Cafer Mustafaoğlu, Kafkasya Türklerinden Ömer Faik Numanzade Yaşam ve Faaliyetleri, Kabalcı Yayınları, 2025, s. 187, (ISBN: 978-625-56211-8-4).
Öz
Bu eser, XX. yüzyılın başlarında Kafkasya Türklerinin millî uyanışı ve özgürlük mücadelesinde öne çıkan aydınlardan Ömer Faik Numanzade’nin (1872-1937) hayatını bütün yönleriyle ele almayı amaçlamaktadır. Gürcistan’a bağlı Ahıska’nın Agara köyünde bir Türk ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Numanzade, İstanbul Darüşşafaka’da aldığı eğitim ve pedagojik tecrübeleri sayesinde Kafkasya’da yeni usûlde (Usûl-i Cedid) eğitim veren okulların açılmasında ve yaygınlaşmasında etkili olmuştur. O, Tercüman, Şark-i Rus, Molla Nasreddin, İrşad, Hayat ve Açık Söz gibi dönemin önemli yayın organlarında eğitim, siyaset ve toplumsal konularda makaleler yazarak Kafkasya kamuoyuna yön vermiştir. Ayrıca "Molla Nasreddinciler" adı ile meşhur olan fikir akımının da öncülerinden biri olmuştur. İstanbul’daki öğrenim yıllarından Genç Türklerle temasına kadar geniş bir siyasi çerçevede yer almış, 1917 yılında siyasi faaliyete başlamış ve Talat ve Enver Paşa’yla görüşerek 1918’de Türk Ordusu’nun Kafkasya’ya girmesine vesile olmuştur. Ahıska Türklerinin milli mücadelesini başlatarak, 29 Ekim 1918’de kurulan kısa ömürlü Ahıska Hükûmeti’nin başkanlığını yürütmüştür. Siyasi mücadelesi Gürcistan Menşevik Hükûmetine karşı özerklik talebini, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminde önemli görevler almasını ve Kızıl Ordu işgalinden sonraki Sovyet dönemi devlet kademelerindeki yöneticilik faaliyetlerini de kapsar. Bu eser, Numanzade’nin fikir dünyasını, mücadelesini ve bıraktığı mirası aydınlatarak tarihe dikkate değer bir katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Cafer Mustafaoğlu, Kafkasya Türklerinden Ömer Faik Numanzade Yaşam ve Faaliyetleri, Kabalcı Yayınları, 2025, s. 187, (ISBN: 978-625-56211-8-4).
Öz
This work aims to comprehensively examine the life of Ömer Faik Numanzade (1872–1937), one of the prominent intellectuals who played a leading role in the national awakening and struggle for freedom of the Caucasian Turks at the beginning of the 20th century. Born into a Turkish family in the village of Agara in Akhaltsikhe (Ahıska), Georgia, Numanzade contributed significantly to the establishment and spread of new-method (Usul-i Cedid) schools in the Caucasus through the education he received at Istanbul’s Darüşşafaka and his pedagogical experience. He guided public opinion in the Caucasus by writing articles on education, politics, and social issues in leading periodicals of his time such as Tercüman, Şark-i Rus, Molla Nasreddin, İrşad, Hayat, and Açık Söz. Moreover, he was one of the pioneers of the intellectual movement known as the “Molla Nasreddinciler.” Within a broad political framework extending from his student years in Istanbul to his interactions with the Young Turks, Numanzade began his political activities in 1917. He met with Talat and Enver Pasha and played a role in facilitating the entry of the Turkish Army into the Caucasus in 1918. He initiated the national struggle of the Ahıska Turks and served as the head of the short-lived Ahıska Government, established on October 29, 1918. His political struggle encompassed demands for autonomy against the Georgian Menshevik Government, his significant roles during the period of the Azerbaijan Democratic Republic, and his administrative duties in the Soviet state apparatus following the Red Army occupation. By illuminating Numanzade’s intellectual world, his struggle, and the legacy he left behind, this work makes a noteworthy contribution to history.
Anahtar Kelimeler
