FEYHAMAN DURAN'IN TOPKAPI SARAYI'NDAKİ TABLOLARINDA YENİ TESPİTLER
Öz
Topkapı Sarayı Resim Koleksiyonu, konu ve üslup çeşitliliğinin yanı sıra, farklı kültür ve disiplinlerden gelen sanatçı çeşitliliği açısından da oldukça zengindir. Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan itibaren hüküm süren otuz altı padişahın farklı dönemlerde çeşitli tekniklerle yapılmış portrelerine sahip olması sebebiyle de Osmanlı “padişah portreciliği” alanın-daki en eski ve önemli koleksiyonlardan biridir. Sarayın 1924 yılında Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün emriyle müze hâline getirilmesinden sonra mevcut koleksiyon bağış ve satın alma yoluyla büyümüş, zamanla Dolmabahçe ve Yıldız gibi geç dönem saraylarından gelen resimlerin eklenmesiyle daha da zenginleşmiştir.
Padişahların, hanedan kadınlarının, şehzadelerin, önemli devlet adamlarının, Cumhuriyet dönemi sanatçı ve aydınla-rının portreleri ile peyzaj, tören, günlük yaşam konulu resimlerden oluşan koleksiyonda Halil Paşa, Namık İsmail, İbrahim Çallı, Saip Tuna, Mihri Müşfik gibi ünlü Türk ressamlarına ait çok sayıda resim bulunur. Makalenin konusunu bu ressamlar-dan biri olan Feyhaman Duran’a (1886-1970) ait resimler oluşturmaktadır. 1914 Kuşağı temsilcileri arasında “portre ressamı” olarak bilinen sanatçı, eşi Güzin Duran ile birlikte müzenin İkinci Dünya Savaşı sebebiyle kapalı olduğu 1943-1947 yılları arasında Topkapı Sarayı’nda özel izinle çalışmış, saraydan çeşitli görünümleri tuvale geçirmiştir. Sanatçının yapmış olduğu Mustafa Kemal Atatürk ve birçok Cumhuriyet dönemi aydınının (Adnan Adıvar, Hasan Âli Yücel, Rauf Orbay vs.) portreleri de Saray koleksiyonundadır. Makalede, Feyhaman Duran’ın 1953-1962 yılları arasında Topkapı Sarayı envanterlerine kayde-dilen eserlerinden ve Millî Saraylar devir sayımında bu eserlerden bazılarında ortaya çıkan yeni tespitlerden bahsedilecektir.
Anahtar Kelimeler
Feyhaman Duran, Güzin Duran, Topkapı Sarayı, Türk Resmi, Portre, Milli Saraylar, Resim Müzesi
Kaynakça
- Anafarta, Nigâr, Topkapı Sarayı Padişah Portreleri, Doğan Kardeş Yayınları, İstanbul 1966.
- Belge, Murat, Boğaziçi’nde Yalılar, İnsanlar, İletişim Yayınları İstanbul 1997.
- Berksoy, Funda, Aydın Portreleri, Türkiye’de Toplumsal Dönüşümün Sanata Yansıması
- Canikli, İlkay Canan, Ressam Güzin Duran, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler
- Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, (Tez Danışmanı: Prof. Dr. Gül İrepoğlu), İstanbul 2005.
- Cantay, Gönül, “Ressam Feyhaman Duran”, Tarihi, Kültürü ve Sanatıyla VI. Eyüp Sultan Sempozyumu
- Çötelioğlu, Aysel, “Padişah Portreleri ve Resim Koleksiyonu”, Topkapı Sarayı, Akbank Kültür ve Sanat
- ______________, Topkapı Sarayı Müzesi Resim Koleksiyonu ve Padişah Portreleri, BKG Yayınları,
- Demirsar Arlı, Belgin, Resim Galerisi Pinakothek (Katalog), T.C. İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Bilim ve
- Ertaylan, İsmail Hikmet, “Ünlü Portre Ressamlarımızdan Feyha-man Duran”, Hayat Tarih Mecmuası, S.