Bazi pitaya çeşitlerinin erdemli ekolojik koşullarındaki verim ve kalite özellikleri

Öz

Mersin’in Erdemli ilçesinde 2024 yılında yürütülen bu araştırmada, 6 yaşlı Dark Star, Golden Yellow, Macenta, Philippines Purple ve Vietnam Jaina pitaya çeşitleri materyal olarak kullanılmıştır. Materyal pitaya çeşitlerinde çiçeklenme, ağaç başına verim, meyve iriliği, meyve eni, meyve boyu, meyve kabuk kalınlığı, asitlik, pH ve suda çözünür kuru madde (%Sçkm) gibi pomolojik ve fenolojik analizler yapılmıştır. Araştırmada yer alan pitaya çeşitlerinde en erken (23 Mayıs) çiçeklenen çeşit Dark Star olurken; en geç çiçeklenme ise 7 Haziran tarihinde Golden Yellow ve Macenta çeşitlerinde gerçekleşmiştir. Verim bakımından, ‘Macenta’ (15.53 kg/ağaç) ve Philippines Purple (15.33 kg/ağaç) çeşitleri en yüksek verimli olarak saptanırken; 12.73 kg/ağaç ile Vietnam Jaina pitaya çeşidi en düşük verimli olarak bulunmuştur. Meyve iriliği bakımından Philippines Purple (430.20 g) diğer çeşitlerden daha üstün olarak bulunurken, Vietnam Jaina (294.46 g) en küçük meyveli çeşit olarak tespit edilmiştir. Materyal çeşitlerde yapılan suda çözünebilir toplam kuru madde (%Sçkm) analizi sonuçlarına göre, en yüksek değer %14.40 ile Golden Yellow pitaya çeşidinde saptanırken, en düşük değeri ise 12.00 ile Vietnam Jaina çeşidinden elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre verim ve meyve kalitesi bakımından Macenta ve Philippines Purple pitaya çeşitleri, Erdemli yöresi için ümitvar olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Pitaya
• verim
• kalite
• meyve iriliği
• Erdemli

Yield and quality characteristics of some pitaya varieties in erdemli ecological conditions

Öz

In this work carried out in 2024 in the Erdemli district of Mersin, six-year-old pitaya (Hylocereus spp.) varieties; Pomological and phenological analyses were performed on these pitaya cultivars, including flowering time, yield per tree, fruit size, fruit width, fruit length, fruit peel thickness, acidity, pH, and soluble solid content (SSC). Among the pitaya cultivars studied, the earliest flowering cultivar was Dark Star (May 23), while the latest flowering was observed in Golden Yellow and Macenta cultivars (June 7). Regarding yield per plant, ‘Macenta’ (15.53 kg/tree) and ‘Philippines Purple’ (15.33 kg/tree) were determined as the highest-yielding cultivars, whereas Vietnam Jaina had the lowest yield (12.73 kg/tree). For fruit size, the Philippines Purple cultivar (430.20 g) was found to be superior to the others, while Vietnam Jaina (294.46 g) had the smallest fruit size. According to the soluble solid content (SSC) analysis, the highest SSC value was recorded in Golden Yellow (14.40%), while the lowest was found in Vietnam Jaina (12.00%). Based on the research findings, Macenta and Philippines Purple pitaya cultivars were identified as promising for the Erdemli region for yield and fruit quality.

Anahtar Kelimeler

• Pitaya
• yield
• quality
• fruit weight
• Erdemli

Kaynakça

1. Ahmed, A. E. (2006). Mass propagation of pitaya (dragon fruit)”, Fruits. 61(5). https://doi.org/10.1051/fruits:2006030.
2. Ariffin, A. A., Bakar, J., Tan, C. P., Rahman, R. A., Karim, R., & Loi, C. C. (2009). Essential fatty acids of pitaya (dragon fruit) seed oil. Food chemistry, Malaysia. 114(2), 561-564.
3. Attar, Ş. H., Gündeşli, M. A., Urün, I., Kafkas, S., Kafkas, N. E., Ercisli, S., Ge, C., Mlcek, J., & Adamkova, A. (2022). Nutritional analysis of red-purple and white-fleshed pitaya (Hylocereus) species. Molecules, 27(3), 808.
4. Chik, C.T., Bachok, S., Baba, N., Abdullah, A., & Abdullah, N. 2011. Quality characteristics and acceptability of three types of pitaya fruits in a consumer acceptance test. Journal of Tourism, Hospitality & Culinary Arts, 3(1), 89-98.
5. Crane, J.H., & Balerdi, C. F. (2005). Pitaya growing in the Florida home landscape. Institute of Food and Agricultural Sciences, 1068, 1-9.
6. Demirkaplan, G. (2020). PİTAYA (Hylocereus spp.)’Da yabancı tozlanmanın verim ve kalite üzerine etkisi. Akdeniz Üniversitesi Fen Bililimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 39 s.
7. Eldeen, I.M.S., Foong, S.Y., Ismail, N., & Wong, K.C. (2020). Regulation of pro-inflammatory enzymes by the dragon fruits from Hylocereus undatus (Haworth) and squalene-its major volatile constituents, Pharmacognosy Magazine, 16(68).
8. Gezici, A. (2019). Ejder meyvesinin (pitaya) ozmotik kurutulması ve kuruma özelliklerinin değerlendirilmesi. (Master thesis, Fen Bilimleri Enstitüsü). 64s.

9. Gunasena, H.P., Pushpakumara, D.K.N.G., & Kariawasam, M. (2007). Underutilized fruit trees in Sri Lanka: Dragon fruit Hylocereus undatus (Haw.) Britton and Rose, 110-141. World agroforestry centre ICRAF, New Delhi, India.
10. Gübbük, H., Biner, Ş.B., Dal, B., Yıldırım, I., Taşgın, D., & Buhur, L. (2017). Değişik tropik meyve türlerinin Antalya koşullarına adaptasyonu üzerinde araştırmalar. Proje sonuç raporu, 74 s.
11. Jiang, Y. & Yang, W. (2015). The effects of heavy shading and flowering thinning in summer on off-season production in red pitaya (Hylocereus sp.). Journal of The Taiwan Society for Horticultural Science, 61, 69-77.
12. Le Bellec, F., Vaillant, F., & Imbert, E. (2006). Pitahaya (Hylocereus spp.): A new fruit crop, a market with a future. Fruits, 61, 237-250.
13. Merten, S.A. (2003). Review of hylocereus production in the United States. Journal of the Professional Association for Cactus Development, 5, 98-105.
14. Mizrahi, Y., Nerd, A., & Nobel, P.S. (1997). Horticultural reviews, cacti as crops. 18, 291-320.
15. Mizrahi, Y., & Nerd, A. (1999). Climbing and columnar cacti: new arid land fruit crops. Perspectives on new crops and new uses. 5, 358-366.
16. Mizrahi, Y. (2015). Thirty-one years of research and development in the vine cacti pitaya cultivation in Israel. In: Jiang YL, Liu PC, and Huang PH (eds.). Improving Pitaya Production and Marketing. Food and Fertlizer Technology Center, Taipei, Taiwan, pp. 1-18.
17. Trindade, A.R., Paiva, P., Lacerda, V., Marques, N., Neto, L., & Duarte, A. (2023). Pitaya as a new alternative crop for iberian peninsula: biology and edaphoclimatic requirements. Plants, 12(18), 3212.
18. Yılmaz, B., & Erses, S. (2022). Türkiye’de Yetişmekte Olan Kırmızı Ejder Meyvesi (Hylocereus polyrhizus)’ nin Fiziksel ve Kimyasal Özelliklerinin Belirlenmesi. Meyve Bilimi (Fruit science), 10(1), 41-47.