Çocukların Dijital Oyun Bağımlılıklarının İncelenmesi

Öz

Günümüzde çocukların eğlence araçlarından birini kuşkusuz dijital oyunlar oluşturmaktadır. Dolayısıyla çocukların dijital oyunlara yönelik bağımlılıklarının belirlenmesinin ve bağımlılıkları üzerinde etkili olabilecek ya da farklılık oluşturabilecek değişkenlerin ortaya konulmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı, 10-13 yaş grubundaki çocukların dijital oyun bağımlılıklarını çeşitli değişkenlere göre incelemektir. Bu amaç doğrultusunda nicel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama desenine göre mevcut araştırma tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz döneminde eğitim gören 255’i kız, 219’u erkek olmak üzere toplam 474 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, “Kişisel Bilgi Formu” ve “Çocuklar İçin Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiğinden istatistiksel analizlerde parametrik testler kullanılmıştır. Araştırma sonucunda çocukların dijital oyun bağımlılıklarının düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çocukların dijital oyun bağımlılıklarının cinsiyet, akademik başarı, aylık okunan kitap sayısı, günlük internette geçirilen süre ve günlük TV izleme süresi değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bunun yanında çocukların dijital oyun bağımlılıklarının yaş, anne ve baba eğitim durumu değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital oyun
• bağımlılık
• çocuklar
• ortaokul

Investigation of Children's Digital Game Addiction

Öz

Today, one of the entertainment tools of children is undoubtedly digital games. Therefore, it is thought that it is important to determine children's addictions to digital games and to reveal the variables that may be effective on their addictions or that may make a difference. In this context, the aim of this study is to examine the digital game addictions of children aged 10-13 according to various variables. For this purpose, the current study was designed according to the survey design, which is one of the quantitative research methods. The sample of the study consisted of a total of 474 children, 255 girls and 219 boys, who were studying in the fall semester of the 2023-2024 academic year. The data were collected using the "Personal Information Form" and "Digital Game Addiction Scale for Children". Since the data were normally distributed, parametric tests were used in statistical analysis. As a result of the study, it was determined that children's digital game addiction was at a low level. In addition, it was determined that children's digital game addictions showed a statistically significant difference according to gender, academic achievement, number of books read per month, time spent on the internet per day and time spent watching TV per day variables. In addition, it was determined that children's digital game addictions did not show a statistically significant difference according to the variables of age, mother and father education level.

Anahtar Kelimeler

• Digital gaming
• addiction
• children
• middle school

Kaynakça

1. Akça, F., & Çilekçiler N. K. (2019). Okul öncesi dönemdeki çocukların en çok etkilendiği çizgi film karakterleri ve bu karakterlerle özdeşleşmelerinin yol açabileceği dijital tehlikeler. Addicta: The Turkish Journal On Addictions, 6, 403-433.
2. Arslan, A. (2022). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıklarının öz-yeterlik düzeylerine etkisi: yapısal eşitlik modeli çalışması. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(5), 132-150. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.1135981
3. Arslan, A., Kırık, A. M., Karaman, M., & Çetinkaya, A. (2015). Lise ve üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılık. UHİVE: Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 8(8), 34- 58.
4. Atak, F. (2020). 10-14 yaş arasındaki çocukların dijital oyun bağımlılığı ile sosyal becerileri arasındaki ilişkinin (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
5. Aydoğdu, F. (2018). Dijital oyun oynayan çocukların dijital oyun bağımlılıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Ulakbilge, 6(31), 1-18. DOI: 10.7816/ulakbilge-06-31-01
6. Aydoğdu-Karaaslan, İ. (2015). Dijital oyunlar ve dijital şiddet farkındalığı: ebeveyn ve çocuklar üzerinde yapılan karşılaştırmalı bir analiz. Journal Of International Social Research, 8(36). 806-806.
7. Bağatarhan, T. (2023). Okul öncesi dönem çocuklarında dijital oyun bağımlılık eğilimi ve problem davranışları. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(5), 179-193. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.1342294
8. Baysan, Ç. (2019). Ergenlerin dijital oyun bağımlılığının okulda öznel iyi oluş ve akademik başarı açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Yakın Doğu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Lefkoşa.

9. Bilgin, H. C. (2015). Ortaokul öğrencilerinin bilgisayar oyun bağımlılık düzeyleri ile iletişim becerileri arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
10. Biricik, Z., & Atik, A. (2021). Gelenekselden dijitale değişen oyun kavramı ve çocuklarda oluşan dijital oyun kültürü. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 445-469. https://doi.org/10.19145/e-gifder.818532
11. Budak, K. S. (2020). Okul öncesi dönem çocukları için dijital oyun bağımlılık eğilimi ölçeğinin ve dijital oyun ebeveyn rehberlik stratejileri ölçeğinin geliştirilmesi, problem davranışlarla ilişkisinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
12. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
13. Chiu, S. I., Lee, J. Z., & Huang, D. H. (2004). Video game addiction in children and teenagers in Taiwan. Cyber Psychology & Behavior, 7 (5), 571-581.
14. Çakır, H. (2013). Bilgisayar oyunlarına ilişkin ailelerin yaklaşımı ve öğrenci üzerindeki etkilerin belirlenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 138-150.
15. Delebe, A., & Hazar, Z. (2022). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı düzeyinin bazı fiziksel parametrelere ve akademik başarıya göre incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 20(3), 55-68. https://doi.org/10.33689/spormetre.1061035
16. Erboy, E. (2010). İlköğretim 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin bilgisayar oyun bağımlılığına etki eden faktörler (Yüksek Lisans Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
17. Gentile, D. (2009). Pathological video-game use among youth ages 8 to 18: A national study. Psychological Science, 20(5), 594-602. http://dx.doi.org/10.1111/j.1467- 9280.2009.02340
18. Gentile, D. A., Bender, P. K., & Anderson C. A. (2017). Violent video game effects on salivary cortisol, arousal, and aggressive thoughts in children. Computers in Human Behavior, 70, 39-43.
19. Gökçearslan, Ş., & Durakoğlu, A. (2014). Ortaokul öğrencilerinin bilgisayar oyunu bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(14), 419-435.
20. Green, C. S. & Bavelier, D. (2003). Action video game modifies visual selective attention. Nature, 423(6939), 534-537.
21. Griffiths, M. (2005). A components model of addiction within a biopsychosocial framework. Journal of Substance Use, 10(4), 191–197. https://doi.org/10.1080/14659890500114359
22. Griffiths, M. D., & Meredith, A. (2009). Video game addiction and its treatment. Journal of Contemporary Psychotherapy, 39(4), 247-253. https://doi.org/10.1007/s10879-009-9118-4
23. Güllü, M., Arslan, C., Dündar, A., & Murathan, F. (2012). İlköğretim öğrencilerinin bilgisayar oyun bağımlılıklarının incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(9), 89-100.
24. Güney, N. Aytan, T. Kaygana, M., & Şahin E. Y. (2014). Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin okuduğu kitap sayısı ile akademik başarıları arasındaki ilişki üzerine bir değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(19), 151-164.
25. Hazar, K., Özpolat, Z., & Hazar, Z. (2020). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi (Niğde İli Örneği). Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(1), 225-234. https://doi.org/10.33689/spormetre.647313
26. Hazar, Z., & Hazar, M. (2017). Çocuklar için dijital oyun bağımlılığı ölçeği. Journal of Human Sciences, 14(1), 203-216. https://doi.org/10.14687/jhs.v14i1.4387
27. Hazar, Z., Hazar, K, Gökbilek, B., Hazar, M., & Çelikbilek, S. (2017). Ortaokul öğrencilerinin oyunsallık, dijital oyun bağımlılığı ve saldırganlık düzeyleri arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Journal of Human Sciences, 14(4), 4320-4332.
28. Horzum, M. B. (2011). İlköğretim öğrencilerinin bilgisayar oyunu bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 36(159), 57-68.
29. Irmak, A. Y., & Erdoğan, S. (2016). Ergen ve genç erişkinlerde dijital oyun bağımlılığı: güncel bir bakış. Türk Psikiyatri Dergisi, 27(2), 128-137.
30. Karaca, M. (2007). İnternet gençliği: yeni bir gençlik tiplemesi denemesi. Humanities Sciences, 2(4), 419-6.13.
31. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
32. Kaya, Z., Vangölü, M. S., Marufoğlu, M., & Özdemir, M. (2023). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ve iyi oluş düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(1), 117-138. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.1173642
33. Kestane, M., & Ilgar, M. Z. (2020). İlköğretim çağındaki öğrencilerin dijital oyun bağımlılığının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi (BSEBD), 4(7), 1-22. https://hdl.handle.net/20.500.12445/2895
34. Kılıç, K. M. (2019). Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı, zorbalık bilişleri ve empati düzeyleri arasındaki ilişkiler. Elementary Education Online, 18(2).
35. Kırcaburun, K., Jonason, P. K., & Griffiths, M. D. (2018). The dark tetrad traits and problematic online gaming: The mediating role of online gaming motives and moderating role of game types. Personality and Individual Differences, 135, 298–303. https://doi.org/10.1016/j.paid.2018.07.038
36. Koçak, H., & Köse, Z. (2014). Ergenlerin bilgisayar oyunu oynama alışkanlıkları ve sosyalleşme süreçleri üzerine bir araştırma. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1, 21-32.
37. Kurtbeyoğlu, E. (2018). Çocuklarda dijital oyun bağımlılığı ve obezite arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kayseri.
38. Küçük, Y., & Çakır, R. (2020). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Turkish Journal of Primary Education (TUJPED), 5(2), 133-154.
39. Lieberman, D. A., Fisk, M. C., & Biely, E. (2009). Digital games for young children ages three to six: from research to design. Computers in the Schools, 26(3), 299–313. https://doi.org/10.1080/07380560903360178
40. Manap, A., & Durmuş, E. (2021). Dijital ebeveynlik farkındalığının çeşitli değişkenler, aile içi roller ve çocukta internet bağımlılığı açısından incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 141-156, DOI: https://doi.org/10.19160/ijer.837749
41. Namlı, S., & Tekkurşun-Demir, G. (2020). The relationship between attitudes towards digital gaming and sports. TOJET: The Turkish Online Journal of Educational Technology – January, 19(1), 40-52.
42. Özdemir, M., & Karaboğa, M. T. (2021). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıkları ve sosyal eğilimleri. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(5), 17-35. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.994099
43. Öztürk-Eyimaya, A., Uğur, S., Sezer, T., A., & Tezel, A. (2020). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığının uyku ve diğer bazı değişkenlere göre incelenmesi. Journal of Turkish Sleep Medicine, 2, 83-90. DOI: 10.4274/jtsm.galenos.2020.30502
44. Öztürk, D. (2007). Bilgisayar oyunlarının çocukların bilişsel ve duyuşsal gelişimleri üzerindeki etkisinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
45. Pallesen, S., Lorvik, I. M., Bu, E. H., & Molde, H. (2015). An exploratory study investigating the effects of a treatment manual for video game addiction. Psychological Reports: Mental & Physical Healt,117(2), 490-495. https://doi.org/10.2466/02.PR0.117c14z9
46. Pontes, H. M., Taylor, M., & Stavropoulos, V. (2018). Beyond Facebook addiction: The role of cognitive-related factors and psychiatric distress in social networking site addiction. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 21(4), 240-247. https://doi.org/10.1089/cyber.2017.0609
47. Savcı, M., & Aysan, F. (2017). Social-emotional model of internet addiction. Psychiatry and Clinical Psychopharmacology, 27(4), 349-358.https://doi.org/10.1080/24750573.2017.1367552
48. Seçer, İ. (2015). SPSS ve LISREL ile pratik veri analizi: Analiz ve raporlaştırma. Ankara: Anı yayıncılık.
49. Spence, S. H., Barrett, P. M., & Turner, C. M. (2003). Psychometric properties of the Spence Children’s Anxiety Scale with young adolescents. Journal of anxiety disorders, 17(6), 605-625.
50. Şahin, C., & Tuğrul, V.M. (2012). İlköğretim öğrencilerinin bilgisayar oyunu bağımlılık düzeylerinin incelenmesi. Journal of World of Turks, 4(3), 115-130.
51. Şahin, M., Keskin, S., & Yurdugül, H. (2019). Impact of family support and perception of loneliness on game addiction analysis of a mediation and moderation. International Journal of Game-Based Learning (IJGBL), 9(4), 15-30.
52. Şahin, Y. (2021). Z kuşağının dijital oyun bağımlılıklarının boş zaman ve değişkenlerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karaman.
53. Taylan, H. H., Kara, H. Z., & Durğun, A. (2017). Ortaokul ve lise öğrencilerinin bilgisayar oyunu oynama alışkanlıkları ve oyun tercihleri üzerine bir araştırma. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 78-87.
54. Torun, F., Akçay, A., & Çoklar, A. N. (2015). Bilgisayar oyunlarının ortaokul öğrencilerinin akademik davranış ve sosyal yaşam üzerine etkilerinin incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1), 25-35.
55. Yurtseven-Yılmaz, H., & Yıldız, M. (2023). Öğretmen adaylarında okumaya yönelik tutum ve dijital bağımlılık arasındaki ilişkide denetim odağının aracı rolü. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(5), 207-221. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.1347668