde koyun yetiştiriciliğinin mevcut durumu bazı verim ve yapısal özellikleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 23 (2), 315-323. ISSN:1300-9362.
38. Yuan, I., Topjian, A.A., Kurth, C.D., Kirschen, M.P., Ward, C.G., Zhang, B., & Mensinger, J.L. (2019). Guide to the statistical analysis plan. Pediatric Anesthesia, 29 (3), 1-15. https://doi.org/10.1111/pan.13576