Örtü altı domates yetiştiriciliğinde bitkisel üretim sigortası yaptırmayı etkileyen faktörler: Amasya ili merkez ilçesi

Öz

Bu çalışma, Amasya il merkez ilçesinde örtü altı domates yetiştiriciliği yapan üreticilerin tarım sigortası yaptırma durumlarını ve sigorta davranışını etkileyen faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma verileri, 107 üretici ile yüz yüze gerçekleştirilen anketlerden elde edilmiştir. Üreticilerin yaş ortalaması 38.81 olup, %38’inin lise ve %25’inin yüksekokul mezunu olduğu belirlenmiştir. Üreticilerin yalnızca bitkisel üretimden elde ettikleri gelirin toplam gelir içindeki payı %41’dir. Araştırma kapsamında üreticilerin %42.06’sının tarım sigortası yaptırdığı, %57.94’ünün ise yaptırmadığı tespit edilmiştir. Sigorta yaptırmama nedenleri arasında yüksek prim maliyetleri ve düşük gelir düzeyi öne çıkarken, üreticiler tarafından en önemli iklimsel risk unsuru fırtına olarak belirtilmiştir. Tarım sigortası yaptırma davranışını etkileyen faktörlerin belirlenmesinde Binary Logit Model kullanılmıştır. Model sonuçlarına göre yaş ve gelir değişkenlerinin tarım sigortası yaptırma olasılığını negatif yönde, arazi büyüklüğü ve tarımsal desteklerden yararlanma durumunun ise pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, örtü altı üreticilerinin tarım sigortasına katılımını artırmak için sigorta bilincinin geliştirilmesi, destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve prim maliyetlerini azaltmaya yönelik politikaların uygulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Örtü altı tarım
• Domates üretimi
• Tarım sigortası
• Risk yönetimi
• Amasya

Etik Beyan

Araştırmanın materyalini toplamak için Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu 16.04.2024 tarihinde 7 nolu oturum da 01-35 karar sayısına göre 07-14 nolu etik kurul kararı alınmıştır.

Factors affecting crop ınsurance adoption in greenhouse tomato cultivation: the case of central district of Amasya province

Öz

This study aims to determine the agricultural insurance status of greenhouse tomato producers in the central district of Amasya Province and to identify the factors influencing their insurance behavior. The research data were obtained through face-to-face surveys with 107 producers. The average age of the producers was 38.81 years, while 38% were high school graduates and 25% had college-level education. Income derived solely from crop production accounted for 41% of total income. The results showed that 42.06% of the producers had agricultural insurance, whereas 57.94% were uninsured. High premium costs and low income levels were the main reasons for not purchasing insurance, while storms were identified as the most important climatic risk. A Binary Logit Model was employed to determine the factors affecting agricultural insurance behavior. The model results indicated that age and income negatively affected the probability of purchasing agricultural insurance, whereas farm size and benefiting from agricultural support had positive effects. Based on these findings, increasing insurance awareness, strengthening agricultural support mechanisms, and developing policies aimed at reducing premium costs are recommended to encourage greater participation in agricultural insurance among greenhouse producers.

Anahtar Kelimeler

• Greenhouse agriculture
• Tomato production
• Agricultural insurance
• Risk management
• Amasya

Kaynakça

1. Akçaöz, H., Özkan, B., & Kızılay, H. (2006). Antalya ilinde tarımsal üretimde risk yönetimi ve tarım sigortası uygulamaları. *Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 3*(2), 93–102. https://izlik.org/JA64DX95AU
2. Arshad, M., Amjath-Babu, T. S., Kächele, H., & Müller, K. (2016). What drives the willingness to pay for crop insurance against extreme weather events (flood and drought) in Pakistan? A hypothetical market approach. *Climate and Development, 8*(3), 234–244. https://doi.org/10.1080/17565529.2015.1034232
3. Aydın, B., Özkan, E., Hurma, H., & Yılmaz, F. (2016). Kırklareli ve Edirne illerinde üreticilerin ürün sigortası uygulamalarına yaklaşımı. *Derim, 33*(2), 249–262. https://doi.org/10.16882/derim.2016.267910
4. BalmaIssaka, Y., Wumbei, B. L., Buckner, J., & Nartey, R. Y. (2016). Willingness to participate in the market for crop drought index insurance among farmers in Ghana. *African Journal of Agricultural Research, 11*(14), 1257–1265. https://doi.org/10.5897/AJAR2015.10326
5. Başer, U., Bozoğlu, M., & Mennan, H. (2023). Çiftçilerin tarım sigortası yaptırmalarını etkileyen faktörler. *Akademik Ziraat Dergisi, 12*(1), 77–82. https://doi.org/10.29278/azd.1168328
6. Baydar, C. K., Çetinkaya, S., Akbay, C., Kaya, H., & Dalkılınç, S. (2024). Örtüaltı işletmelerinin yapısal özelliklerinin incelenmesi: Kahramanmaraş ili örneği, Türkiye. *Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 11*(3), 287–295. https://doi.org/10.19159/tutad.1518669
7. Bayraktar, Ö., & Saner, G. (2010). Ege Bölgesinde entegre mücadele programı uygulanan örtü altı domates yetiştiriciliğinin teknik ve ekonomik özelliklerinin incelenmesi: Muğla ili örnek olayı. *Türkiye IX. Tarım Ekonomisi Kongresi*, 22–24.
8. Brånstrand, F., & Wester, F. (2014). *Factors affecting crop insurance decision: A survey among Swedish farmers* (Yüksek lisans tezi, No. 878). Swedish University of Agricultural Sciences.

9. Carrer, M. J., Silveira, R. L. F. D., Vinholis, M. D. M. B., & De Souza Filho, H. M. (2020). Determinants of agricultural insurance adoption: Evidence from farmers in the state of São Paulo, Brazil. *RAUSP Management Journal, 55*(4), 547–566. https://doi.org/10.1108/RAUSP-09-2019-0201
10. Ceyhan, V., Türkten, H., Yıldırım, Ç., & Canan, S. (2021). Samsun ili tarım işletmelerinin sigortalanabilir risklerinin belirlenmesi ve tarım sigortası yaptırma durumu. *Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 58*(4), 567–578. https://doi.org/10.20289/zfdergi.846806
11. Çukur, F., Saner, G., Çukur, T., & Uçar, K. (2008). Malatya ilinde kayısı üreticilerinin riskin transferinde tarım sigortasına bakış açılarının değerlendirilmesi: Doğanşehir ilçesi Polatdere köyü örneği. *Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 45*(2), 103–111. https://izlik.org/JA87EC42XK
12. Daka, K., Gül, A., & Engindeniz, S. (2012). Muğla ilinde seralarda dışsatıma yönelik domates üretimi ve pazarlaması. *Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 49*(2), 175–185.
13. Dragos, S. L. (2014). An econometric approach to factors affecting crop insurance in Romania. *E+M Ekonomie a Management, 17*, 93–103. https://doi.org/10.15240/tul/001/2014-1-008
14. Engindeniz, S. (2015). Tarımda girişimcilik alternatifi: Serada domates yetiştiriciliği. *Tarım Türk Dergisi*, (53), 27–36.
15. Erdal, G., Tekin, M., & Gündüz, K. (2024). Doğa olaylarının Tokat ili Gümenek Bölgesindeki seralara etkileri ve çiftçilerin davranışları. *Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 3*(1), 99–110. https://doi.org/10.59128/bojans.1505595
16. Ermetin, A. Ü. (2023). *Örtü altı yetiştiriciliğinde güvenli sebze üretimine yönelik olarak girdi kullanım düzeyi ve etkinliği: Konya ili örneği* [Doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı.
17. Ertan, A., & Gök, M. (2012). Eğirdir ilçesi tarım üreticilerinin tarım sigortası yaptırmaya karar verme sürecinde etkili olan faktörlerin analizi. *Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3*(5), 66–76. https://izlik.org/JA63HJ23TE
18. Fahad, S., Wang, J., Hu, G., Wang, H., Yang, X., Shah, A. A., Huong, N. T. L., & Bilal, A. (2018). Empirical analysis of factors influencing farmers crop insurance decisions in Pakistan: Evidence from Khyber Pakhtunkhwa province. *Land Use Policy, 75*, 459–467. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2018.04.016
19. Kabaoğlu, H. (2017). *Fındık üreticilerinin tarım sigortası yaptırmaya karar verme sürecinde etkili olan faktörlerin analizi: Düzce ili örneği* [Yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
20. Kadanalı, E., Saklıca, A., & Dağdemir, V. (2008). Erzurum ili Uzundere ilçesinde serada hıyar ve domates üretim maliyeti ve pazarlama yapısı. *VIII. Tarım Ekonomisi Kongresi Bildirileri* (ss. 474–484). Bursa, Türkiye.
21. Karamürsel, D., Emre, M., Öztürk, F. P., Sarısu, H. C., Karamürsel, Ö. F., Emre, R. A., Öztürk, G., & Altıntaş, A. (2014). Isparta ilinde üreticilerin bitkisel ürün sigortası uygulamalarına yaklaşımı. *XI. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi (3–5 Eylül 2014, Samsun) Bildirileri*, 1051–1059.
22. Kiracı, M. A., Kıran, T., Solak, E., Doğu, K., & Altıntaş, A. (2014). Trakya’da yer alan bağcılık işletmelerinde ürün sigortası uygulamalarına yönelik üreticilerin yaklaşımları, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. *Trakya University Journal of Natural Sciences, 15*(1), 9–15. http://dergipark.ulakbim.gov.tr/trkjnat/index
23. Kurt, Y. A., & Boz, İ. (2023). Örtü altı üreticilerinin sosyo-ekonomik durumları, yetiştiricilik uygulamaları ve pazarlama tercihleri: Çarşamba ilçesi örneği. *Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6*(1), 330–341. https://doi.org/10.47495/okufbed.1101777
24. Kutlar, I., & Akcaoz, H. (2022). Inclinations of greenhouse farmers in Turkey toward agricultural insurance. *Ciência Rural, 52*, e20200704. https://doi.org/10.1590/0103-8478cr20200704
25. Miljatović, A., Tekić, D., Vukoje, V., Novaković, T., & Marković, T. (2021). Impact of different factors on the farmers’ decision to insure crop production. *Economics of Agriculture, 68*(2), 423–434. https://doi.org/10.5937/ekoPolj2102423M
26. Oguz, C., & Diyanah, S. M. (2021). The analysis of factors affecting farmers to take out agricultural insurance: A case study of Altinekin district, Konya Province of Turkey. *European Countryside, 13*(4), 806–818. https://doi.org/10.2478/euco-2021-0043
27. Ozen, E., & Grima, S. (2018). Analysis of the influencing factors on the farmers’ take-up of greenhouse agricultural insurance cover: A case study. *International Journal of Economics and Business Administration, 6*(4), 14–33.
28. Örük, G., & Engindeniz, S. (2019). A research on the economic analysis of greenhouse tomato production in Mugla province. *Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 56*(3), 345–358. https://doi.org/10.20289/zfdergi.502941
29. Rad, S., & Yarşı, G. (2005). Silifke ilçesi’nde serada domates yetiştiren işletmelerin ekonomik performansları ve birim ürün maliyetleri. *Journal of Agricultural Sciences, 11*(1), 26–33. https://izlik.org/JA53NX33JM
30. Sıray, E., Göğüs, A., Özdemir, F., Sayılı, M., Altıntaş, A., & Altıntaş, G. (2015). Fındık yetiştiren üreticilerin bitkisel ürün sigortası uygulamalarına yönelik yaklaşımı: Ordu ve Trabzon illeri örneği. *Tarım Ekonomisi Dergisi, 21*(1 ve 2), 27–38. https://izlik.org/JA84DS86NG
31. Şahin, A., & Miran, B. (2007). Çiftçi algılarına göre bitkisel ürünlerin risk haritası: Bayındır ilçesi örneği. *Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 44*(3), 59–74. https://izlik.org/JA49CG37YH
32. Tafese, S. M. (2016). *Domates sigortası için ödeme yapma isteği: Mozambik'in Moamba bölgesi örnek olay incelemesi* (Doktora tezi). Universidade Eduardo Mondlane.
33. Tümer, E. İ. (2011). Bitkisel ürün sigortası yaptırma isteğinin belirlenmesi: Tokat ili örneği. *Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 42*(2), 153–157.
34. Tümer, E. İ., Ağır, H. B., & Uslu, Z. (2019). Çiftçilerin tarım sigortası yaptırma istekliliği: Konya ili Ilgın ilçesi örneği. *Tarım ve Doğa Dergisi, 22*(4), 571. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.513366
35. Tümer, E. İ., & Birinci, A. (2020). TRA I Bölgesinde bitkisel üretimi etkileyen risk kaynakları ve stratejileri. *Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 7*(4), 997–1009. https://doi.org/10.30910/turkjans.713272
36. Tümer, E. İ., & Kumbasaroğlu, H. (2008). Tokat ili Turhal ilçesinde hayvan sigortası yaptıran ve yaptırmayan işletmelerde inek sütü maliyetlerinin hesaplanması. *Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 39*(2), 187–194.
37. Yang, X., Liu, Y., Bai, W., & Liu, B. (2015). Evaluation of the crop insurance management for soybean risk of natural disasters in Jilin Province, China. *Natural Hazards, 76*(1), 587–599. https://doi.org/10.1007/s11069-014-1510-z
38. Ye, T., Liu, Y., Wang, J., Wang, M., & Shi, P. (2017). Farmers’ crop insurance perception and participation decisions: Empirical evidence from Hunan, China. *Journal of Risk Research, 20*(5), 664–677. https://doi.org/10.1080/13669877.2015.1118151