Zeytin dal kanseri hastalığının Mardin ilinde yaygınlığı ve yetiştiricilik uygulamalarıyla ilişkisi

Öz

Bu çalışma, Mardin ili ve ilçelerindeki zeytin üretim alanlarında Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi (Psav) etmeninin neden olduğu zeytin dal kanseri hastalığının yaygınlığını, şiddetini ve hastalık oranını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Bununla birlikte doğal yetiştirme koşullarında zeytin çeşitlerinin ve yetiştiricilik uygulamalarının hastalık üzerine etkileri araştırılmıştır. Şubat–Nisan ayları arasında gerçekleştirilen sörvey çalışmaları sonucunda, incelenen 47 bahçenin 33’ünde hastalık saptanmış, ortalama yaygınlık %57,34, hastalık oranı ise %1,49 olarak bulunmuştur. En yüksek yaygınlık %86,66 ile Derik ilçesinde, en düşük ise %33,33 ile Yeşilli ilçesinde gözlenmiştir. Hastalık oranı ilçelere göre %0,21–3,54 aralığında değişmiştir. İzolasyon ve tanılama çalışmaları sonucunda 30 aday izolat elde edilmiş, biyokimyasal ve spesifik primerler ile yapılan moleküler testler ile 28 izolata Psav tanısı konulmuş ve patojenisiteleri fide testleri ile doğrulanmıştır. Çeşitler arasında hastalık şiddeti bakımından önemli farklılıklar gözlenmiş olup, en yüksek değer Halhalı (%15,1) ve Zoncuk (%14,1) çeşitlerinde, en düşük değer ise Memecik (%1,11) ve Osmancık (%2,43) çeşitlerinde belirlenmiştir. Bakırlı preparat (Bordo bulamacı) kullanımının, incelenen alanlarda hastalık şiddetini istatistiksel olarak önemli ölçüde azalttığı belirlenmiştir. Buna karşın sulama yöntemi ve gübre uygulamasının hastalık gelişimi üzerine istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Elde edilen sonuçlar, Mardin’de zeytin dal kanserinin yaygın bir sorun olduğunu ve çeşit seçimi ile koruyucu uygulamaların hastalık yönetiminde kritik rol oynadığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Zeytin
• Pseudomanas savastanoi pv. savastanoi
• Hastalık yaygınlığ
• Hastalık yoğunluğu

Prevalence of olive knot disease in Mardin province and its relationship with olive cultivation practices

Öz

This study aimed to determine the prevalence, incidence, and severity of olive knot disease caused by Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi (Psav) in olive production areas of Mardin province, Türkiye, and to evaluate the effects of olive cultivars and cultivation practices on disease development under natural growing conditions. Surveys conducted between February and April revealed that the disease was present in 33 of 47 orchards examined, with an average prevalence of 57.34% and an incidence of 1.49%. The highest prevalence was recorded in Derik district (86.66%), while the lowest occurred in Yeşilli district (33.33%). Disease incidence ranged from 0.21% to 3.54% across districts. A total of 30 candidate isolates were obtained through isolation and identification studies. Biochemical and molecular analyses identified 28 isolates as Psav, and pathogenicity was confirmed through seedling inoculation tests. Significant differences in disease severity were observed among cultivars: Halhalı (15.1%) and Zoncuk (14.1%) were the most susceptible, whereas Memecik (1.11%) and Osmancık (2.43%) exhibited the lowest levels of disease severity. The application of copper-based pesticide (Bordeaux mixture) was found to significantly reduce disease severity in the surveyed orchards. However, irrigation methods and fertilizer application did not show a statistically significant impact on disease development. These findings demonstrate that olive knot disease is a widespread problem in Mardin and highlight the importance of cultivar selection and preventive practices in effective disease management.

Anahtar Kelimeler

• Olive
• Pseudomanas savastanoi pv. savastanoi
• Disease incidence
• Disease prevalence

Kaynakça

1. Abuamsha, R., Kluepfel, D., McClean, A., ve ark. (2024). Evaluation of commercial olive accessions for resistance to the olive knot disease caused by Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi. Arabian Journal of Science and Engineering, 49, 87–95. https://doi.org/10.1007/s13369-023-08054-7
2. Anonim. (2021). Mardin coğrafi özellikleri. https://www.mardinlife.com/mardin-cografi-yapisi-ve-ozellikleri-mardincografyasi-cografi-konumu.html
3. Azad, H. R., & Cooksey, D. A. (1995). A semiselective medium for detecting epiphytic and systemic populations of Pseudomonas savastanoi from oleander. Phytopathology, 85(7), 740–745. https://doi.org/10.1094/PHYTO-85-740
4. Azeri, T. (1993). Research on olive leaf spot, olive knot and verticillium wilt of olive in Turkey I. EPPO Bulletin, 23(3), 437–440. https://doi.org/10.1111/j.1365-2338.1993.tb01349.x
5. Basım, H., & Ersoy, A. (2000). Batı Akdeniz Bölgesi’nde zeytin ağaçlarında Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi tarafından oluşturulan bakteriyel dal kanseri hastalığının yayılışı ve etmenin tanısı. In Türkiye I. Zeytincilik Sempozyumu Bildirileri (ss. 310–315).
6. Bora, T., & Karaca, İ. (1970). Kültür bitkilerinde hastalığın ve zararın ölçülmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.
7. Bozkurt, İ. A., Soylu, S., Mirik, M., Serce, C. U., & Baysal, Ö. (2014). Characterization of bacterial knot disease caused by Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi on pomegranate (Punica granatum L.) trees: A new host of the pathogen. Letters in Applied Microbiology, 59(5), 520–527. https://doi.org/10.1111/lam.12309
8. Bozkurt, İ. A., Soylu, S., Kara, M., & Soylu, E. M. (2020). Chemical composition and antibacterial activity of essential oils isolated from medicinal plants against gall forming plant pathogenic bacterial disease agents. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, 23(6), 1474–1482. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.723544

9. Canözer, Ö. (1991). Yerli ve yabancı zeytin çeşitlerinin özelliklerinin tespiti ve koleksiyon zeytinliği tesisi (Sonuç raporu).
10. De Boer, S. H., & Kelman, A. (2001). Erwinia soft rot group. In N. W. Schaad, J. B. Jones, & W. Chun (Eds.), Laboratory guide for identification of plant pathogenic bacteria (2nd ed., ss. 56–71). APS Press.
11. Doksöz Filiz, S., & Bozkurt, İ. A. (2020). Hatay ili zeytin üretim alanlarında zeytin dal kanseri (Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi) hastalığının belirlenmesi. Turkish Journal of Agriculture and Natural Sciences, 7(1), 96–103. https://doi.org/10.30910/turkjans.680020
12. Iacobellis, N. S., Sisto, A., & Surico, G. (1993). Occurrence of unusual Pseudomonas syringae subsp. savastanoi on olive in central Italy. EPPO Bulletin, 23, 429–435. https://doi.org/10.1111/j.1365-2338.1993.tb01348.x
13. Janse, J. D. (1981). The bacterial disease of ash (Fraxinus excelsior) caused by Pseudomonas syringae subsp. savastanoi pv. fraxini: Etiology and taxonomic considerations. European Journal of Plant Pathology, 11, 425–438. https://doi.org/10.1111/j.1439-0329.1982.tb01472.x
14. Kaplan, M., & Karaöz Arıhan, S. (2012). Antikçağdan günümüze bir şifa kaynağı: Zeytin ve zeytinyağının halk tıbbında kullanımı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 52(2), 1–15.
15. Kovacs, N. (1956). Identification of Pseudomonas pyocyanea by the oxidase reaction. Nature, 178, 703.
16. Lane, D. J. (1991). 16S/23S rRNA sequencing. In E. Stackebrandt & M. Goodfellow (Eds.), Nucleic acid techniques in bacterial systematics (ss. 115–175). Wiley.
17. Lazarov, A., & Grigorov, P. (1961). Karantina na rastenijata. Zemizdat.
18. MGM. (2025). İllere ait mevsim normalleri – Mardin. Meteoroloji Genel Müdürlüğü. https://www.mgm.gov.tr
19. Mirik, M., Aysan, Y., & Şahin, F. (2011). Characterization of Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi strains isolated from several host plants in Turkey and report of Fontanesia as a new host. Journal of Plant Pathology, 93, 263–270. https://doi.org/10.4454/JPP.V93I2.1180
20. Mirik, M., Aysan, Y., & Soylu, S. (2019). Zeytin dal kanseri ve diğer bacterial knot hastalıkları. In H. Saygılı et al. (Eds.), Bitki bakteri hastalıkları (ss. 113–115).
21. Obradovic, A. (2010). Pseudomonas pathogens of stone fruits and nuts. COST 873 Training Course Handbook.
22. Oktay, M. N. (2023). Mardin ili ve civarında Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi’nin yaygınlığı (Yüksek lisans tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi).
23. Özkaya, M. T., Ergülen, E., Ülger, S., & Özilbey, N. (2004). Genetic and biologic characterization of some olive (Olea europaea L.) cultivars grown in Turkey. Journal of Agricultural Sciences, 10(2), 231–236.
24. Panagopoulos, C. G. (1993). Olive knot disease in Greece. EPPO Bulletin, 23(3), 417–442.
25. Penyalver, R., García, A., Ferrer, A., Bertolini, E., & López, M. M. (2000). Detection of Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi in olive plants by enrichment and PCR. Applied and Environmental Microbiology, 66(6), 2673–2677.
26. Penyalver, R., García, A., Ferrer, A., Bertolini, E., Quesada, J. M., et al. (2006). Factors affecting Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi plant inoculations. Phytopathology, 96, 313–319. https://doi.org/10.1094/PHYTO-96-0313
27. Quesada, J. M., Penyalver, R., & López, M. M. (2008). Epidemiological basis for control of Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi. In Pseudomonas syringae pathovars and related pathogens (ss. 57–64). Springer.
28. Ramos, C., Matas, I. M., Bardaji, L., Aragón, I. M., & Murillo, J. (2012). Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi. Molecular Plant Pathology, 13, 998–1009. https://doi.org/10.1111/j.1364-3703.2012.00816.x
29. Sakar, E., & Ünver, H. (2014). Türkiye’de zeytin yetiştiriciliğinin durumu ve ülkemizde yapılan bazı seleksiyon ve adaptasyon çalışmaları. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 15(2), 19–25.
30. Salman, M., Greenhut, R., Preece, J., et al. (2020). Field evaluation of olive genotypes for resistance to Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi. Journal of Plant Pathology, 102, 663–670. https://doi.org/10.1007/s42161-020-00549-8
31. Sands, D. C. (1990). Physiological criteria—determinative tests. In Z. Klement et al. (Eds.), Methods in phytobacteriology. Academia Kiado.
32. Schaad, N. W., Jones, J. B., & Chun, W. (2001). Laboratory guide for the identification of plant pathogenic bacteria (3rd ed.). American Phytopathological Society.
33. Servi, D., & Baştaş, K. K. (2012). Determination and identification of olive knot disease (Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi) in Aydın Province. Selcuk Journal of Agriculture and Food Sciences, 26(3), 1–8.
34. Sivri, N. (2012). Kahramanmaraş, Gaziantep ve Kilis illerindeki zeytin üretim alanlarında görülen zeytin dal kanseri hastalığı etmeni Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi tanılanması (Yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi).
35. Smith, E. F. (1908). Recent studies on the olive-tubercle organism. USDA Bureau of Plant Industry Bulletin, 131(IV), 25.
36. TÜİK. (2022). Bölgede bulunan ilçelerde yetiştirilen ağaç sayıları. https://data.tuik.gov.tr
37. Varvaro, L., & Surico, G. (1984). Epiphytic survival of Pseudomonas syringae pv. savastanoi. In Proceedings of the U.S. Workshop on Plant Pathology and Quarantine.
38. Young, J. M. (2004). Olive knot and its pathogens. Australasian Plant Pathology, 33(1), 33–39.
39. Zwet, T., & Keil, H. L. (1979). Fire blight: A bacterial disease of rosaceous plants. USDA Handbook.