OSMANLI DÖNEMİ MİMARBAŞILIK SİSTEMİ VE GÜNÜMÜZDE MİMARLIK PRATİĞİ

Osmanlı döneminden günümüz Türkiye’sine kadar mimarlık mesleğinin yapısında ve pratiğinde pek çok dönüşüm yaşanmıştır. Bu çalışmada yaşanan bu dönüşümler karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Osmanlı’da mimarlık mesleği saraya bağlı olarak işlemiş ve Hassa Mimarlar Ocağı ve mimarbaşılık makamı ile yapı üretimi, denetimi ve imparatorluk genelinde mimari bir bütünlük sağlanması hedeflenmiştir. Mimarbaşı bu sistem içinde hem teknik uygulayıcı hem de devletin ve toplumun sembolik bir figürü olarak geniş yetkiyle çalışırdı. Cumhuriyet’in ilan edilmesinin ardından bu sistemde köklü bir değişiklik yaşanarak mimarlık saraya bağlı bir yapı olmaktan çıkarak ulusal dönüşüm ve kamusal mekanların üretilmesinde temel yapı taşı haline gelmiştir. Modern eğitim kurumlarının açılmasıyla mektepli mimarların sayısı artmış; Mimarlar Odası’nın kurulmasıyla mesleki denetim ve kamu yararını gözeten kurumsal bir yapı oluşturulmuştur. Günümüzde meslektaşlar mimarlık uygulamalarını merkezi yönetimin, yerel yönetim birimlerinin ve Mimarlar Odası’nın kendi yetki sınırları içinde yaptıkları düzenlemelere tabi olarak gerçekleştirmektedir. Bu sayede mimarlık pratiği çok katmanlı bir sistem içinde işlemektedir. Çalışma, bu tarihsel dönüşüm süresinin hem mimarlık mesleğinin icra edilmesindeki etkilerini hem de mimarların kamusal rolünün toplumun ve devletin değişen ihtiyaçlarına göre şekillenen dinamik bir alan olduğunu ortaya koymaktadır.