İsmail Hakkı Tonguç’un Mektupları ve Klasik Eğitime Karşı Özgürleştirici Eğitim

Öz

Bu çalışma çerçevesinde İsmail Hakkı Tonguç’un İlköğretim Genel Müdürü olduğu dönemde ; Köy Eğitmen Kursu ve Köy Enstitüsü müdürlerine, öğretmenlere, yerel yöneticilere ve öğrencilere yazdığı mektupları incelenmiştir. Bu mektuplar, günümüzde yaygın olarak tartışılan eleştirel pedagojik kavramlar açısından zengin veri sunmaktadır. Klasik eğitim sistemi, yöneten-yönetilen arasındaki mesafeyi artıran, öğrenciyi eğitim sürecine katmayan, baskıcı, genç kuşakların kişilik gelişimini sınırlayan ve dünyaya eleştirel bakmasını engelleyen bir nitelik taşımaktadır. Öte yandan bu eğitim üretici değil, tüketici kuşaklar yetiştirir. Bütün eserlerinde olduğu gibi Tonguç, mektuplarında da bu anlayışa karşı eleştirel bir bakış ortaya koyar. Öğretmeni sınıfın tek egemen kişisi yapan, öğrenciyi okulun duvarları içine hapseden, ezberci ve tüketmeye odaklı eğitim uygulamasını ortadan kaldırmayı amaçlar. Tonguç mektuplarında, köylünün gereksinimlerini köylüden öğrenen, köylüyü güçlendirmeye odaklanan, eğitimin her kademesindeki bireyle diyalog temelli ve hümanist bir yaklaşım ortaya koyar. Bu makalede Tonguç’un

Anahtar Kelimeler

• Köy Eğitmen Kursu, Köy Enstitüsü, Eleştirel Pedagoji, Eğitim, Hümanizm, Diyalog

smail Hakkı Tonguç’s Letters and Liberating Education Against Classical Education

Öz

Within the present study, the letters written by İsmail Hakkı Tonguç, to directors of Village Educator Course and Village Institute, teachers, local administrators and students, during his time as a Primary School General Directors , have been examined. These letters present rich data in terms of critical pedagogical concepts discussed today in a widespread manner. The classical education system has a characteristic, increasing the distance between the ruler and the ruled, non-including the student to the education process, limiting the identity development of young generations and preventing them seeing the world in a critical manner; it is also oppressive. On the other hand, with such education, the raised generations becomes consuming ones, instead of being producing. Tonguç presents a critical point of view towards the relevant mentality in these letters, like it is the case with all his works. He aims to eliminate the rote-learning based and consumption-focused education system, which makes the teacher the lone dominant person of the classroom and confines the student inside the walls of the school. In his letters, Tonguç presents an humanist approach, which learns the needs of the village from the villager, focuses on strengthening the villager, and which is based on dialogue with individuals from every level of the education. In the present article, the letters of Tonguç have been examined and analyzed in terms of his contribution to critical pedagogical theory.

Anahtar Kelimeler

• : Village Educator Course, Village Institute, Critical Pedagogy, Humanism, Dialogue

Kaynakça

1. AKÇAM, Dursun (2002), Kaf Dağının Ardı, Arkadaş Yayınları, Ankara
2. ALTUNYA, Niyazi (2009), Köy Enstitüleri Sistemine Toplu Bir Bakış, 2. Baskı, KAVEG Yayınları, İstanbul
3. ALTUNYA, Niyazi (2008), Türkiye’de Öğretmen Yetiştirme Deneyimi (1848-2008), PLAR LTD. ŞTİ, Ankara
4. ALTUNYA, Niyazi (2009), Milli Eğitimde Mustafa Necati Dönemi, PLAR LTD. ŞTİ, Ankara
5. ERDOĞAN, İrfan (1997), İletişim Egemenlik Mücadeleye Giriş, İmge Kitabevi, Ankara
6. FREİRE, Paulo (1991), Ezilenlerin Pedagojisi, Çev. Dilek Hattatoğlu-Erol Özbek, Ayrıntı Yayınları, İstanbul
7. FREİRE, Paulo (2000), Yüreğin Pedagojisi, Çev: Özgür Orhangazi, Ütopya Yayınları, Ankara
8. FREİRE, Paulo - Macedo, Donaldo (1998), Okuryazarlık, Çev. Serap Ayhan, İmge Yayınları, Ankara

9. ÇAVDAR, Tevfik (1970), Milli Mücadele Başlarken Sayılarla “Vaziyet ve Manzari Umumiye”, Milliyet Yayınları, İstanbul
10. GÖKBERK, Macit (1990), Felsefe Tarihi, 6. Baskı, Remzi Kitabevi, İstanbul
11. GÜMÜŞOĞLU, Firdevs (2007), “Patronaj Kalıplarına Karşı Başkaldırı Eğitimi: Köy Eğitmen Kursları ve Köy Enstitüleri”, Eğitimde Reform ve Finans Sorunları Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Editör: Songül Sallan Gül- Hüseyin Gül, SDÜ Köy Enstitüleri Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayınları, Isparta
12. GÜMÜŞOĞLU, Firdevs (2011), Cılavuz Köy Enstitüsü, YKKED Yayınları, İzmir
13. GÜMÜŞOĞLU, Firdevs (2012), “A Pioneer In The Critical Pedagogical Approach: İsmail Hakkı Tonguç (1893-1960)”, Journal of International Scientific Publications: Educational Alternatives, Volume 10, Part 3, Published at: www.sciencebg.net, ISSN 1313-2571, September, European Union, pp.12-20
14. GÜMÜŞOĞLU, Firdevs, “Concept Of Education From The Ottoman Empire To The Republic In Türk Yurdu (Turkish Homeland) Journal”, The Third International Congress of Turkology
15. “600 Years of Polish-Turkish Relations – Research on Turkology Yesterday, Today and Tomorrow” başlıklı kongrede sunulan bildiri metni. 25-27th of June 2014, Varşova Üniversitesi, Polonya.
16. GÜNGÖR, Sabri, “Eğitim Yönetiminde Otoriteye Eleştirel Kuram Perspektifinden Bakmak”, eğitim bilim toplum, Cilt 7, Sayı: 26, Bahar 2009
17. İNAN, M. Rauf (1980), Mustafa Necati, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara
18. KASAPOĞLU, Aytül, “Bir Halk Sosyolojisi Örneği Olarak Adımlar Dergisinin Semiyotik İncelemesi, Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, Cilt 14, Sayı 1, Bahar 2011, s. 135-191
19. KOÇER, Hasan Ali (1992),Türkiye’de Modern Eğitimin Doğuşu (1773-1923), MEB Yayınları, İstanbul
20. KUT, Dursun (2003), Demetli Yıllar Tonguç’la Yücel’le, Güldikeni Yayınları, Ankara
21. MAYO, Peter, Özgürleştiren Praksis (2012), Çev: Hasan Hüseyin Aksoy- Naciye Aksoy, Dipnot Yayınları Ankara
22. ÖZTÜRK, Cemil (1996), Atatürk Dönemi Öğretmen Yetiştirme Politikası, TTK Basımevi, Ankara
23. TİMUR, Taner (2001),Türk Devrimi ve Sonrası, İmge Yayınları, 5. Baskı, Ankara
24. SALLAN GÜL, Songül (2013), Gönen Köy Enstitüsü, YKKED Yayınları, İzmir
25. TONGUÇ, İ. Hakkı (1976), Mektuplarla Köy Enstitüsü Yılları, Yayına Hazırlayan: Engin Tonguç, 2. Baskı, Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı, Ankara
26. TONGUÇ, İsmail Hakkı (1998), Canlandırılacak Köy, 3. Baskı, KEÇEV, Ankara
27. TONGUÇ, İsmail Hakkı (2008), Köyde Eğitim, 3. Baskı, KEÇEV, Ankara
28. TONGUÇ, Engin (1970), Devrim Açısından Köy Enstitüleri, Ant Yayınları, İstanbul
29. TONGUÇ, Engin (2007), Bir Eğitim Devrimcisi İsmail Hakkı Tonguç, III. Basım, YKKED Yayınları, İzmir
30. TÜRKOĞLU, Pakize (1997), Tonguç ve Enstitüleri, YKY, İstanbul
31. YILDIRIM, Emre, “Erken Cumhuriyet Yılları Milli Kimlik Tartışmaları: Hasan Ali Yücel ve Türkiye’de Hümanizma Arayışları”, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/7 Summer 2013, s. 745-763
32. YÜCEL, Hasan Ali (1962), İyi Vatandaş İyi İnsan, İkinci Baskı İş Bankası Yayınları, Ankara
33. YÜCEL, Hasan Ali (1993), Milli Eğitimle İlgili Söylev ve Demeçler, Kültür Bakanlığı Türk Klasikleri, Ankara