TOPKAPI SARAYI HAREM BÖLÜMÜ CARİYELER TAŞLIĞI VE CARİYELER ALT TAŞLIĞI MEKÂN-İŞLEV ANALİZİ

Topkapı Sarayı’nın Harem’i Osmanlı saray yaşamının en gizemli ve merak uyandıran bölümlerinden biridir. Harem, yalnızca padişah ve ailesinin yaşadığı konut olmanın ötesinde, cariye sınıfının da içinde bulunduğu, dış dünyaya kapalı özel bir alandır. Bu kapalılık durumu, Avrupalı seyyahların da etkisiyle zamanla Harem hakkında abartılı ve fantezi dolu anlatıların ortaya çıkmasına, dolayısıyla oryantalist bir bakış açısının oluşmasına neden olmuştur. Yaklaşık 300 yıl boyunca Osmanlı hanedanının gündelik yaşamına ev sahipliği yapan bu mekânlar, zaman içinde geçirdikleri onarımlar, zorunlu imar faaliyetleri, eklenen yeni bölümler ve farklı unsurların üst üste binmesiyle çok katmanlı bir mimari yapıya bürünmüştür. Bu durum, yapıların işlevsel özelliklerinin anlaşılmasını güçleştirmiştir. Haremde cariyelere ayrılan ve bir kompleks olarak tasarlanan bölüm, en kalabalık nüfusu barındıran kısımdır. Cariyeler Taşlığı’ndan aşağı inildiğinde, Harem yapılarının yaklaşık 12 metre altında konumlanan Cariyeler Alt Taşlığı, Harem kadınlarına hizmet veren bir hastane olarak bilinmektedir. Bu araştırma, yalnızca seçilen mekânların bilinen fiziksel işlevleriyle sınırlı kalmamakta; aynı zamanda teşkilat yapısını, sosyal rollerini, gündelik yaşamlarını ve iktidar dinamiklerini incelemekte; belgelerle desteklenen kapsamlı analizleriyle yeni bilgiler sunmayı amaçlamaktadır.