Use of Open Spaces in Education: Analysis and Evaluation of Type Project School Gardens in Diyarbakır

Abstract

The characteristics of school playgrounds affect students' performance, behaviour, and health. The aim of this study is to assess the physical suitability of seven model playground projects implemented in primary schools in Diyarbakır and to develop recommendations for their improvement. The schools were selected using purposive sampling. The observation form consists of the main design criteria of ‘Immediate environment,’ ‘Physical activity areas,’ ‘Landscape design,’ and ‘Pedestrian and vehicle paths.’ Field studies revealed that no school achieved a 100% success score. The main problems identified were the lack of school stops and parking areas, insufficient play equipment, and the incorrect construction of existing equipment/areas, insufficient natural landscape areas, and the lack of separation between vehicle, pedestrian, and bicycle paths. The findings indicate that schoolyards have potential but are not used effectively. It is believed that the results will serve as a guide for the proper spatial planning of schoolyards, which affect children's achievement, behaviour, and health.

Keywords

• Standardised school design
• School garden
• Spatial suitability
• Garden design guide

Eğitimde Açık Alan Kullanımı: Diyarbakır’daki Tip Proje Okul Bahçelerinin Analiz ve Değerlendirmesi

Öz

Okul bahçelerinin fiziksel özellikleri; öğrencilerin başarılarını, davranış özelliklerini ve sağlığını etkilemektedir. Bu çalışmada Diyarbakır’da bulunan ve tip proje olarak uygulanan yedi ilköğretim okulu bahçesinin fiziksel yeterliliklerinin belirlenmesi ve iyileştirilmesine yönelik önerilerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamındaki okullar, amaçlı örnekleme yöntemine göre seçilmiştir. Literatür taramaları kapsamında oluşturulan gözlem formu; ‘yakın çevre’, ‘fiziksel aktivite alanları’, ‘peyzaj tasarımı’ ve ‘yaya ve araç yolları’ ana tasarım kriterlerinden oluşmaktadır. Alan çalışmalarında hiçbir okulun ana kriterler kapsamında %100 başarı puanına ulaşamadığı belirlenmiştir. Yakın çevre kriteri kapsamında okul durakları ve otopark alanlarının bulunmaması; fiziksel aktivite alanları kriteri kapsamında oyun ekipmanlarının yetersizliği ve var olan ekipman/sahaların yanlış inşa edilmesi; peyzaj tasarımı kapsamında doğal peyzaj alanlarının yetersizliği; yaya ve araç yolları kriteri kapsamında ise araç, yaya ve bisiklet yollarının ayrıştırılmaması, başlıca sorunlarıdır. Çalışmanın bulguları kapsamında, okul bahçelerinin potansiyele sahip olmasına rağmen etkin kullanılmadıkları belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarının; çocukların akademik başarı, davranış özellikleri ve fiziksel sağlığını etkileyen okul bahçelerinin doğru mekânsal planlaması için bir rehber olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Okul bahçesi
• Mekansal uygunluk
• Tip okul projesi
• Bahçe tasarım rehberi

Kaynakça

1. Acar, H. (2014). Learning Environments for Children in Outdoor Spaces. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 141, 846–853. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.05.147
2. AIA. (t.y.). About AIA. Geliş tarihi 19 Mart 2025, gönderen https://www.aia.org/about-aia
3. AIA. (2023). Ehrman Crest Elementary and Middle School. Award winners. https://www.aia.org/design-excellence/award-winners/ehrman-crest-elementary-and-middle-school
4. Archdaily. (2022). Seneca Valley School District, Ehrman Crest Elementary and Middle School / CannonDesign. https://www.archdaily.com/1002398/seneca-valley-school-district-ehrman-crest-elementary-and-middle-school-cannondesign
5. Arizanis, E., Kyriazis, D. ve Barkoulis, V. (2025). Effects of a school garden experiential intervention project on primary pupils’ environmental behaviour. . . Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, Preprint, 1–15.
6. Başar, M. A. (2020). İlkokul ve Ortaokulların Okul Yeri Durumları ve Okul Bahçesi Olanakları. Journal of Original Studies, 1(2), 61–84.
7. Berezowitz, C. K., Bontrager Yolder, A. B. ve Schoeller, D. A. (2015). School gardens enhance academic performance and dietary outcomes in children. Journal of School Health, 85(8), 508–518.
8. Blair, D. (2009). The child in the garden: An evaluative review of the benefits of school gardening. Journal of Environmental Education, 40(2), 15–38. https://doi.org/10.3200/JOEE.40.2.15-38

9. Bolat, Y., Özbek, E. ve Kaygusuz, S. (2017). Çocuk trafik eğitim parkının 4. sınıf trafik güvenliği dersinde öğrenci başarısı üzerindeki etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/345970
10. Çetken, H. Ş. ve Sevimli Çelik, S. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin dış mekân oyunlarına karşı bakış açılarının incelenmesi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 11(2), 318–341. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/439441
11. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2023). Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231107-1.htm
12. Çukur, D. ve Özgüner, H. (2008). Kentsel Alanda Çocuklara Doğa Bilinci Kazandırmada Oyun Mekânı Tasarımının Rolü. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 2, 177–187. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/195713
13. Demir Kayan, H. ve Biçen, A. (2023). An Evaluation of The Adequacy of The Active Open-Green Areas of Diyarbakır City Center. GRİD Arcitecture, Planning and Design Journal, 6(2), 411–441. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2358664
14. Diyarbakır İl Millî Eğitim Müdürlüğü. (2019). T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. İklim. https://diyarbakir.meb.gov.tr/www/icerik_goruntule.php?KNO=17&slug=iklim
15. do Nascimento, S. R., Vendrametto, O. ve Lima, L. (2025). Modular School Garden: A Proposal for Developing Gardens in School Environments With Potential for Replication in Other Spaces. İçinde Knowledge Networks: Education as a Multidisciplinary Field (ss. 1–26). Seven Ed.tora.
16. Ergün, R., Kutlu, İ. ve Bekar, İ. (2024). Afet sonrası acil eylem planı olarak eğitim amaçlı kullanılan prefabrik yapıların sürdürülebilirliği. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 6(2), 548–568.
17. Ergün, Ş. ve Halifeoğlu, F. M. (2023). İşlevsel sürdürülebilirliğe yönelik koruma sorunlarının değerlendirilmesi: Diyarbakır Ziya Gökalp İlkokulu. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(3). https://www.researchgate.net/publication/374600148_Islevsel_Surdurulebilirlige_Yonelik_Koruma_Sorunlarinin_Degerlendirilmesi_Diyarbakir_Ziya_Gokalp_Ilkokulu#fullTextFileContent
18. Erözeren, H. ve Demirkasımoğlu, N. (2021). İlkokul bahçelerinin mevcut durumuna ve ideal okul bahçelerine ilişkin öğretmen görüşleri. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (KÜSBD), 12(1), 225–257.
19. Fjortoft, I. ve Sagei, J. (2000). The natural environment as a playground for children Landscape description and analyses of a natural playscape. Landscape and Urban Planning, 48, 83–97. https://www.kisa.link/webvv
20. Karatekin, K. ve Çetinkaya, G. (2013). Okul bahçelerinin çevre eğitimi açısından değerlendirilmesi (Manisa İli Örneği). Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 27(6), 307–316. www.sosyalarastirmalar.com
21. Krajnović, M., Roth-čerina, M. ve Lončar-Vicković, S. (2023). School Outdoor Spaces as Urban Public Space Activators. Three Case Studies in Croatia. Architecture, City and Environment, 17(51). https://doi.org/10.5821/ace.17.51.11904
22. Kurşunlu, E. (2018). Examınatıon of Physıcal Properties of Playground of Pre-School Education Institutions: Example of Izmir Province. European Journal of Education Studies, 5(3), 111–125.
23. Leuven, J. R., Rutenfrans, A. H., Dolfing, A. G. ve Leuven, R. S. (2018). School gardening increases knowledge of primary school children on edible plants and preference for vegetables. Food science & nutrition, 6(7), 1960–1967.
24. MEB. (t.y.). Okulumuzun Tarihçesi. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Diyarbakır/Bağlar-Ali Kuşçu Ortaokulu. Geliş tarihi 24 Şubat 2025, gönderen https://alikuscu.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/21/15/730504/icerikler/okulumuzun-tarihcesi_497435.html?CHK=bd621fb89969b93db0c1eb1981805b42
25. MEB. (2012). Okullar Hayat Olsun Projesi.
26. MEB. (2015). Eğitim Yapıları Asgari Tasarım Standartları Kılavuzu. https://iegm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2015_08/17032245_2015asgaritasarmklavuzu.pdf
27. MEB. (2020). Milli Eğitim Bakanlığı Bayrak Törenleri Yönergesi. https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/536.pdf
28. Mercan, Z., Bilir, B. ve Darıca, N. (2021). Analysis of the physical structure of school gardens as learning environments. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. https://doi.org/10.14812/cufej.938581
29. Montessori, M. (1997). Maria Montessori: Çocuk eğitimi, Montessori metodu (G. Yücel, Çev.). http://www.alternatifokullar.com/files/2015/10/montessori-metodu-maria-montessori.pdf
30. Özdemir, A. (2011). Bir Okul Bahçesinin Değişimi: Bartın Akpınar İlköğretim Okulu peyzaj projesi. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(3). https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/92428
31. Özdemir Işık, B., Önsel, E. ve Kaya, S. (2024). Mahalle parklarında bulunan açık alan spor sahalarının 3x3 basketbol standartlarına uygunluğunun araştırılması. Journal of Sport for All and Recreation, 6(4), 434–439. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4228264
32. Peters, L. (2022). Elementary&Middle School-Cranberry Township, United States. Archdaily. https://www.archdaily.com/1002398/seneca-valley-school-district-ehrman-crest-elementary-and-middle-school-cannondesign
33. Pollin, S. ve Retzlaff-Fürst, C. (2021). The School Garden: A Social and Emotional Place. Frontiers in Psychology, 12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.567720
34. Ridgers, N. D., Stratton, G. ve Fairclough, S. J. (2006). Physical activity levels of children during school playtime. Sports medicine, 36(4), 359–371.
35. Rosenthal, J. L. (2018). Teacher candidates in the garden. Science Activities, 55(1-2), 20-27. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/00368121.2017.1403875?needAccess=true
36. Saygın, D. ve Zafer Güneş, D. (2023). İlkokul bahçelerinin, doğal ögeler ve çocukların fiziksel gelişimi açısından incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(12), 120–149. https://doi.org/10.15869/itobiad.1161457
37. Subramaniam, A., Graduate, M. A. ve Assistant, R. (2002). Garden-Based Learning in Basic Education: A Historical Review. http://fourhcyd.ucdavis.edu
38. Surkent İşitme Engelliler Ortaokulu. (2024). Okul bahçesine araç giriş çıkışının yasaklanması. https://l24.im/OFbgLw
39. Taşçı, G., Usbaş Kaya, H. ve Önkol Bektaş, F. L. (2021). Eğitimde yeni bir perspektif: Bahçe temelli eğitim yaklaşımı. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 529-540. https://doi.org/10.18506/anemon.819314
40. T.C. Diyarbakır Valiliği. (t.y.). İlçelerimiz. Geliş tarihi 28 Şubat 2025, gönderen http://www.diyarbakir.gov.tr/ilcelerimiz
41. VMDO. (2021). Cardinal Elementary School. https://www.vmdo.com/cardinal-elementary-school.html
42. Volkan Aksu, Ö. ve Demirel, Ö. (2011). Trabzon Kenti ilköğretim okul bahçelerinde tasarım ve alan kullanımları. SDU Orman Fakültesi Dergisi, 12, 40–46. https://core.ac.uk/download/pdf/148739628.pdf
43. Vural, H. ve Yılmaz, S. (2016). İyileştirilmiş fiziksel çevre şartlarının öğrencilerinin gelişimine etkisinin öğretmen gözüyle değerlendirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2). https://dergipark.org.tr/en/pub/befdergi/issue/28762/307857
44. Vural, H. ve Yılmaz, S. (2018). Erzurum kenti okul bahçelerinin fiziki yeterlilikleri. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 5(2), 109–120.
45. Yakut Doğan, Ş. (2022). İlkokulların 21. yüzyıl becerilerini destekleyen öğrenme alanları açısından incelenmesi (Yayın No. 750423). [Yüksek Lisans tezi, Maltepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı.
46. Yıldız, İ. (2015). Diyarbakır Zinciriye Medresesi üzerine bazı düşünceler. İçinde C. Ünal ve C. Gürbıyık (Ed.), Uluslararası XIX. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu. https://www.academia.edu/44858984/Diyarbak%C4%B1r_Zinciriye_Medresesi
47. Yücesir, İ., Altıncı, E. E., Akkoç, O., Keskin, B. ve Kırandı, Ö. (2015). Bir grup ilkokul öğrencisinde enerji alımı ve harcamasının saptanması. İÜ Spor Bilimleri Dergisi, 5, 42–59. https://dergipark.org.tr/en/pub/iuspor/issue/31111/337666