Şarkiyatçı İlya Nikolayeviç Berezin ve Türkiyat Çalışmaları

Öz

Bu makalede Rus Şarkiyatçı Ilya Nikolayevich Berezin’in Türkoloji alanındaki çalışmaları tartışılacaktır. Rus oryantalist (Türkolog, İranolog, Moğolist), St. Petersburg Üniversitesi Türk-Tatar Edebiyatı Bölümü onursal Profesörü Ilya Nikolayevich Berezin (1818-1896), Perm eyaletinin Yugovsky (Devlet Fabrikaları: Kalhoz/ Salhoz) köyünde doğmuştur. Evde babasının verdiği eğitimden sonra ilk eğitimini Yekaterinburg’daki bölge okulunda almıştır. Buradayken zekâsı keşfedilen Berezin, G. S. Surovtsev tarafından devlet desteği için Perm Gimnazyumu’na transfer edilmiş/ yönlendirilmiştir. Gymnasium’daki kursun sonunda o Kazan Üniversitesi’nin doğu edebiyatı bölümüne girmiştir. (1837) Üniversitede Profesör F. I. Erdman ve Mirza Kazım-Bek’in rehberliğinde özenle Arapça - Farsça okumuştur. Kurs sonunda Tarih ve Filoloji Fakültesi’nin doğu bölümünü aday derecesi ile bitirmiştir. Bir ara Perslerin ve Tatarların hayatını tanımak için Astrahan’a gitmiştir. Kazan’a döndükten sonra “Aydınlanmanın gelişmesine katkıda bulunan ve onun Müslüman güçler içindeki gidişatını durduran şey nedir?” tezini savunmuş ve yüksek lisans derecesi almıştır. 1855 - 1896 yılları arasında Kazan Üniversitesi’nde çalışmıştır. 1864’te “Dzhuchiev Ulusunun İç Yapısı Üzerine Bir Deneme” ile doktora derecesini almıştır. Berezin tüm hayatı boyunca Türkoloji alanında oldukça önemli eserler kaleme almıştır. Geleneksel Rus oryantalizminde önemli bir yere/ konuma sahiptir.

Anahtar Kelimeler

• Berezin
• Türkiyat
• Türkoloji
• Oryantalizm
• Kazan Ekolü

Orientalist Ilya Nikolayevich Berezin and His Turkic Studies

Öz

This article discusses the works of Russian orientalist Ilya Nikolayevich Berezin (1818-1896) in the field of Turkology. I. N. Berezin, a Russian orientalist (Turkologist, Iranologist, Mongolist), and honorary professor of the Department of Turko-Tatar Literature at St. Petersburg University, was born in the village of Yugovskiy (State Factories: Kalhoz) in the Perm province. After receiving initial education at home, he attended the regional school in Yekaterinburg. While there, Berezin's intelligence was recognized, leading G. S. Surovtsev to refer him to the Perm Gymnasium for state support. After completing his studies at the Gymnasium, Berezin entered the Department of Oriental Languages at Kazan University in 1834. Under the guidance of Professors Fyodor Ivanovich Erdman and Alexander Kasymovich Kazem-Bek, he studied Arabic and Persian. He graduated from the Oriental Department of the Faculty of History and Philology at St. Petersburg University with a candidate's degree. He later traveled to Astrakhan to familiarize himself with the life of the Persians and Tatars. Upon returning to Kazan, he defended his dissertation titled "What Contributed to the Development of Enlightenment and Stopped Its Progress among the Muslim Powers" (Çto sposobstvuet razvitiyu prosveshcheniya i çto ostanavlivaet hod ego v derjavah muhammedanskih?) and obtained a master's degree. Between 1855 and 1896, he worked at Kazan University. In 1864, he earned the title of doctorate with his thesis titled “An Essay on the Internal Structure of the Dzhujiev Nation” (Ocherk vnutrennego ustroystva ulusa Dzhujiev). Throughout his life, Berezin wrote significant works in the field of Turkology, holding a crucial place in traditional Russian orientalism.

Anahtar Kelimeler

• Berezin
• Turkiyat
• Turkology
• Orientalism
• Kazan school

Kaynakça

1. Barthold, V. V. “İ. N. Berezin kak istorik?”, 1927, s. 1-12, https://isamveri.org/pdfdkm/02/DKM021365.pdf [Erişim tarihi: 20.12.2023]. Barthold, V. V. “N. Berezin kak Tyurkolog”, Zapiski Kollegii Vostokovedov pri Aziatskom Muzeye Akademii Nauk SSSR, Leningrad 1927, s. 51-73.
2. Barthold. V. V. “İ. N. Berezin kak istorik”, Zapiski Kollegii Vostokovedov pri Aziatskom Muzeye Akademii Nauk CSSR. L.: İzdatel’stvo Akademii Nauk SSSR, St. Petersburg 1927, s. 51-72.
3. Berezin, İlya Nikolayeviç. “Spisok grajdanskim çinam pervıh tryoh klassov. İspravlen po 1-ye oktyabrya 1894 goda.”, Tipografiya Pravitel’stvuyuşçego Senata, St. Petersburg 1894, s. 344-345.
4. Berezin, İlya Nikolayeviç. Turetskaya Grammatika, Kazan 1847.
5. Berezin, İlya Nikolayeviç. Système des dialectes Turcs, Univ. Tip., Kazan 1849.
6. Berezin, İlya Nikolayeviç. Puteşestviye po Dagestanu i Zakavkaz’yu, Univ. Tip., Kazan 1849.
7. Berezin, İlya Nikolayeviç. Biblioteka Vostoçnıh İstorikov: v 2-h tomah, Tipografiya Universiteta, Kazan 1849-1854.
8. Berezin, İlya Nikolayeviç. Biblioteka Vostoçnıh Tyurkov: v 3-h tomah, Tipografiya Universiteta, Kazan 1849-1854.

9. Berezin, İlya Nikolayeviç. Hanskiye Yarlıki. IV Tom. Tipografiya Universiteta, Kazan 1850-1852.
10. Berezin, İlya Nikolayeviç. Grammatika Persidskogo Yazıka, Tipografiya Universiteta, Kazan 1853.
11. Berezin, İlya Nikolayeviç. Monografiya Bulgar na Volge, Tipografiya Universiteta, Kazan 1853.
12. Berezin, İlya Nikolayeviç. O Naşestvii Batuya na Rossiyu, Tipografiya Universiteta, Kazan 1853.
13. Berezin, İlya Nikolayeviç. Catalogue des mémoires et des médailles du cabinet numismatique de l’université de Casan, Tipografiya Universiteta, Kazan 1855.
14. Berezin, İlya Nikolayeviç. Narodnıye Poslovitsı Turetskogo Plemeni, Biblioteka dlya çteniya, St. Petersburg 1856.
15. Berezin, İlya Nikolayeviç. Guide du voyageur en Orient: Dialogues arabes d’après trois principaux dialectes: de Mésopotamie, de Syrie et d’Egypte, Imprimerie de l’université imperiale, St. Petersburg 1857.