Türk Dış Politikasında Göç ve Mülteci Rejimi

Tarihi ve bulunduğu coğrafi konumu gereği göç alan, göç veren ve transit ülke özelliği taşıyan Türkiye’de, 20. yüzyıl başından bu yana pek çok farklı göç olgusu ile karşılaşılmış ve dönemin ve şartların özelliklerini yansıtan göç siyasetleri uygulanmıştır. Osmanlı İmparatorluğu son dönemi ve Türkiye Cumhuriyeti ulus-devlet kurulum süreci göçleri, Türkiye’den Kuzey-Batı Avrupa’ya emek göçü ve devamında farklı göç çeşitleri ve 1990’lardan beri ivmeyle artan göç çeşitleri olarak üç ana başlıkta toplanabilecek olan göç süreçleri Türk göç siyasetinin belirleyici dönemlerini oluşturmuşlardır. Diğer taraftan, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar, Avrupa Birliği (AB) uyum süreci ve Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) dış politikası günümüz göç politikalarını şekillendiren unsurlardır.

Bu makalede, göç olgusu, göç politikaları çerçevesinde değerlendirilecek ve AKP dış politikasının Türkiye’deki göç ve mülteci rejiminin yapısına olan etkileri incelenecektir. Türkiye’de göç ve göç siyasetlerinin tarihi analizini takiben, özellikle 2000’li yıllardan itibaren Türkiye’nin göç siyaseti, göç ve mülteci rejimi, düzensiz göçe karşı aldığı önlemler, vize politikaları ve kurumsallaşma gibi konular üzerinde durulacaktır.

Turkey is a country of origin, a country of destination and a transit country in terms of migration, due to its history and geographical location. In Turkey, since the beginning of the 20th century, a number of migrations were encountered and accompanied with migration politics projecting the characteristics and conditions of different periods. The processes that created the decisive migration periods of Turkey are the migrations between the last period of the Ottoman Empire and the foundation process of the Turkish nation-state, the labor migrations from Turkey to the North-Western Europe and the refugee migrations, which have increased since the early 1990s. On the other side, the international agreements that Turkey is a party, the harmonization process of the European Union (EU) and the  Justice and Development Party’s (JDP) foreign policy are shaping today's Turkish migration policies.

In this article, the phenomenon of migration will be evaluated within the framework of the migration policies and the (JDP) foreign policy effects on the migration policy and refugee regime. The historical analysis of migration and migration policies in Turkey will be followed by focusing on issues such as the migration and refugee regime, measures against irregular immigration, visa policies and institutionalization of migration, especially since the beginning of 2000s.