Weka tabanlı zaman serisi algoritmaları kullanılarak Ege Bölgesi tarım makineleri parkının gelecek tahmini

Öz

Bu çalışmada 2015-2024 yılları arasındaki on yıllık Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) verileri kullanılarak Ege Bölgesi illerinin (Afyonkarahisar, Aydın, Denizli, Kütahya, Manisa, Muğla, Uşak, İzmir) mekanizasyon düzeyi dereceleri belirlenmiştir (kW ha-1, ha traktör sayısı-1, traktör sayısı 1000 ha-1, alet-makine sayısı traktör-1). Belirlenen bu değerler tahminler üretmek amacıyla Weka veri madenciliği yazılımı zaman serisi tahmin algoritmaları kullanılarak gelecek on yıllık (2025-2034) projeksiyon tahmini yapılmıştır. Hesaplamalar neticesinde, Ege Bölgesi için 2024 yılında ortalama traktör gücü 38.45 kW, işlenen alana düşen traktör gücü 4.07 kW ha-1, 1000 ha işlenen alana düşen traktör sayısı 105.77 traktör sayısı 1000 ha-1, traktör başına işlenen alan 9.45 ha traktör sayısı-1, traktör başına düşen alet-makine sayısı 3.35 alet-makine sayısı traktör-1 olarak hesaplanmıştır. Bu parametrelerden ortalama traktör gücü, işlenen alana düşen traktör gücü ve 1000 ha işlenen alana düşen traktör sayısı projeksiyonu artış eğiliminde olup traktör başına işlenen alan ile traktör başına düşen alet-makine sayısı projeksiyonu düşüş eğilimindedir. Özellikle işlenen alana düşen traktör gücü tahmininde MLP modeli %99.63 gibi oldukça yüksek bir doğruluk oranına ulaşmış; bu tahmine ait hata payları RMSE için 0.25 ve MAE için 0.18 gibi çok düşük seviyelerde gerçekleşmiştir. Bu sonuçlara göre Ege Bölgesi'nde tarımsal güç potansiyeli artmaktadır, ancak bu güç küçük arazilerde hapsolmakta ve yeterli ekipman çeşitliliği ile desteklenmemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tarımsal mekanizasyon
• Traktör
• Yapay zekâ
• Tarım alet-makinaları

Future prediction of agricultural machinery park in the Aegean Region using Weka-based time series algorithms

Öz

In this study, the mechanization levels of the provinces in the Aegean Region (Afyonkarahisar, Aydın, Denizli, Kütahya, Manisa, Muğla, Uşak, İzmir) were determined using data from the Turkish Statistical Institute (TUİK) for the ten-year period between 2015 and 2024 (kW ha-1, number of tractors per ha-1, number of tractors per 1000 ha-1, number of equipments/machines per tractor-1). These values were used to generate projections for the next ten years (2025-2034) using time series forecasting algorithms in the Weka data mining software. As a result of the calculations, for the Aegean Region in 2024, the average tractor power was 38.45 kW, the tractor power per cultivated area was 4.07 kW ha-1, the number of tractors per 1000 ha of cultivated area was 105.77 tractors per 1000 ha-1, the cultivated area per tractor is 9.45 ha per tractor, and the number of implements per tractor is 3.35 implements per tractor. Of these parameters, the average tractor power, the tractor power per cultivated area, and the number of tractors per 1000 ha of cultivated land show an upward trend, while the cultivated area per tractor and the number of implements per tractor show a downward trend. The MLP model achieved a remarkably high accuracy rate of 99.63% in estimating tractor power applied to the cultivated area; the error margins for this estimate were very low, at 0.25 for RMSE and 0.18 for MAE. According to these results, the agricultural power potential in the Aegean Region is increasing, but this power is confined to small plots of land and is not supported by sufficient equipment diversity.

Anahtar Kelimeler

• Agricultural mechanization
• Tractor
• Artificial intelligence
• Agricultural equipments-machinery

Kaynakça

1. Abdikoğlu, D.İ. (2019). Trakya bölgesinde tarımsal mekanizasyon düzeyinin illere göre belirlenmesi. KSÜ Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 22(6), 865-871. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.548701.
2. Akbaş, T., & Aydoğan, Y. (2025). Marmara Bölgesinin tarımda teknoloji kullanım projeksiyonunun yapay zekâ uygulaması ile belirlenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(1), 159-166. https://doi.org/10.25308/aduziraat.1696405
3. Altay, F., & Turhal, K. (2011). Bilecik ilindeki tarımsal mekanizasyonun durumu ve çözüm önerileri, 6th International Advanced Technologies Symposium (IATS’11), 16-18 Mayıs, Elazığ, 201-205.
4. Altuntaş, E. (2016). Türkiye’nin tarımsal mekanizasyon düzeyinin coğrafik bölgeler açısından değerlendirilmesi. Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(12), 1157-1164. https://doi.org/10.24925/turjaf.v4i12.1157-1164.972
5. Anonymous (2021). Türkiye’de tarımsal mekanizasyon düzeyi, sorunları ve çözüm önerileri 2021. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Müdürlüğü, Yayın No:346, Ankara.
6. Aybek, A., & Hurşitoğlu, Ç. (2002). Kahramanmaraş yöresi tarım işletmelerinin mekanizasyon özellikleri ve bu özellikler arası ilişkiler. KSÜ Fen ve Mühendislik Dergisi, 5(2), 105-113.
7. Aybek, A., Kuzu, H., & Karadöl, H. (2020). Türkiye’nin ve tarım bölgelerinin tarımsal mekanizasyon düzeyindeki değişimlerin son on yıl (2010-2019) ve gelecek yıllar (2020-2030) için değerlendirilmesi. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, 24(2), 319-336. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.747163.
8. Baran, M.F., Gökdoğan, O., & Durgut, M.R. (2014). Batı Marmara Bölgesi’nin tarımsal mekanizasyon özellikleri. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 1(4), 561-567. https://izlik.org/JA66UJ67YA

9. Bayram, M., & Altuntaş, E. (2016). Tokat İli’nin 2003 ve 2013 yılları için mekanizasyon özelliklerindeki değişiminin incelenmesi, Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 12(3), 213-220. https://izlik.org/JA26DK53CZ
10. Doruk, İ. (2016). Denizli ilinin tarımsal mekanizasyon düzeyinin incelenmesi, Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 3(4), 324-331.
11. Erguvan Etgin, E. (2017). Zaman serilerinde veri madenciliği öngörü algoritmalarının etkinlik ve verimliliğinin BIST100 hisse senetleri üzerinde gerçeklenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı, 110 s.
12. Evcim, H.Ü., Ulusoy, E., Gülsoylu, E., & Tekin, B. (2010). Tarımsal mekanizasyon durumu sorunları ve çözüm önerileri. Türkiye Ziraat Mühendisleri VII. Teknik Kongresi Bildiriler Kitabı-2, Ankara, 989-1007.
13. Gong, S.Y., Baek, S.M., Baek, S.Y., Kim, Y.J., & Kim, W.S. (2025). Machine learning-based estimation of tractor performance in tillage operations using soil physical properties. Agronomy, 15(9), 2228. https://doi.org/10.3390/agronomy15092228
14. Gökdoğan, O., & Bayhan, A.K. (2011). Eğirdir ilçesi tarım işletmelerinin mekanizasyon düzeyi. ADÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 8(1), 23-29. https://izlik.org/JA37SX64YR
15. Gökdoğan, O., & Demir, F. (2011). Isparta yöresindeki gül yetiştiriciliği yapılan işletmelerin tarımsal mekanizasyon düzeyi. ADÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 8(2), 1-6. https://izlik.org/JA84AU36SJ
16. Gökdoğan, O. (2012). Türkiye ve Avrupa Birliği’nin tarımsal mekanizasyon düzeyi göstergelerinin karşılaştırılması. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 9(2), 1–4. https://izlik.org/JA86XB39XY
17. Gökdoğan, O. (2013). Türkiye’nin tarımsal mekanizasyon durumu. 28. Ulusal Tarımsal Mekanizasyon Kongresi, 4-6 Eylül 2013, 46-50, Konya.
18. Gökdoğan, O. (2014). Hakkâri ilinin tarımsal mekanizasyon durumu. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 1(1), 98–101. https://izlik.org/JA89MT22GC
19. Gül, E.N., Özgöz, E., & Altuntaş, E. (2022). Tokat ilinin tarımsal mekanizasyon düzeyi, toprak işleme alet ve makinaları ve ekim makinaları projeksiyonu. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 11(2), 12-24. https://izlik.org/JA66WZ38DM
20. Işık, E. (2017). Bursa İlinin tarımsal mekanizasyon düzeyinin belirlenmesine ve Türkiye ortalama değerleriyle karşılaştırılmasına yönelik bir çalışma, Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 31(1), 115-125. https://izlik.org/JA78ZP26FB
21. Kayhan, İ.E., Aydın, B., & Baran, M.F. (2017). Kırklareli ili tarım işletmelerinin tarımsal yapısı ve mekanizasyon düzeyi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 4(3), 263–270. https://izlik.org/JA36MZ97DY
22. Kirpitçi, D.A., Bayhan, A.K., & Baran, M.F. (2018). Karaman ilinde dane mısır üreten işletmelerin tarımsal mekanizasyon düzeyinin belirlenmesi. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi; 14(1), 57-65. https://izlik.org/JA56WX45NA
23. Koçtürk, D., & Onurbaş, Avcıoğlu, A. (2007). Türkiye’de bölgelere ve illere göre tarımsal mekanizasyon düzeyinin belirlenmesi. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 3(1), 17-24.
24. Korucu, T., Aybek, A., & Sivrikaya, F. (2015). Türkiye’nin tarım bölgeleri bazında mekanizasyon düzeyinin yersel değişim haritalarının oluşturulması ve değerlendirilmesi. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 18(4), 77-90. https://doi.org/10.18016/ksujns.54083
25. Korucu, T., Aybek, A., Sivrikaya, F., Gürlek, E., Mert, G., & Kozak, B. (2015). Kahramanmaraş ilinin tarımsal mekanizasyon düzeyinin haritalanması ve değerlendirilmesi. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 18(2), 10-24. https://doi.org/10.18016/ksujns.80097
26. Lüle, F., Koyuncu, T., & Engin, K.E. (2012). Adıyaman ilinin tarımsal mekanizasyon durumu. Tarımsal Mekanizasyon 27. Ulusal Kongresi, 5-7 Eylül, Samsun, 48-54.
27. Özgüven, M.M., Türker, U., & Beyaz, A. (2010). Türkiye’nin tarımsal yapısı ve mekanizasyon durumu. GOÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 27(2), 89-100.
28. Polina, P., Ganesan, S., Mapa S., Lakmali S.K., & Somasiri, N. (2024). Time series analysis for tractor sales using SARIMAX and deep learning models. International Journal of Computer Communication and Informatics. 6(1), 27-57. https://doi.org/10.34256/ijcci2413.
29. Sabancı, A., 1998. Türkiye’de tarımsal mekanizasyon gelişim ve eğilimi. Çukurova Ziraat Fakültesi Dekanlığı, Yayın No: 132. Adana.
30. Sağlam, C., & Kuş, Z.A. (2016). Orta Anadolu Bölgesi illerinde tarımsal mekanizasyon düzeyinin yıllara göre değişimi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, Targid Özel Sayı, 364-371. http://dx.doi.org/10.17100/nevbiltek.211024
31. Saral, A., Vatandaş, M., Güner, M., Ceylan, M., & Yenice, T. (2000). Türkiye tarımının makinalaşma durumu. Türkiye Ziraat Mühendisliği V. Teknik Kongresi, 17-21 Ocak, Ankara, 901-923.
32. Saygılı, Y.S., & Çakmak, B. (2021a). Niğde ili ve ilçelerindeki tarımsal yapı, üretim özellikleri ve mekanizasyon durumunun incelenmesi. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 17(3), 101-117. https://izlik.org/JA49BF56FW
33. Saygılı, Y.S., & Çakmak, B. (2021b). Niğde ilinin tarımsal mekanizasyon düzeyinin incelenmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(2), 389-413. https://izlik.org/JA73WW94NL
34. Saygılı, Y.S., & Çakmak, B. (2023). TR31 bölgesi tarımsal mekanizasyon düzeyinin incelenmesi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(3), 1820-1833. https://doi.org/10.47495/okufbed.1153049
35. TÜİK (2025). Türkiye İstatistik Kurumu. biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=134&locale=tr by September 9, 2025.
36. Yeşilyurt, M.K., Eryılmaz, T., Gökdoğan, O., & Yumak, B. (2013). Kırıkkale ilinin tarımsal mekanizasyon düzeyi. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 10(2), 7-13.
37. Yılmaz, S., & Sümer, S.K. (2018). Güney Marmara kalkınma bölgesinin tarımsal mekanizasyon düzeyinin belirlenmesi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 6(1), 115-122. https://izlik.org/JA59AW86UG