Arttırılmış sıcaklık ve karbondioksit seviyelerinin Ambrosia artemisiifolia L. (Arsız zaylan)’nın çimlenme ve bitki gelişimi üzerine etkisi
Öz
Amaç: Bu çalışma, arttırılmış sıcaklık ve karbondioksit seviyelerinin arsız zaylan (Ambrosia artemisiifolia L.)’nın tohum çimlenmesi ve bitki gelişimi üzerine olan etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem ve Bulgular: Çalışma 2019 yılında tam otomasyonlu sıcaklık ve karbondioksit uygulama serasında yürütülmüştür. Çimlenme parametreleri olarak; Gmax, T50, T90, GUI75-25, GUI90-10 değerleri, bitki gelişim parametreleri olarak ise bitki uzunluğu, kök uzunluğu, bitki yaş ve kuru ağırlığı, kök yaş ve kuru ağırlığı hesaplanmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda sıcaklık ve karbondioksit artışının A. artemisiifolia’nın çimlenme gücünü azalttığı, sıcaklık artışının ise çimlenme süresini yüksek oranda düşürdüğü belirlenmiştir. Bitki ve kök uzunluğunda ise sıcaklık ve karbondioksit artışının olumlu etki gösterdiği ancak, bu artışın istatistiksel olarak önemli olmadığı saptanmıştır. Ayrıca, bitki ve kök yaş ve kuru ağırlığında artışların olduğu ve bu artışların istatistiksel olarak önemli olduğu (bitki kuru ağırlığı dışında) belirlenmiştir. Sıcaklık X karbondioksit interaksiyonunda ise bitki gelişim parametrelerindeki artışlarda en iyi etkinin 29 °C X 800 ppm de olduğu saptanmıştır.
Genel Yorum: Sıcaklık ve karbondioksit artışı ile bitkinin çimlenme gücünün olumsuz yönde etkilenerek sırasıyla % 48,48 ve % 38.71’lik bir azalma belirlenmiştir. Ancak sıcaklık artışı ile çimlenme süresinin, bitki gelişim parametrelerinin olumlu yönde etkilendiği belirlenmiştir. T50 değerinde % 44.78, T90 değerinde % 50’ lik bir azalmanın olduğu saptanmıştır. Sıcaklık ve karbondioksit artışının bitki uzunluğunu sırasıyla % 18.54 ve % 19.76, kök uzunluğunu % 7.42 ve % 9.83, bitki yaş ağırlığını % 52.20 ve % 47.38, kök yaş ağırlığını % 107.68 ve % 209.53, bitki kuru ağırlığını % 113.34 ve % 50.91 ve Kök kuru ağırlığını % 625.41 ve % 315.80 oranında arttırdığı hesaplanmıştır.
Çalışmanın Önemi ve Etkisi: Elde edilen sonuçlar doğrultusunda artan sıcaklık ve karbondioksitin istilacı türlerin yüksek bitki ağırlığı ve hızlı gelişmesini teşvik ettiği ve bunun sonucu olarak da bu bitkilerin istila potansiyelini arttırabileceği ortaya çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abar SS (2021) Konya İlinde Çevresel Faktörlerin Etkisi Altındaki Fasulye Tarlarında Sorun Olan Yabancı Otların Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Konya Selçuk Üniversitesi, Fen Bil. Ens., Bitki Koruma ABD.88 s.
- Aksoy N, Kaplan A, Özkan NG, Aslan S (2010) Some invasive plants in the Western Black Sea region of Turkey and their monitoring possibilities. 2nd International Workshop on Invasive Plants in Mediterranean Type Regions of the World. Book of Abstract p.72, Trabzon.
- Akyol N (2015) Ambrosia artemisiifolia L.'nin Karadeniz Bölgesinde Yaygınlığı ve Çimlenme Biyolojisi. Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bil. Ens., Bitki Koruma ABD. 128 s.
- Aslan S, Şahin B, Vural M (2013) Kızılırmak deltasından bazı nadir türler ve önemli kayıtlar. Biyoçeşitlilik Sempozyumu Bildiri Kitabı. Muğla, 202–207.
- Basset IJ, Crompton CW (1975) The biology of Canadian weeds. 11. Ambrosia artemisiifolia L. And A. psilostachya DC. Can J Plant Sci 1975;55:463-76.
- Behçet LA (2004) New Record for the Flora of Turkey: Ambrosia tenuifolia Spreng. (Compositae). Turk J Bot, 28, 201–203.
- Bozdoğan O, Karaman Y, Tursun N (2019) Farklı Sıcaklık ve Karbondioksit Değerlerinin Bazı Yabancı Otların Çimlenme Oranlarına ve Sürelerine Etkisi. Turk J Weed Sci, 22 (2), 175-184.
- Buttenschon RM, Bohren C (2010) Guidelines for management of common ragweed, Ambrosia artemisiifolia. Euphresco Project Ambrosia 2010;pp.47.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ziraat Mühendisliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Olcay Bozdoğan
*
0000-0001-6636-805X
Türkiye
Yücel Karaman
0000-0002-6551-7030
Türkiye
Nihat Tursun
0000-0002-8765-0326
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
9 Ağustos 2021
Gönderilme Tarihi
31 Mart 2021
Kabul Tarihi
24 Haziran 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 26 Sayı: 2