Araştırma Makalesi

MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli

Cilt: 13 Sayı: 1 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli

Öz

Son yıllarda birçok alanda olduğu gibi sağlık alanında da yapay zeka kullanımı oldukça artmaya başlamıştır. Manyetik rezonans (MR) raporlarının manuel olarak tıp hekimleri tarafından oluşturulması oldukça zor, uzun zaman alan ve hatalı olma olasılığı yüksek bir süreçtir. Bu problemleri adreslemek amacıyla, bu çalışmada beyin MR görüntülerinden otomatik rapor üretecek derin öğrenme tabanlı görüntü altyazılama modeli önerilmiştir. Geliştirilen modelde, görüntü işleme, doğal dil işleme ve derin öğrenme yöntemleri birlikte kullanılarak tıbbi görüntüdeki içerik ve tanılara yönelik metin üretilmektedir. Öncelikle MR görüntüleri için, rastgele açılarla döndürme, boyut değiştirme, kırpma, parlaklık ve kontrast değiştirme, gölge ekleme ve aynalama gibi ön işlemler yapılmıştır. Ardından Bootstrapping Language Image Pre-Training (BLIP) modeli ve modelin transformer mimarisinden faydalanılarak rapor üreten bir model geliştirilmiştir. Yapılan deneysel çalışmalarda, geliştirilen modelin farklı metrikler için başarılı sonuçlar verdiği, üretilen raporların orijinal raporlara yüksek oranda benzer olduğu ve tıp alanında yardımcı öneri sistemi olarak kullanılabileceği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Ravinder, P., & Srinivasan, S. (2024). Automated Medical Image Captioning with Soft Attention-Based LSTM Model Utilizing YOLOv4 Algorithm.
  2. [2] Aggarwal, A. K. Revealing AI-Driven Chest X-Ray Image Captioning Using Blip Transformer.
  3. [3] Wang, Y., Lin, Z., Xu, Z., Dong, H., Luo, J., Tian, J., ... & He, Z. (2024). Trust it or not: Confidence-guided automatic radiology report generation. Neurocomputing, 127374.
  4. [4] Boag, W., Hsu, T. M. H., McDermott, M., Berner, G., Alesentzer, E., & Szolovits, P. (2020, April). Baselines for chest x-ray report generation. In Machine learning for health workshop (pp. 126-140). PMLR.
  5. [5] Liu, F., Yin, C., Wu, X., Ge, S., Zou, Y., Zhang, P., Zou, Y., & Sun, X. (2023). Contrastive attention for automatic chest X-ray report generation. arXiv. https://arxiv.org/abs/2106.06965.
  6. [6] Lovelace, J., & Mortazavi, B. (2020, November). Learning to generate clinically coherent chest X-ray reports. In Findings of the Association for Computational Linguistics: EMNLP 2020 (pp. 1235-1243).
  7. [7] Yang, S., Wu, X., Ge, S., Zhou, S. K., & Xiao, L. (2022). Knowledge matters: Chest radiology report generation with general and specific knowledge. Medical image analysis, 80, 102510
  8. [8] Yang, S., Wu, X., Ge, S., Zheng, Z., Zhou, S. K., & Xiao, L. (2023). Radiology report generation with a learned knowledge base and multi-modal alignment. Medical Image Analysis, 86, 102798.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karar Desteği ve Grup Destek Sistemleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

24 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

14 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

9 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Maraş, B., Karatorak, S., Özdem Karaca, K., Gedik, A. O., & Akcayol, M. A. (2025). MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli. Mus Alparslan University Journal of Science, 13(1), 128-137. https://doi.org/10.18586/msufbd.1532112
AMA
1.Maraş B, Karatorak S, Özdem Karaca K, Gedik AO, Akcayol MA. MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli. MAUN Fen Bil. Dergi. 2025;13(1):128-137. doi:10.18586/msufbd.1532112
Chicago
Maraş, Burkay, Serhat Karatorak, Kevser Özdem Karaca, A. Orkun Gedik, ve M. Ali Akcayol. 2025. “MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli”. Mus Alparslan University Journal of Science 13 (1): 128-37. https://doi.org/10.18586/msufbd.1532112.
EndNote
Maraş B, Karatorak S, Özdem Karaca K, Gedik AO, Akcayol MA (01 Haziran 2025) MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli. Mus Alparslan University Journal of Science 13 1 128–137.
IEEE
[1]B. Maraş, S. Karatorak, K. Özdem Karaca, A. O. Gedik, ve M. A. Akcayol, “MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli”, MAUN Fen Bil. Dergi., c. 13, sy 1, ss. 128–137, Haz. 2025, doi: 10.18586/msufbd.1532112.
ISNAD
Maraş, Burkay - Karatorak, Serhat - Özdem Karaca, Kevser - Gedik, A. Orkun - Akcayol, M. Ali. “MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli”. Mus Alparslan University Journal of Science 13/1 (01 Haziran 2025): 128-137. https://doi.org/10.18586/msufbd.1532112.
JAMA
1.Maraş B, Karatorak S, Özdem Karaca K, Gedik AO, Akcayol MA. MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli. MAUN Fen Bil. Dergi. 2025;13:128–137.
MLA
Maraş, Burkay, vd. “MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli”. Mus Alparslan University Journal of Science, c. 13, sy 1, Haziran 2025, ss. 128-37, doi:10.18586/msufbd.1532112.
Vancouver
1.Burkay Maraş, Serhat Karatorak, Kevser Özdem Karaca, A. Orkun Gedik, M. Ali Akcayol. MR Altyazılama için Çoklu Dikkat Tabanlı Derin Öğrenme Modeli. MAUN Fen Bil. Dergi. 01 Haziran 2025;13(1):128-37. doi:10.18586/msufbd.1532112