PAYİTAHT İSTANBUL’DA FOTOĞRAFÇILIĞIN DOĞUŞU VE PORTRE FOTOĞRAFÇILIĞI

İnsanoğlunun yüzyıllar boyunca gözle görüneni kalıcı hâle getirme çabasının sonucu olarak 19. asırda ortaya çıkan ve hayatın vazgeçilmez bir unsuru hâline gelen fotoğrafçılık, dönemin sosyokültürel hayatına tanıklık etmemizi sağlayan önemli bir kaynak olmuştur. 19. yüzyılın en merak uyandıran sanatlarından olan fotoğrafçılık, Osmanlı Devleti’nde de ilgi ile karşılanmıştır. Fotoğrafın bulunuşu Osmanlı’da ilk kez 28 Ekim 1839 tarihli Takvîm-i Vekāyi gazetesinde duyurulmuş, takip eden günlerde özellikle Pera sokakları birbiri ardına açılan fotoğrafhanelere ev sahipliği yapmıştır. Bu dönemde Abdullah Frères, Basile Kargopoulo, Bogos Tarkulyan, Nicolas Andriomenos, Pascal Sébah gibi Osmanlı fotoğrafçıları yetişmiş ve “Zat-ı Hazret-i Şehriyârî’nin Fotoğrafçısı” olarak görev almışlardır. Osmanlı padişahları bu yeni sanat ile yakından ilgilenmiş; özellikle fotoğrafa büyük ilgi duyan Sultan II. Abdülhamid, ülke içinde ve dışında yaptırdığı çekimler ile “Yıldız Albümleri” adıyla çok değerli bir koleksiyon oluşturmuş ve bu fotoğraflarla dünyadaki sosyokültürel gelişmelerden haberdar olmuştur. Toplam 1.677 albümden müteşekkil olan Yıldız Albümleri’nde yer alan 49 bin 943 fotoğraf ile bir dönemin kaydı tutulmuş, böylece Osmanlı halkı profili hakkında birinci kaynaktan yorum yapabilmemize olanak sağlayan biyografik kayıtlar oluşmuştur.