Araştırma Makalesi

XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH

Sayı: 22 29 Haziran 2022
Ayşegül Durmuş *
PDF İndir
Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi Kapak Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi

XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH

Öz

Osmanlı sanatının en görkemli ve mükemmel eserlerinin yapıldığı klasik dönemin hemen ardından görülen batı etkisi farklı eserlerin ortaya çıkmasını sağlamış, zamanla bu eserler çoğalıp beğenilerek sanatkarların yeni sanat akımları oluşturmalarına imkân vermiştir. Avrupa sanat üslupları olan barok ve rokoko üsluplarının etkileri mimari ve dekorasyonun yanı sıra Osmanlı tezhip sanatında da etkili olmuştur. XVIII. ve XIX. yy. tezhip sanatçıları Avrupa kaynaklı sanat tesirlerine kendi zevk ve klasik Osmanlı üslubunu yorumlayarak Türk Rokokosu adı ile anılan yeni bir sanat üslubunu meydana getirmişler, İslam sanatına uyarladıkları bu modern tezhip üslubunu Osmanlı medeniyetine mâl etmişlerdir. XVIII. yy ’da modernleşmenin her dalında olduğu gibi sarayda, tezhip sanatçılarının başlattığı İslam sanatında modernleşme XIX. yüzyılda eserleriyle tanınan, Sultan II. Mahmud dönemi (1808-1839) ve sonrasında da Ser Mücellidan-ı Hassa olan dönemin en önemli müzehhibi Hezargradlızade Es-Seyyid Ahmed Ataullah Efendi tarafından devam ettirilmiştir. Ataullah Efendi İslam sanatında uygulanan Türk Rokokosu üslubunun öncüleri arasında yer almış ve yetiştirdiği öğrenciler aracılığıyla bu üslubu ilerleterek sarayda orijinal eserler vermişlerdir. Bu çalışma Ataullah Efendi’nin saray baş mücellidi olarak imza attığı eserlerden ve bu üslupta eser vermiş sanatçıların eserlerinden örnekleri inceleyerek “Türk Rokokosu’’ üslubunu tanıtmayı ve Osmanlı modernleşmesinin İslam sanatını da içine alacak kadar büyük ve köklü bir dönüşüm olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ser Mücellidan-ı Hassa, Ataullah Efendi, Tezhip, Türk Rokokosu, Barok, Üslup, Osmanlı Modernleşmesi, 19.Yüzyıl

Kaynakça

  1. Arberry, J. Arthur, The Koran İlluminated, Hodges, Figgis&Co Ltd., Dublin 1967
  2. Cezar, Mustafa, ‘’Sanatta Batı’ya Açılış ve Osman Hamdi’’, Baha Matbaası, İstanbul 1971
  3. Çağman, Filiz, ‘’Abdullah-ı Buhari’’, TDV İslam Ansiklopedisi 1. Cilt, İstanbul 1988, s.87-88
  4. Çöğenli, Hamide, ‘’Princeton Üniversitesi (Amerika) Firestone Kütüphane ’sinde Bulunan Tezhibli Bir Kur’an-ı Kerimin Tahlili’’, Atatürk Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi, Erzurum 2011
  5. Dalbaş, Ebru Karahan, ‘’XVIII. Yüzyılda Hazırlanmış Bir Divan Tezhibi’’, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 6, Sayı: 83, Aralık 2018
  6. Demiriz, Yıldız, ‘’Osmanlı Kitap Sanatında Natüralist Üslupta Çiçekler’’, Acar Matbaacılık, İstanbul 1986
  7. Derman, Çiçek, “Osmanlı İstanbul’unda Bezeme Sanatı”, Osmanlı İstanbul’u: I. Uluslararası Osmanlı İstanbul’u Sempozyumu Bildirileri (I: 29 Mayıs -1 Haziran 2013: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi)
  8. Duran, Gülnur, ‘’Ali Üsküdari, Tezhip ve Rugani Üstadı, Çiçek Ressamı’’, Kubbealtı Neşriyatı 3. Baskı, İstanbul 2015
  9. Habib Efendi, ‘’Hat ve Hattatân’’. İstanbul: Matbaa-i Ebüzziya, 1306 s.272
  10. Halıcı, Esra, ‘’XVIII-XX. Yüzyılda Osmanlı Sanat Ortamı’’, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Erzurum 2020

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

13 Şubat 2022

Kabul Tarihi

18 Mayıs 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 22

IZ

https://izlik.org/JA39WD24SP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Durmuş, A. (2022). XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi, 22, 80-99. https://izlik.org/JA39WD24SP
AMA
1.Durmuş A. XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH. Milli Saraylar. 2022;(22):80-99. https://izlik.org/JA39WD24SP
Chicago
Durmuş, Ayşegül. 2022. “XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH”. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi, sy 22: 80-99. https://izlik.org/JA39WD24SP.
EndNote
Durmuş A (01 Haziran 2022) XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi 22 80–99.
IEEE
[1]A. Durmuş, “XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH”, Milli Saraylar, sy 22, ss. 80–99, Haz. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA39WD24SP
ISNAD
Durmuş, Ayşegül. “XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH”. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi. 22 (01 Haziran 2022): 80-99. https://izlik.org/JA39WD24SP.
JAMA
1.Durmuş A. XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH. Milli Saraylar. 2022;:80–99.
MLA
Durmuş, Ayşegül. “XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH”. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi, sy 22, Haziran 2022, ss. 80-99, https://izlik.org/JA39WD24SP.
Vancouver
1.Ayşegül Durmuş. XVIII. VE XIX. YY’ DA TEZHİ̇P SANATINDA OSMANLI MODERNLEŞMESİ̇Nİ̇N İZLERİ̇: OSMANLI SARAYINDA TÜRK ROKOKOSU ÜSLUBU VE SER MÜCELLİ̇DAN-I HASSA HEZARGRADLIZADE ES-SEYYİ̇D AHMED ATAULLAH. Milli Saraylar [Internet]. 01 Haziran 2022;(22):80-99. Erişim adresi: https://izlik.org/JA39WD24SP

 

                                                                                                  35729

                       Millî Saraylar Sanat-Tarih-Mimarlık Dergisi (MİSAD) Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır.