Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması

Fatma Kara; Sinan Aytekin

doi:10.57082/mpsr.1271504

Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması

Öz

Ruhsal, bedensel ve sosyal açıdan tam anlamıyla iyi olma hali olarak ifade edilen “sağlık” kavramı, topluma hizmet eden hastane işletmelerinin ana faaliyet konusunu oluşturmaktadır. Bu faaliyetleri yerine getirirken kullandıkları maliyetleme yöntemleri, sağlık kurumlarının etkin kaynak ve maliyet yönetimi hakkında stratejik kararlar alması noktasında önemli bir rol üstlenmektedir. Sağlık sektöründe yaşanan rekabet artışı göz önüne alındığında, hastanelerin hem finansal hem de hizmet kalitesi bakımından sürdürülebilirliğini sağlaması ancak gerçekleştirdikleri faaliyetlerin kontrolünü ve mali denetimini yapmalarıyla mümkündür. Tüm bu noktalar dikkate alınarak çalışmada Zaman Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (ZDFTM) yönteminin hastane işletmelerine uygulanabilirliğinin gösterilmesi, kapasite yönetiminde sağladığı yararların değerlendirilmesi ve maliyet yönetimindeki rolünün ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla Balıkesir Üniversitesi (BAÜN) Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi’nin Göz Hastalıkları Anabilim Dalı’nda (GHAD) 2021 yılında uygulanan 10 farklı cerrahi işlemin ve faaliyet merkezlerinin ZDFTM yöntemiyle hasta başı birim maliyet ile atıl kapasite oranları hesaplanmıştır. Sonuç olarak, en yüksek hasta başı birim maliyetin “GHAD-7 Ameliyat” merkezine ait olduğu ve “Delici Göz Yaralanmaları Tamiri” ameliyatının ise en yüksek maliyete sahip cerrahi işlem türü olduğu ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ağırbaş, İ. (2019). Hastane yönetimi ve organizasyon (2. Baskı). Siyasal Kitabevi. Akçay, S., & Uysal, M. (2019). Hastane işletmelerinde iç denetim ve hile denetimi ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 205–225. https://doi.org/10.22466/acusbd.657075
Anzai, Y., Heilbrun, M. E., Haas, D., Boi, L., Moshre, K., Minoshima, S., Kaplan, R., & Lee, V. S. (2017). Dissecting Costs of CT Study: Application of TDABC (Time-driven Activity-based Costing) in a Tertiary Academic Center. Academic Radiology, 24(2), 200–208. https://doi.org/10.1016/j.acra.2016.11.001
Atmaca, M., & Terzi, S. (2007). Zaman etkenli̇ faaliyet tabanlı maliyetleme. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2007(2), 367–384. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kmusekad/issue/10223/125692
Berikol, B. Z., & Güner, M. F. (2016). Faaliyet tabanlı maliyetleme ve süreye dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemleri. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICAFR 16, 461–473. https://doi.org/10.17130/ijmeb.2016icafr22455
Bruggeman, W., Everaert, P., Anderson, S. R. ., & Levant, Y. (2005). Modeling Logistics Costs using Time-Driven ABC : A Case in a Distribution Company. Working Paper, Ghent University, Faculty Of Economics And Business Administration, 01–47.
Campanale, C., Cinquini, L., & Tenucci, A. (2014). Time-driven activity-based costing to improve transparency and decision making in healthcare A case study. Qualitative Research in Accounting and Management, 11(2), 165–186. https://doi.org/10.1108/QRAM-04-2014-0036
Cengiz, E. (2011). Faaliyet tabanlı maliyetleme ve sürece dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme arasındaki farklar-bir mobilya üreticisi firmada vaka çalışması. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 50, 33–58. Çetiner, A. (2017). Kamu hastanelerinde zaman etkenli faaliyet tabanlı maliyetleme. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12, 46–67.
Demeere, N., Stouthuysen, K., & Roodhooft, F. (2009). Time driven activity based costing in an outpatient clinic environment: Development, relevance and managerial impact. Health Policy, 92(2–3), 296–304. https://doi.org/10.1016/j.healthpol.2009.05.003

Etges, A. P. B. da S., Ruschel, K. B., Polanczyk, C. A., & Urman, R. D. (2020). Advances in Value-Based Healthcare by the Application of Time-Driven Activity-Based Costing for Inpatient Management: A Systematic Review. Value in Health, 23(6), 812–823. https://doi.org/10.1016/j.jval.2020.02.004
Inverso, G., Lappi, M. D., Flath-Sporn, S. J., Heald, R., Kim, D. C., & Meara, J. G. (2015). Increasing value in plagiocephaly care: a time-driven activity-based costing pilot study. Annals of Plastic Surgery, 74(6), 672–676. https://doi.org/10.1097/SAP.0000000000000002
Kaplan, R., & Porter, M. (2011). How to solve the cost crisis in health care - PubMed. Harward Business Review, 89(9), 46–52. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21939127/
Keel, G., Savage, C., Rafiq, M., & Mazzocato, P. (2017). Time-driven activity-based costing in health care: A systematic review of the literature. Health Policy, 121(7), 755–763. https://doi.org/10.1016/J.HEALTHPOL.2017.04.013
Kırlıoğlu, H., & Atalay, B. (2014). Hastane işletmeleri̇nde sürece dayalı faali̇yet tabanlı mali̇yetleme modellemesi̇. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 41, 141–162.
Koehler, D. M., Balakrishnan, R., Lawler, E. A., & Shah, A. S. (2019). Endoscopic Versus Open Carpal Tunnel Release: A Detailed Analysis Using Time-Driven Activity-Based Costing at an Academic Medical Center. Journal of Hand Surgery, 44(1), 62.e1-62.e9. https://doi.org/10.1016/j.jhsa.2018.04.023
McLaughlin, N., Burke, M. A., Setlur, N. P., Niedzwiecki, D. R., Kaplan, A. L., Saigal, C., Mahajan, A., Martin, N. A., & Kaplan, R. S. (2014). Time-driven activity-based costing: A driver for provider engagement in costing activities and redesign initiatives. Neurosurgical Focus, 37(5), 1–9. https://doi.org/10.3171/2014.8.FOCUS14381
Mericli, A. F., McHugh, T., Kruse, B., DeSnyder, S. M., Rebello, E., & Offodile, A. C. (2020). Time-Driven Activity-Based Costing to Model Cost Utility of Enhanced Recovery after Surgery Pathways in Microvascular Breast Reconstruction. Journal of the American College of Surgeons, 230(5), 784-794.e3. https://doi.org/10.1016/j.jamcollsurg.2020.01.035
Najjar, P. A., Strickland, M., & Kaplan, R. S. (2017). Time-driven activity-based costing for surgical episodes. JAMA Surgery, 152(1), 96–97. https://doi.org/10.1001/jamasurg.2016.3356
Öker, F., & Özyapıcı, H. (2013). A new costing model in hospital management: time-driven activity-based costing system. The Health Care Manager, 32(1), 23–36. https://doi.org/10.1097/HCM.0B013E31827ED898
Öztürk, M. S., ve Alsamarraı, S. (2019). Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme ve bir uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 510605(81), 121–142. https://doi.org/10.25095/mufad.510605
Siguenza-Guzman, L., Van den Abbeele, A., Vandewalle, J., Verhaaren, H., & Cattrysse, D. (2013). Recent Evolutions in Costing Systems: A Literature Review of Time-Driven Activity-Based Costing. Review of Business and Economic Literature, 58(1), 34–64.
Tse, M. S. C., & Gong, M. Z. (2009). Recognition of idle resources in time-driven activity-based costing and resource consumption accounting models. Journal of Applied Management Accounting Research, 7(2), 41–54.
Yılmaz, B. (2008). Hastane işletmelerinde rekabet üstünlüğü sağlamada faaliyet esasına dayalı maliyetleme yönteminin rolü. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 8(15), 301–318.
Yükçü, S., & Yüksel, İ. (2015). Hastane işletmelerinde kısıtlar teorisi yaklaşımı ve örnek bir uygulama. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 29(3), 557–578.
Yun, B. J., Prabhakar, A. M., Warsh, J., Kaplan, R., Brennan, J., Dempsey, K. E., & Raja, A. S. (2016). Time-Driven Activity-Based Costing in Emergency Medicine. Annals of Emergency Medicine, 67(6), 765–772.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatma Kara ^*
0000-0003-1979-1810
Türkiye

Sinan Aytekin
0000-0003-1502-2643
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

15 Haziran 2023

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

27 Mart 2023

Kabul Tarihi

25 Mayıs 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 5 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.57082/mpsr.1271504

IZ

https://izlik.org/JA75NC64SE

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kara, F., & Aytekin, S. (2023). Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması. Management and Political Sciences Review, 5(1), 81-103. https://doi.org/10.57082/mpsr.1271504

AMA

1.Kara F, Aytekin S. Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması. Management and Political Sciences Review. 2023;5(1):81-103. doi:10.57082/mpsr.1271504

Chicago

Kara, Fatma, ve Sinan Aytekin. 2023. “Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması”. Management and Political Sciences Review 5 (1): 81-103. https://doi.org/10.57082/mpsr.1271504.

EndNote

Kara F, Aytekin S (01 Haziran 2023) Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması. Management and Political Sciences Review 5 1 81–103.

IEEE

[1]F. Kara ve S. Aytekin, “Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması”, Management and Political Sciences Review, c. 5, sy 1, ss. 81–103, Haz. 2023, doi: 10.57082/mpsr.1271504.

ISNAD

Kara, Fatma - Aytekin, Sinan. “Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması”. Management and Political Sciences Review 5/1 (01 Haziran 2023): 81-103. https://doi.org/10.57082/mpsr.1271504.

JAMA

1.Kara F, Aytekin S. Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması. Management and Political Sciences Review. 2023;5:81–103.

MLA

Kara, Fatma, ve Sinan Aytekin. “Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması”. Management and Political Sciences Review, c. 5, sy 1, Haziran 2023, ss. 81-103, doi:10.57082/mpsr.1271504.

Vancouver

1.Fatma Kara, Sinan Aytekin. Hastane İşletmelerinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması. Management and Political Sciences Review. 01 Haziran 2023;5(1):81-103. doi:10.57082/mpsr.1271504

Cited By

ZAMAN ETKENLİ FAALİYET TABANLI MALİYETLEME: TÜRKİYE’DEKİ AKADEMİK MAKALELERİN BİBLİYOGRAFİSİ (2007-2023)

Muhasebe ve Denetime Bakış

https://doi.org/10.55322/mdbakis.1432360