MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI

Can Umut Çiner; Oral Karakaya

doi:10.56524/msydergi.1478708

MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI

Öz

Türkiye’nin geçirdiği köklü dönüşüm, merkeziyetçiliğin yeni hali mülki idarenin konumunu anlamayı pek çok açıdan zorlaştırmıştır. Bu makalenin konusu, mülki idare ile ilgili alanyazında ve son yıllarda yayımlanan idare hukuku eserlerinde yüzeysel olarak tanımlanan ve uygulama ile bağlantısı kurulamayan yetki genişliği konusunu incelemektir. Bir diğer deyişle, mülki idarenin geçirdiği dönüşüm yetki genişliği ilkesi ile ilişkilendirerek ele alınmıştır. Makale kapsamında ilgili alanyazına değinilmiş, mevzuat ve uygulama değerlendirilmiş ve altı vali ile yetki genişliği uygulaması üzerine derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Makalede yetki genişliğinin idare hukuku ve kamu yönetimi bilimi açısından nasıl tanımlandığına değinilmiş, yetki genişliği tipolojileri ele alınmış ve özellikle 2012 yılı sonrasında mülki idarenin yetkilerinde artan ve azalan alanlar saptanmıştır. Son olarak yetki genişliği için yeni bir tanım önerisi getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akyılmaz, Bahtiyar, M. Sezginer, C. Kaya (2011), Türk İdare Hukuku, 2. Baskı, (Ankara: Seçkin Yayınları).
Baharçiçek, A. (2013), “6360 Sayılı Büyükşehir Belediye Yasası ile Yerel Yönetimlerin Yapısında Yapılan Değişikliklerin Türkiye’nin Demokratikleşme Süreci Üzerindeki Etkileri”, Bulut, Yakup vd. (Ed.), KAYSEM-8 Kuramdan Uygulamaya Yerel Yönetimler ve Kentsel Politikalar Bildiri Kitabı, (Ankara: Pegem Akademi Yayını): 789-802.
Chapuisat, Louis-Jérome (2024), “Concentration & Déconcentration des Pouvoirs”, Encylopedia Universalis (en ligne), http: universalis-edu.com/encyclopedie/concentration-et-deconcentration/, Erişim Tarihi: 1.4.2024.
Çiner, Can Umut (2017), “Yeniden Kamu Yönetimi Temel Kanunu: Yerel Yönetimler Alanındaki Bilanço”, Memleket Siyaset Yönetim, 12 (28), s. 27-52.
Çiner, Can Umut, Karakaya, Oral (2013), “Merkez-Yerel İlişkileri ve Mülki İdarenin Dönüşümü”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 68 (2), s. 63-93.
Dağlı, Zülkif, Özgül, Can Giray (2019), “Kamu Yönetimi Sistemi İçinde Yeni Bir Birim Olarak Yatırım İzleme ve Koordinasyon Baş¬kanlığının İşlevi: İzmir Örneği”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 28 (1-2), s.25-44.
Davignon, J. F. (2014), “Centralisation”, N. Kada, M. Mathieu (Der.), Dictionnaire D’Administration Publique (Grenoble: PUG), s.55-56.
Divay, Gérard (2024), “Déconcentration”, L. Coté, J.F. Savard (Der.), Dictionnaire Encyclopédique de l’Administration Publique, www.dictionnaire.enap.ca, Erişim Tarihi: 22.4.2024.

Emre, Cahit (2002), “Merkezden Yönetim ve Yerinden Yönetim İlkeleri Çerçevesinde “Yetki Genişliği”ne Genel Bir Bakış, Ankara Üniversitesi ve Kastamonu Valiliği, Kamu Yönetiminde Yetki Genişliği, Bilimsel Toplantı, (Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi): 2-16.
Geray, Cevat (1993), “KAYA Yazanağı Açısından Yönetimin Taşra Birimlerinin ve Yerel Yönetimlerin Yeniden Düzenlenmesi”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 2 (1), s. 9-17.
Gözübüyük, A. Şeref, S. Kili (1982), Türk Anayasa Metinleri, No 496, (Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları).
Gözübüyük, A. Şeref, T., Tan (2001), İdare Hukuku, Cilt 1, (Ankara: Turhan Kitabevi).
Güler, Birgül Ayman (2005), Devlette Reform Yazıları, (Ankara: Paragraf Yayınları).
Güler, Birgül Ayman (2021), “Küreselci Reformların Sonrası”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 76 (2), s. 413-436. Göç İdaresi Başkanlığı (2024), https://www.goc.gov.tr/duzensiz-goc-istatistikler, Erişim Tarihi: 8.4.2024.
Karakaya, Oral (2023), “Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının Etkinliğinin Ölçümü”, Ekonomi ve Politikada 100 Yıllık Miras ve Gelecek Perspektifi, F. Purtaş, F. H. Dikmen (Ed.), No 161, (Ankara: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Yayınları): 277-300.
Keskin, Nuray E. (2009), Devletin Toprak Üzerinde Örgütlenmesi, (Ankara: Tan).
Koç, E., İ. Arap (2019), “Türk İdare Teşkilatında Atipik Yeni Bir Örgütlenme: Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 28 (4), s.91-123.
Marcou, Gérard, C. U. Çiner vd. (2013), La Déconcentration dans l’Organisation Administrative. Etude comparative sur sept Etats unitaires européennes, (Paris: SIGMA).
Onar, Sıddık Sami (1952). İdare Hukukunun Umumi Esasları, (İstanbul: İsmail Akgün Matbaası).
Onar, Sıddık Sami (1966), İdare Hukukunun Umumi Esasları II, (İstanbul: Hak Kitabevi).
Özay, İl Han (2004), Gün Işığında Yönetim, (İstanbul: Filiz Kitabevi).
Tansuğ, Çağla (2023), “Merkezi İdareyle İlişkileri Bakımından Fransız Hukukunda Mahalli İdareler”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 81/1, s.261-300.
Taş, İ. E., S. Altınbaş (2013), “Büyükşehir Belediyelerine İlişkin Yeni Düzenlemenin Yerelleşmeye Etkileri”, Kuramdan Uygulamaya Yerel Yönetimler ve Kentsel Politikalar, (Ed. Y. Bulut, vd.), Pegem Akademi, Ankara, s. 565-571.
TBMM (1929a), “Vilâyetlerin Umumî İdaresi Hakkında 1/352 Numaralı Kanun Lâyihası ve Muhtelit ve Bütçe Encümenleri Mazbataları”, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d03/c010/tbmm03010054ss0134.pdf , Erişim Tarihi: 17.10.2023.
TBMM (1929b), “Vilayet İdaresi Kanunu”, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc007/kanuntbmmc007/kanuntbmmc00701426.pdf, Erişim Tarihi: 17.10.2023.
TBMM (2004), “İl Özel İdareleri Kanunu Tasarısı ile İçişleri, Avrupa Birliği Uyum ve Plan ve Bütçe Komisyonları Raporları (1/767)”, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c054/tbmm22054105ss0583.pdf, Erişim Tarihi: 10.02.2024.
TBMM (2010), “Kolluk Gözetim Komisyonu Kurulması Hakkında 6713 Sayılı Kanunun Gerekçesi”, “https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d26/c016/tbmm26016081ss0277.pdf, Erişim Tarihi: 16.03.2024.
TBMM, (2012a), “Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Gerekçesi ve Komisyon Raporları”, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d24/c032/tbmm24032016ss0338.pdf, Erişim Tarihi: 11.08.2023.
TBMM (2012b), “6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Genel Gerekçesi”, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d24/c046/tbmm24046080ss0310.pdf, Erişim Tarihi: 06.03.2024.
TBMM (2012c), “On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna İlişkin İçişleri Komisyon Raporu Muhalefet Şerhi Gerekçesi”, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d24/c032/tbmm24032016ss0338.pdf, Erişim Tarihi: 15.03.2024.
TBMM (2014), “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı Hakkında Bazı Düzenlemeler Yapılmasına Dair 6546 Sayılı Kanun’un Gerekçesi”, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d24/c080/tbmm24080105ss0601.pdf, Erişim Tarihi: 11.03.2024.
TBMM (2016a), “Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair 6758 Sayılı Kanun’un Gerekçesi”, https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D26/Y2/T1/DosyaKomisyonRaporunuVerdi/221ccbc8-8952-4186-a8f8-95a873a3e66d.pdf, Erişim Tarihi: 02.03.2024.
TBMM (2016b), “Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair 6755 Sayılı Kanun’un Gerekçesi”, https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D26/Y1/T1/DosyaKomisyonRaporunuVerdi/25ef9138-db92-4cb2-a95e-fd32112f0554.pdf, Erişim Tarihi: 14.03.2024.
TBMM (2018), “Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 7145 Sayılı Kanun’un Gerekçesi”, “https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D27/Y1/T2/DosyaKomisyonRaporunuVerdi/a8343061-2c2e-4df5-b01b-07706a8d401a.pdf, Erişim Tarihi: 14.03.2024.
TBMM (2019), “Kapadokya Alanı Hakkında 7174 Sayılı Kanun’un Gerekçesi,” https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d27/c013/tbmm27013077ss0056.pdf, Erişim Tarihi: 10.03.2024.
TBMM (2022), “Uludağ Alanı Hakkında 7432 sayılı Kanun’un Gerekçesi”, https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D27/Y6/T2/DosyaKomisyonRaporunuVerdi/9f1ae216-d482-4467-8a2d-fb544e883d5e.pdf, Erişim Tarihi: 12.03.2024.
Ulusoy, Ali (2019), Yeni Türk İdare Hukuku, (Ankara: Yetkin Yayınları).
Van Lang, Agathe, G. Gondouin, V. Inserguet-Brisset (1999), “Centralisation”, Dictionnaire de Droit Administratif, 2. Ed., (Paris: Armand Colin), s.50.
Vie publique (2024), https://www.vie-publique.fr/fiches/20167-quest-ce-que-la-deconcentration, Erişim Tarihi: 22.04.2024.
Yeter, Enis (2002), “Metropolitan Alan Yönetiminde Yeni Arayışlar: İstanbul”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 11 (2), s. 41-50.
Yayla, Yıldızhan (1982), Anayasalarımızda Yönetim İlkeleri Tevsi-i Mezuniyet ve Tefrik-i Vezaif, (İstanbul: Gür-Ay Matbaası).
Yılmaz, Ali (2023), Türkiye’de Mülki İdarenin Kriz Yönetme Kapasitesi: Covid-19 Örneği, (Ankara: TİAV).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Can Umut Çiner ^*
Türkiye

Oral Karakaya
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

5 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

11 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 19 Sayı: 42

DOI

https://doi.org/10.56524/msydergi.1478708

IZ

https://izlik.org/JA74YU65KW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çiner, C. U., & Karakaya, O. (2024). MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI. Memleket Siyaset Yönetim, 19(42), 215-242. https://doi.org/10.56524/msydergi.1478708

AMA

1.Çiner CU, Karakaya O. MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI. Memleket Siyaset Yönetim. 2024;19(42):215-242. doi:10.56524/msydergi.1478708

Chicago

Çiner, Can Umut, ve Oral Karakaya. 2024. “MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI”. Memleket Siyaset Yönetim 19 (42): 215-42. https://doi.org/10.56524/msydergi.1478708.

EndNote

Çiner CU, Karakaya O (01 Haziran 2024) MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI. Memleket Siyaset Yönetim 19 42 215–242.

IEEE

[1]C. U. Çiner ve O. Karakaya, “MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI”, Memleket Siyaset Yönetim, c. 19, sy 42, ss. 215–242, Haz. 2024, doi: 10.56524/msydergi.1478708.

ISNAD

Çiner, Can Umut - Karakaya, Oral. “MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI”. Memleket Siyaset Yönetim 19/42 (01 Haziran 2024): 215-242. https://doi.org/10.56524/msydergi.1478708.

JAMA

1.Çiner CU, Karakaya O. MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI. Memleket Siyaset Yönetim. 2024;19:215–242.

MLA

Çiner, Can Umut, ve Oral Karakaya. “MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI”. Memleket Siyaset Yönetim, c. 19, sy 42, Haziran 2024, ss. 215-42, doi:10.56524/msydergi.1478708.

Vancouver

1.Can Umut Çiner, Oral Karakaya. MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI. Memleket Siyaset Yönetim. 01 Haziran 2024;19(42):215-42. doi:10.56524/msydergi.1478708

Developing and validating a scale to measure perceived trust in public institutions: An approach aligned with Türkiye’s administrative context

International Review of Administrative Sciences

https://doi.org/10.1177/00208523251404784

TÜRKİYE’DE İL VE İLÇE GELİŞMİŞLİK DÜZEYLERİNİN MÜLKİ İDARE AMİRLERİNİN GÖREV SÜRESİNE ETKİSİ

Memleket Siyaset Yönetim

https://doi.org/10.56524/msydergi.1722927

MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI

MERKEZİYETÇİLİĞİN YENİ BİÇİMİ: YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİNİN DEĞİŞEN UYGULAMASI

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

TÜRKİYE’DE MÜLKİ İDARENİN SİYASET-YÖNETİM DİKOTOMİSİ ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ

Türk İdari Merkeziyetçi Kültüründe Yerel Yönetimler ve Kamu Hizmet Alanı Kesişimleri

Organik Kanunlar: Şeklî ve Maddi Yönleriyle Normatif Bir Çalışma

Developing and validating a scale to measure perceived trust in public institutions: An approach aligned with Türkiye’s administrative context

TÜRKİYE’DE İL VE İLÇE GELİŞMİŞLİK DÜZEYLERİNİN MÜLKİ İDARE AMİRLERİNİN GÖREV SÜRESİNE ETKİSİ