Süt sağım makinalarının çalışma süresince aktif/pasif durumlarının belirlenmesi: Türkiye’de Batı Akdeniz bölgesi örneği

Öz

Bu çalışmada, kış ve yaz dönemlerinde Akdeniz (AKDÜ), Burdur Mehmet Akif Ersoy (MAKÜ) ve Isparta Uygulamalı Bilimler (ISUBÜ) Üniversitelerinin büyükbaş süt sığırı yetiştiriciliği işletmelerinde bir hafta boyunca hergün sabah ve akşam sağım sürecinin başlangıcından tamamlanmasına kadar geçen tüm süreçte yerinde gözlem ve inceleme çalışmalarıyla, süt sağım makinalarının (SSM) sağım süreleri ve enerji tüketim değerleri saptanmış ve analiz edilmiştir. Elde edilen bu veriler ile farklı işletmelerde sağmal sayısının ve sağımcı rolünün, süt sağım makinalarının aktif ve boşta (pasif) çalıştığı zamanlara etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Kış döneminde işletmeler arasında en yüksek toplam sağım süresinin %40’ını pasif zamanda geçiren AKDÜ işletmesi olurken, yaz döneminde %46 ile ISUBÜ işletmesi olmuştur. Sabah sağımlarında ISUBÜ işletmesi yine %46 ile en yüksek pasif zamana sahip olurken akşam sağımlarında ise %39 ile AKDÜ işletmesi bu kriterde değerlendirilmiştir. Her iki dönem ve hem sabah hem akşam sağımı göz önüne alındığında 98 dakika ile en uzun sağım süresi AKDÜ işletmesinde bulunmuş ve bu işletmede ortalama %36 pasif geçen vakum pompası çalışma süresine rastlanmıştır. Bu çalışma süresinde her bir sağımda ortalama 1.84 kWh pasif kullanımda enerji tüketilmiştir. Değişken devirli vakum pompalarının kullanılmasının bu durumun önüne geçeceği düşünülse de, buradaki pasif tüketimlerin çoğunlukla sağım sırasında değil, sağım başında ve sonunda gerçekleştiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Süt Sağım Makinası
• Tarımda Enerji Kullanımı
• Hayvancılıkta Mekanizasyon

Destekleyen Kurum

Bu çalışma Akdeniz Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (FDK-2023-6465) tarafından finansal olarak desteklenmiştir.

Proje Numarası

FDK-2023-6465

Etik Beyan

Bu makalede insan veya hayvan deneklerle herhangi bir çalışma bulunmaması nedeniyle etik onaya gerek duyulmamaktadır.

Determining the active/passive status of milking machines during operation: the case of the Western Mediterranean region in Türkiye

Öz

In this study, morning and evening milking sessions over one week in the winter and summer periods were recorded through on-site observation and inspection in the dairy cattle businesses of Akdeniz University (AKDU), Burdur Mehmet Akif Ersoy University (MAKU), and Isparta University of Applied Sciences (ISUBU). In addition, the energy consumption of the milking machines (MMA) was simultaneously recorded. Energy consumption throughout the milking process, from the beginning to the completion, was recorded and analyzed. Using this data, researchers investigated whether the number of milking cows and the role of milkers in different farms had an effect on the active and idle operation times of milking machines. In the winter period, AKDU exhibited the highest proportion of passive milking duration, with 40% of the total milking time spent in passive mode, whereas in the summer period this value was highest at ISUBU, reaching 46%. During morning milkings, ISUBU again showed the highest passive time at 46%, while in evening milkings, AKDU had the highest value at 39%. Considering both periods and both morning and evening sessions, the longest total milking duration was observed at AKDU with 98 minutes, and the vacuum pump operated in passive mode for an average of 36% of this time. During this passive operation, an average of 1.84 kWh of energy was consumed per milking. Although the use of variable-speed vacuum pumps is expected to mitigate this issue, the findings indicate that most passive consumption occurs not during milking, but rather at the beginning and end of the process.

Anahtar Kelimeler

• Milking Machine
• Energy Use in Agriculture
• Mechanization in Livestock

Destekleyen Kurum

This study was financially supported by the Akdeniz University Scientific Research Projects Coordination Office (FDK-2023-6465).

Proje Numarası

FDK-2023-6465

Etik Beyan

This article does not require ethical approval as it does not involve any studies with human or animal subjects.

Kaynakça

1. Akar Çıkrıkçı, C. (2019). Türkiye’de robotik sağım sistemiyle çalışan işletmelerin sürü yönetim performans değerlerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans tezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 13-18 s., Tekirdağ.
2. Akbaş, T., Çetin, M., & Hacıyusufoğlu, A. F., (2018). Bazı sabit süt sağım tesislerinde kullanılan vakum pompalarının kurulu elektrik gücünün incelenmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 14, 294-301.
3. Alaçam, E. (1984). Süt ineklerinde sağım ve meme bakımı. Selçuk Üniversitesi Vet. Fak. Dergisi, Özel Sayı, 91-105.
4. Apaydın, E. (2010). Malkara bölgesinde uygulanan süt sağım ve soğutma mekanizasyon zincirleri üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans tezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 30-36 s., Tekirdağ.
5. Arslan, M. (2016). Antalya sahil koşullarında silajlık sorgum yetiştiriciliğinde organik gübrelemenin etkisi. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 9(2), 1-5.
6. Atasever, S., & Erdem, H. (2008). Süt sığırlarında mastitis ile sütün elektriksel iletkenliği arasındaki ilişkiler. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 23(2), 131-136.
7. Atılgan, A., Erkan, M., Saltuk, B. & Alagöz, T. (2006). Akdeniz Bölgesindeki hayvancılık işletmelerinde gübrenin yarattığı çevre kirliliği. Ekoloji, 15 (58), 1-7.
8. Bilgili, M. E., & Aybek, A. (2019). Türkiye’de Süt Sığırcılığı İşletmelerinin Yapısal ve Mekanizasyon Özelliklerine Yönelik Yapılan Bilimsel Çalışmaların Uygulamadaki Gereksinimler Açısından Değerlendirilmesi. Çukurova II. Uluslararası multidisipliner çalışmalar kongresi, Türkiye, 814-833.

9. Boyacı, S., Akyüz, A. & Kükürtcü, M. (2011). Büyükbaş hayvan barınaklarında gübrenin yarattığı çevre kirliliği ve çözüm olanakları. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, (1), 49-55.
10. Boyar, İ. (2025). Süt sığırcılığı işletmelerinde güç gereksinimi ve enerji tüketiminin belirlenmesi. Doktora tezi, Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Makinaları ve Teknolojileri Mühendisliği Anabilim Dalı, 62-111 s. Antalya.
11. Boyar, İ., & Ertekin, C. (2023). Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği işletmelerinin enerji kullanımlarının ve bazı mekanizasyon özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir çalışma. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 27(2), 228-238.
12. Boyar, S., & Yumak, H. (2000). Isparta ve Burdur illeri süt sığırcılığı işletmelerinde kaba ve karma yem mekanizasyon düzeyi, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Yuzuncu Yıl University Journal of Agricultural Sciences, 10(1), 11-18.
13. Boz, M., Çarman, K., & Özbek, O. (2010). Çiftlik gübresi dağıtma makinalarında bazı yapısal ve işletme özelliklerinin iş kalitesine etkisi. Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 24(2), 40-44.
14. Çukur, F., Demirbaş, N., & Yıldız, Ö. (2009). Avrupa birliği pespektifinden Türkiye'de süt sığırcılığı sektöründeki gelişmeler. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, (13)4, 31-39.
15. Duman, A. (2014). Süt sağım mekanizasyonunda enerji maliyetlerinin ve enerji verimliliğini etkileyen unsurların saptanması üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans tezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 1-18 s., Tekirdağ.
16. Erkan, M. (2005). Mersin yöresindeki büyükbaş hayvancılık tesislerinin mevcut durumu ve bu tesislerde ortaya çıkan atıkların yarattığı çevre kirliliği üzerinde bir araştırma. Yüksek Lisans tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 50-56 s., Adana.
17. Eser, A. G., & Bilgücü, E. (2019). Sütçü ineklerde meme sağlığı ve sağım hijyeninin önemi. III. Uluslararası Farkındalık Konferansı, 5-7 Aralık, Çanakkale, Türkiye. ss. 629-638.
18. Gençoğlan, S. (2017). Kahramanmaraş ilinde süt sığırı işletmelerinde bulunan merkezi sağım sistemlerinin mevcut durumunun ve yapısal özelliklerinin belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 48(2), 107-111.
19. Göksu, E. (2012). Bezelye (Pisum Sativum l.)’de kimyasal, organik ve mikrobiyal gübrelemenin verim ve verim özelliklerine etkileri. Doktora tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Üniversitesi, 26 s., Bursa.
20. Güzel, M., & Aybek, A. (2017). Kahramanmaraş ili süt sığırcılığı işletmelerinin mekanizasyon yapısı. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 20(2), 148-159.
21. Güzel, M. (2016). Kahramanmaraş ili süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal ve mekanizasyon özelliklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi. Yüksek Lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 24 s., Kahramanmaraş.
22. Işık, E., & Ünal, H. (2003). Yerli yapım süt sağma makinasının performans değerlerinin saptanması. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 17(1), 79-93.
23. Karadoğan, T., Özer, H. & Oral, E. (1997). Çiftlik gübresi ve mineral gübrelemenin patates yumrusunun direncine etkisi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 28(2), 227-234.
24. Kasap, A. (1985). Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Elektrik Enerjisinin Optimum Kullanılma Sınırları. Tarımsal Mekanizasyon 9. Ulusal Kongresi 20-22 Mayıs, 1985 Adana.
25. Kaya, A. (2019). Karaman ili süt sığırcılık işletmelerinin yapısal ve mekanizasyon özelliklerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 26-84 s., Konya.
26. Kaygısız, A., Yılmaz, İ., & Ceylan, S. (2024). Mersin ilindeki keçi işletmelerinin hayvan refahı bakımından değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 29(1), 1-13.
27. Keskin, K. (2019). Süt sağım sistemlerinde değişken devirli vakum pompasının kullanılması ile elde edilen kazanımların belirlenmesi. Yüksek Lisans tezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 22-28 s., Tekirdağ.
28. Kudělka, J., Fryč, J., & Trávníček, P. (2014). Measurement of heat losses on the milking machine electric motor at various regulations of vacuum using methods of thermal imagery. Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis, 62(5), 1007-1014.
29. Kuraloğlu, H. (1998). Bursa iline bağlı mustafakemalpaşa ve karacabey ilçelerinde sağımda mekanizasyon uygulamaları. Yüksek Lisans tezi, Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 48-50 s., İzmir.
30. Kuş, E., & Yıldırım, Y. (2010). Katı ahır gübresi dağıtma makinaları genel özellikleri. 26. Tarımsal Mekanizasyon Ulusal Kongresi, ss. 22-23, 22-23 Eylül, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Hatay.
31. Memmedova, N. (2012). Süt sığırlarında mastitisin bazı yapay zeka yöntemleri kullanılarak erken dönemde tespiti. Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 16-53 s., Konya.
32. Mundan, D., Selçuk, H., Orçin, K., Karakafa, E. & Akdağ, F. (2014). Modern süt sığırı işletmelerinde robotlu sağım sistemlerinin ekonomik açıdan değerlendirilmesi. Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 3(1), 42-48.
33. Murgia, L., Caria, M., & Pazzona, A. (2008). Energy use and management in dairy farms. International Conference: September 15-17, Ragusa – Italy.
34. Nalbant, M., & Ülger, P. (2010). Süt sığırcılığında süt sağımının mekanizasyon olanakları üzerinde bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 13(3-4), 75-86.
35. Olgun, M. (2011). Tarımsal Yapılar Ders Kitabı 2. Baskı. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü, Yay. No. 1577, 447 s., Ankara.
36. Örs, A., & Oğuz, C. (2016). Süt sağım robotları, satın almaya değer mi. XII. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi, ss. 1-5, 25-27 Mayıs, Isparta.
37. Özbek, O., & Konak, M. (2017). Sıvı ahır gübresi dağıtma makinalarında farklı uygulayıcıların azot kaybına etkisi. Selcuk Journal of Agriculture & Food Sciences/Selcuk Tarim ve Gida Bilimleri Dergisi, 31(1), 1-10.
38. Özbek, O. (2011). Sıvı ahır gübresi dağıtma makinalarında farklı uygulayıcıların azot kaybı ve mısır verimine etkisi. Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 38-75 s., Konya.
39. Özer, A. S. (2014). Seyyar süt sağım makinasının gömülü sistem ile otomasyonu. Yüksek Lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 17-24 s., Konya.
40. Özkan, G. & Güleryüz, M. (2016). Bazı organik gübre uygulamaları ile kimyasal gübre uygulamasının çilekte (Fragaria x ananassa L.) meyvelerin kimyasal içerikleri üzerine etkileri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 47(2), 77-83.
41. Özüduruk, H. (2014). Süt sağım robotu tasarım ve imalatı. Yüksek Lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 7-8 s., İstanbul.
42. Pazzona, A., Murgia, L., Zanini, L., Capasso, M., & Reinemann, D. J. (2003). Dry tests of vacuum stability in milking machines with conventional regulators and adjustable speed vacuum pump controllers. In 2003 ASAE Annual Meeting (p. 1). American Society of Agricultural and Biological Engineers.
43. Polat, H. E., İnce, M. A., Ahatoğlu, Ö. & Karakaş, H. (2012). Ankara ilindeki yoğun hayvancılık alanlarında uygun gübre depolama koşullarının belirlenmesi. Akdeniz University Journal of the Faculty of Agriculture, 25(2), 103-109.
44. Rajaniemi, M., Jokiniemi, T., Alakukku, L., & Ahokas, J. (2017). Electric energy consumption of milking process on some Finnish dairy farms. Agricultural and Food Science, 26(3), 160-172.
45. Reinemann, D. J., Van Den Borne, B. H. P., Hogeveen, H., Wiedemann, M., & Paulrud, C. O. (2021). Effects of flow-controlled vacuum on milking performance and teat condition in a rotary milking parlor. Journal of Dairy Science, 104(6), 6820-6831.
46. Roşca, N., Creangă, Ş., & Ivancia, M. (2018). Research Regarding Heritability and Repeatability Coefficients of some Milk Production Traits from Farms in Moldavian Region. Scıentıfıc Papers Anımal Scıence And Bıotechnologıes, 51(2), 157-157.
47. Seçer, S. (2019). Süt sağım tesisleri ile ilgili 1983, 1996 ve 2007 yıllarına ait ISO standartlarının karşılaştırılması. Yüksek Lisans tezi, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 132-133 s., Isparta.
48. Tangolar, S., Özdemir, G., Gürsöz, S., Çakır, A. & Tangolar, S. G. (2007). Bazı organik gübre uygulamalarının asmanın (Vitis vinifera L. Çiloreş) fenolojik gelişmesi ile salkım, tane ve şıra özellikleri üzerine etkisi. Akdeniz University Journal of the Faculty of Agriculture, 20(2), 319-325.
49. TEDAŞ. (2017). Yılında Tüketime Sunulan Elektrik Enerjisinin Abone Gruplarına Göre Dağılımı. TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım ve Tüketim İstatistikleri. https://www.emo.org.tr/ekler/272b9331bd30528_ek.pdf Erişim tarihi: 26.01.2026.
50. Toraman, M. C. (2004). Ahır gübresinin savurmasız harman makinesi ile parçalanması olanakları. Yüksek Lisans tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 18-25 s., Van.
51. Toruk, F. & Ülger, P. (2001). Hayvancılık İşletmelerinde Gübre Mekanizasyonunun Mevcut Durumunun Saptanması. Tarımsal Mekanizasyon, 20, 13-15.
52. Türkyılmaz, M. K. (2005). Süt sığırcılık işletmelerinde sağım robotu kullanımı. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 2(1), 61-65.
53. Uygur, A. M. (2015). İzmir ili süt sığırcılığının mevcut durumu ve geliştirilmesi üzerine bir araştırma. Doktora tezi, Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 4-10 s., İzmir.
54. Üçer, E. (2008). Örnek süt sığırcılığı işletmelerindeki süt sağım mekanizasyonunda işgücü gereksinmeleri ve maliyetlerin belirlenmesi. Yüksek Lisans tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 1-18 s., Aydın.
55. Ünal, H., Erdoğan, H., Gürcan, S., Satıoğlu, S., & Özgür, F. (2017). Sıvı gübre dağıtma makinasının farklı çalışma hızlarındaki işletme özelliklerinin belirlenmesi. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 31(1), 49-60.
56. Ünal, H., Ural, Ş., & Bayat, H. (2019). Süt sağım makinası vakum pompalarında farklı vakum basınçlarının bazı parametre değerlerine etkilerinin belirlenmesi. Akademik Ziraat Dergisi, 8(1), 51-58.
57. Yığmatepe, V. K. (2017). Sultansuyu tarım işletmesi süt sığırcılığı faaliyetlerinde girdi ve maliyetlerin belirlenmesi. Yüksek Lisans tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 16-26 s., Tokat.
58. Yılmaz, C. (2017). Düşey tamburlu ahır gübresi dağıtma makinasının aydın ilinde örnek bir tarımsal işletmede kullanımına ilişkin sorunlar ve çözüm önerileri. Yüksek Lisans tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 37-41 s., Aydın.
59. Yumak, H., Toraman, M. C. & Uçar, T. (2006). Çiftlik gübresinin savurmasız harman makinası ile parçalanması olanakları. Tarımsal Mekanizasyon, 23, 6-8.