Şanlıurfa ilinde buğday üretiminde kuraklık sigortasını etkileyen faktörler

Yıl 2025, Cilt: 30 Sayı: 1, 179 - 186, 26.04.2025

Alanur Adin , Remziye Özel

https://doi.org/10.37908/mkutbd.1597258

Öz

İnsan beslenmesinde oldukça önemli bir yer teşkil eden buğday tarımı, sulu tarım alanlarında münavebeye girmekle birlikte kuru tarımın yaygın olduğu bölgelerde kışlık tahıl olarak üretilmektedir. Kuraklığın yaşandığı dönemlerde ise ekonomik kayıpların yanı sıra ana besin kaynağı olduğu için gıda sıkıntıları baş göstermektedir. Gerek kuraklık gerekse diğer risk faktörlerine karşı üreticiyi koruyacak en etkili araç ise tarım sigortalarıdır. Bu çalışma da Şanlıurfa ilinde buğday tarımı yapan işletmelerin 2017 yılında kapsama alınan ilçe bazlı kuraklık sigortası yapmalarında etkili olan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri, Şanlıurfa ilinde 200 çiftçiden anket yolu ile elde edilmiştir. Araştırmada; girdi ve ürün fiyatlarındaki değişmeler gibi ekonomik dışsallıkların, yetersiz ve aşırı yağış gibi doğal ve çevresel dışsallıkların en önemli risk faktörleri olduğu belirlenmiştir. Ancak üreticilerin sigorta yaptırma eğilimlerini önemli derecede etkileyen etmenin; faiz oranlarının yüksekliği ve borçlanma ile gelen risk faktörüne karşı, kredi alırken sigortalılığın getirdiği faiz indiriminden yararlanma olanağı olduğu saptanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde lojistik regresyon analizi yönteminden yararlanılmış olup çiftçi yaşı, eğitimi, deneyimi, arazisinin genişliği, tarımdan elde ettiği gelir, medeni hali, bitkisel faaliyetleri, üretici örgütüne üyelikleri, değişken olarak kullanılmıştır. Buğday ekiliş alanı, çiftçinin eğitimi ve kooperatiflere üye olma durumu anlamlı bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

buğday , risk , tarımsal sigorta , lojistik regrasyon , Şanlıurfa

Etik Beyan

Bu çalışma için etik onay ve izin Harran Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu'ndan alınmıştır. Toplantı tarihi 20/10/2018, karar no: 2018/53

Destekleyen Kurum

Harran Üniversitesi BAP Koordinatörlüğü

Proje Numarası

Bu çalışma Harran Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (19122 numaralı proje) tarafından finansal olarak desteklenmiş olup, birinci yazarın yüksek lisans tezinin bir bölümüdür.

Factors affecting agricultural insurance in wheat production in Şanlıurfa Province

Öz

Wheat farming, which has a very important place in human nutrition, is produced as winter grain in regions where dry farming is widespread, while it is rotated in irrigated farming areas. In times of drought, food shortages occur as well as economic losses since it is the main food source. The most effective tool to protect producers against both drought and other risk factors is agricultural insurance. This study aims to determine the factors that are effective in making district-based drought insurance in 2017 by enterprises engaged in wheat farming in Şanlıurfa province. A survey was conducted on 200 farmers selected through sampling in Şanlıurfa province. In the study, it was determined that economic externalities such as changes in input and product prices, natural and environmental externalities such as insufficient and excessive rainfall are the most important risk factors. However, it was determined that the factor that significantly affects producers' tendency to have insurance is the opportunity to benefit from the interest rate discount brought by insurance when taking out a loan, against the risk factor of high interest rates and borrowing. Logistic regression analysis method was used in the evaluation of the data and the farmer's age, education, experience, land size, income from agriculture, marital status, plant activities, membership in producer organizations were used as variables. Wheat planting area, farmer's education and membership in cooperatives were found to be significant.

Anahtar Kelimeler

Wheat , risk , Logistic regression , Agricultural İnsurance , Şanlıurfa

Proje Numarası

Bu çalışma Harran Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (19122 numaralı proje) tarafından finansal olarak desteklenmiş olup, birinci yazarın yüksek lisans tezinin bir bölümüdür.

Kaynakça

• Akçaöz, H., Özkan, B., & Kızılay, H. (2006). Antalya ilinde tarımsal üretimde risk yönetimi ve tarım sigortası uygulamaları. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 3 (2), 93-103.
• Alay, Ö. (2012). Kastamonu ili Tarım Kredi Kooperatiflerinde tarım sigortaları uygulamalarının değerlendirilmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Tokat.
• Aslan, A., Atay, S., & Paksoy, M. (2012). Malatya ilinde bitkisel ürün sigortaları uygulamalarına çiftçilerin yaklaşımı. 10. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi.
• Dinler, T., Yaltırık, A., Çetin, B., Özkan B., Gülçubuk, B., Sürmeli, E., Ekmen, E., Saner, G., Akçaöz, H., Uysal, Ö.K., Karaslan, S., & Kıymaz, T. (2005). Tarımda risk yönetimi ve tarım sigortaları. Türkiye Ziraat Mühendisliği VI. Teknik Kongresi, 3-7 Ocak, Ankara, s.5-12.
• İpekçioğlu, Ş., Işgın, T., Monis, T., Saner, G., & Bilgiç, A. (2010). Güneydoğu Anadolu bölgesinde devlet destekli bitkisel ürün sigortası yaptırma istekliliğinin belirlenmesi. Türkiye IX. Tarım Ekonomisi Kongresi, 22-24 Eylül 2010, Bildiriler Kitabı 1. Cilt, s:259-265.
• İsel, M. (2010). AB ortaklık sürecinde Türkiye'nin tarım politikaları ve buna bağlı olarak değişen tarım sigortalarının (TARSİM) incelenip değerlendirilmesi. Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 77s.
• Keskinkılıç, K. (2013). Tarım sigortacılığı: Dünya ve Türkiye’deki uygulamaların değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 107s.
• Newbold, P. (1995). Statistics for business and economics. Fourth Edition, Prentice Hall.
• Özberk, F., Karagöz, A., Özberk, İ., & Atlı, A. (2016). Buğday genetik kaynaklarından yerel ve kültür çeşitlerine; Türkiye’de buğday ve ekmek. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 25 (2), 218-233.
• Öztürk, A. (1999). Kuraklığın kışlık buğdayın gelişmesi ve verimine etkisi. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23 (1), 531-540.
• Perçin, E. (2011). Geleneksel tarım sigortaları ile devlet destekli tarım sigortaları uygulamalarının karşılaştırılması üzerine bir araştırma. Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 62s.
• Pezikoğlu, F., Ergun, M.E., Öztürk, M., Altıntaş, A., & Uçar, M. (2012). Bursa İlinde bitkisel ürün sigortası uygulamalarına yönelik çiftçi yaklaşımı. 10. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi, 1098-1102.
• Sayın, B., Çelikyurt, M.A., & Kaya, N. (2014). Üretici gözüyle tarım sigortası uygulamaları: Antalya örneği. XI. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi, Samsun.
• Sevim, U. (2010). Türkiye’de tarım sigortalarında tarım sigortaları havuzu ve TARSİM uygulaması. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 171s.
• Sümer, G., & Polat, Y. (2016). Dünyada tarım sigortaları uygulamaları ve TARSİM. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi,18 (1), 236-263.
• TARSİM (2018). A’dan Z’ye TARSİM. www.tarsim.gov.tr›trsmWeb›subpage (Erişim tarihi: 29.10.2019).
• Taşcı, R., Karabak, S., Demirtaş, R., & Gülçubuk, B. (2014). Ankara, Çorum ve Kayseri illerinde çiftçilerin risk yönetimi ve tarım sigortası uygulamaları. XI. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi, 3-5 Eylül 2014, Samsun
• Tümer, E.İ. (2011). Bitkisel ürün sigortası yaptırma isteğinin belirlenmesi: Tokat ili örneği. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 42 (2), 153-157.
• UHK. (2018). Ülkesel Hububat Rekolte Değerlendirme Raporu. Ulusal Hububat Konseyi.
• Yavuz, G.G. (2010). Polatlı ilçesinde üreticilerin tarım sigortası yaptırmaya karar verme sürecinde etkili olan faktörlerin analizi. Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 128s.
• Yazgı, E.F. (2017). Türkiye’de tarım sigortası uygulamaları, uygulamada karşılaşılan sorunlar ve alternatif model arayışı. Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 108s.