EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM

Yasin Kaçar

doi:10.56524/msydergi.1647530

EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM

Öz

Türkler, tarih boyunca yerleşik toplumlarla etkileşim içerisinde olmuş ve bu toplumların tarihi metinlerinde anlatılmıştır. Bunlar, kendileri gibi yaşamayan göçebe milletleri vahşi, korkunç ve bozguncu olarak kaydeden eserlerdir. Bu eserler Türkleri de benzer şekilde anlatmaktadır. Bu hususta İran coğrafyasında kaleme alınan önemli eserler bulunmaktadır. Yerleşik İran ve göçebe Turan mücadelelerini işleyen bu anlatılarda göçebe Turan halkına dair profil Efrâsiyâb ile çizilmiştir. Bu profil en geniş haliyle Firdevsi’nin kaleme aldığı Şehnâme eserinde yer almaktadır. Bu anlatı yerleşik İran’ın sübjektif olarak Turana bakışının yanında Türklerin iktisadi, içtimai, askeri ve idari özelliklerini anlamaya olanak tanımaktadır. Çalışmada Türklerin İslamiyet’i kabul etmeden önceki devlet yapılanmaları bu anlatı üzerinden analiz edilecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abdurrahman, V. (2004). Tarihteki Efsanevi Turan Padişahı Alp Er Tunga Hakkında. Tarih Araştırmaları Dergisi, 23(35), 1-8.
Alptekin, A. B., Şenocak, E. (2019). Alper Tunga Destanı’nın Yeni Bir Kaynağı Olarak: Süleymannâme. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 5(2), 127-143.
Atsız, H. N. (1992). Türk Edebiyatı Tarihi. İrfan Yayınevi.
Ayan, A. (2017). Alp Er Tunga’nın Yönetim Anlayışı ve Liderlik Tarzlarının İncelenmesi. Akademik Bakış Dergisi, (61),167-177.
Batan, M. (2011). İran İslâm Cumhuriyeti İlk ve Ortaöğretim Ders Kitaplarında Türkler ve Türk İmajı [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
Dadan, A. (2013). İslâm Tarihi Kaynaklarında Türkler (Câhiliye Döneminden Emevîler’in Sonuna Kadar) [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Darmesteter, J. (1880). Sacred Books of the East (The Zend-Avesta, The Vendidad). Oxford University Press.
Durmuş, İ. (2016). Türk Tarihinin Öncüleri: Alp Er Tonga, Tomris, Mo-tun, Attila, Bilge Kağan. Akçağ Yayınları.

Ebülgazi Bahadır Han (1974). Şecere-i Terakim/Türklerin Soykütüğü (M. Ergin, Çev.). Tercüman, 1001 Temel Eser 33.
Firdevsi (1994a). Şehname (N. Lugal ve K. Akyüz, Çev.). C. I. MEB Yayınları.
Firdevsi (1994b). Şehname (N. Lugal ve K. Akyüz, Çev.). C. II. MEB Yayınları.
Firdevsi (1994c). Şehname (N. Lugal ve K. Akyüz, Çev.). C. IV. MEB Yayınları.
Firdevsi (1995). Şehname (N. Lugal ve K. Akyüz, Çev.). C. III. MEB Yayınları.
Gömeç, S. (2000). Tonga Tigin'in Kimliği Üzerine. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten, (48), 205-210.
Herodotos (1993). Herodot Tarihi (M. Ökmen ve A. Erhat, Çev.). Remzi Kitabevi.
Hunkan, Ö. S. (2016). Ortaçağ İran’ını Anlamak: Firdevsî, Nizâmü’l-Mülk, Sabbâh ve Hayyam. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, (77), 77-102.
Kanar, M. (2010). Şâhnâme, TDV İslam Ansiklopedisi içinde (C. 38, ss. 289-290). TDV Yayınları.
Karadeniz, Y. (2010). İran Kaynaklarına Göre Türkistan ve İran Coğrafyasında İran-Turan Hâkimiyet Mücadeleleri. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 15(VIII), 1-14.
Karatay, O. (2003). İran ile Turan: Hayali Milletler Çağında Avrasya ve Ortadoğu. Karam Yayınları.
Kaşgarlı Mahmud (1985). Divanü Lûgati’t-Türk (B. Atalay, Çev.). C. III. TDK Yayınları.
Kradin, N. N. (2019). Social Complexity, Inner Asia and Pastoral Nomadism. Social Evolution & History, 18(2), 3-34.
Konuksever, S. K. (2016). Çin’e Ait İmge ve Motiflerin Şehnâmeye Göre Tahlili. Doğu Araştırmaları, 16, 101-112.
Ögel, B. (1995). Türk Mitolojisi. C. II. TTK Yayınları, VII. Dizi 102.
Ögel, B. (2010). Türk Mitolojisi. C. I. TTK Yayınları, VII. Dizi 1024.
Sivrioğlu, U. T. (2013). Avesta Dilinin Tarihi Coğrafyası. Electronic Turkish Studies, 8(8), 1141-1165.
Stern, S. M. (1986). Afrasiyab. Encyclopaedia of Islam (H.A.R. Gibb vd., Edt.). C. I. E.J. Brill, 236.
Taberi, Muhammed Bin Cerîr (2007). Tarih-i Taberî (M. F. Dürtunca, Çev.). C. I. Sağlam Yayınevi.
Togan, Z. V. (1981). Umumi Türk Tarihine Giriş. C.I. Enderun Yayınları, 7.
Togan, Z. V. (1982). Oğuz Destanı: Reşideddin Oğuznâmesi, Tercüme ve Tahlili. Enderun Yayınları.
Türker, Ö. (2014). Nefesten Taşa, Taştan Kağıda: Türkler ve Moğollarda Tarih Yazıcılığı. Türkiye Alim Kitapları.
Yarshater, E. (1984). Afrâsiâb. Encyclopedia Iranica, C.I/6, 570-576 http://www.iranicaonline.org/articles/afrasiab-turanian-king
Yıldırım, N. (2011). Zerdüşt’ün Kutsal Kitabı Avesta. Şarkiyat Mecmuası, (18), 147-170.
Yusuf Has Hacib (2016). Kutadgu Bilig (A. Çakan, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yasin Kaçar ^*
0000-0001-9419-5942
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

26 Şubat 2025

Kabul Tarihi

8 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 21 Sayı: 46

DOI

https://doi.org/10.56524/msydergi.1647530

IZ

https://izlik.org/JA28BH89MZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kaçar, Y. (2026). EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM. Memleket Siyaset Yönetim, 21(46), 27-53. https://doi.org/10.56524/msydergi.1647530

AMA

1.Kaçar Y. EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM. Memleket Siyaset Yönetim. 2026;21(46):27-53. doi:10.56524/msydergi.1647530

Chicago

Kaçar, Yasin. 2026. “EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM”. Memleket Siyaset Yönetim 21 (46): 27-53. https://doi.org/10.56524/msydergi.1647530.

EndNote

Kaçar Y (01 Haziran 2026) EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM. Memleket Siyaset Yönetim 21 46 27–53.

IEEE

[1]Y. Kaçar, “EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM”, Memleket Siyaset Yönetim, c. 21, sy 46, ss. 27–53, Haz. 2026, doi: 10.56524/msydergi.1647530.

ISNAD

Kaçar, Yasin. “EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM”. Memleket Siyaset Yönetim 21/46 (01 Haziran 2026): 27-53. https://doi.org/10.56524/msydergi.1647530.

JAMA

1.Kaçar Y. EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM. Memleket Siyaset Yönetim. 2026;21:27–53.

MLA

Kaçar, Yasin. “EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM”. Memleket Siyaset Yönetim, c. 21, sy 46, Haziran 2026, ss. 27-53, doi:10.56524/msydergi.1647530.

Vancouver

1.Yasin Kaçar. EFRÂSİYÂB ANLATISINDA GÖÇEBELİK VE YÖNETİM. Memleket Siyaset Yönetim. 01 Haziran 2026;21(46):27-53. doi:10.56524/msydergi.1647530