THE PEOPLES OF THE NORTH CAUCASUS IN THE GEORGIAN CHRONICLE: THE LIVES OF THE KINGS OF KARTLI (GEORGIA)
Öz
Georgian chronicles are undoubtedly one of the most important chronicles, containing significant information about the history of the Caucasus and its surroundings, particularly about the communities that lived and are still living in the North Caucasus. A compilation called Kartlis Tskhovreba (K'art'lis Chovreba) narrates events that took place in the Caucasus and surrounding regions from the fourth century (from the origins of the Georgians - Togarma, the great-grandson of Prophet Noah) to the seventeenth century. The new Kartlis Tskhovreba was built by King VI Vahtang (1675-1737) in the eighteenth century. It was created by compiling the old Kartlis Tshovreba manuscripts written before the aforementioned king. It is known that the records of the Georgian church were also used during the compilation of this anonymous chronicle. The chronicle that will be examined here is the Georgian chronicle titled as Lives of the Kings of Kartli (Georgia), which is thought to have been written by Leonti Mroveli in the eleventh century and found in the first part of the Kartlis Tskovreba. In general, the chronicle includes events that took place in the North Caucasus from fourth century B.C. to the fifth century A.D.
Despite its significance, this chronicle is ignored by the present scholarship on the North Caucasus. This article aims to question the effects the Durdzuks, who are considered to be the predecessors of today's Chechen-Ingush peoples (Vaynakh), the Ovses (Alans), who were among the important building blocks of the history of the North Caucasus, as well as the Djiks (Jiks), who are known to have a significant influence on the ethnic origins of today's Adyghes and Abazin-Abkhazians. -Zihs/Zikhs), Leks and Didoys, who are among the peoples of Dagestan, besides their place in the Caucasus history, left in the region. The names of the peoples of the North Caucasus, their regions and activities as mentioned in this chronicle will be compared with the works written by contemporary authors such as Herodotus, Strabo, Plinius and Plutarch. The activities of the peoples and communities in the region will be examined.
Anahtar Kelimeler
KARTLİ (GÜRCİSTAN) KRALLARININ HAYATLARI İSİMLİ GÜRCÜ KRONİĞİNDE KUZEY KAFKASYA HALKLARINA DAİR BİLGİLER
Öz
Kafkasya ile çevresinin tarihi hakkında çok mühim bilgiler içeren ve özellikle de Kuzey Kafkasya’da yaşamış olan ve günümüzde hala yaşamakta olan toplulukların tarihleri ile alakalı yazılmış olan en önemli kroniklerin başında hiç şüphesiz ki Gürcü kronikleri gelmektedir. M.Ö. IV. yüzyıldan (Gürcülerin kökenlerinden- Hz. Nuh’un torununun torunu olan Togarma’dan) 1469 yılına kadar Kafkasya’da ve çevre bölgelerde meydana gelen olayları içeren Kartlis Tskhovreba (K’art’lis Chovreba) isimli eser XVIII. yüzyılda Kral VI. Vahtang’ın (1675-1737) emri ile halk arasında dilden dile aktarılan bilgilerin derlenmesi ile meydana getirilmiştir. Söz konusu bu anonim kroniğin derlenmesi esnasında Gürcü kilisesinin kayıtlarından da yararlanıldığı bilinmektedir. Nihayetinde bu eser, hem halk arasında dilden dile dolaşan bilgilerin hem de Gürcü kilisesinde kaleme alınmış olan tarihi metinlerin bir araya getirilmesi sonucu meydana getirilmiştir.
İnceleyeceğimiz kronik, yukarıda da sözü edilen Kartlis Tskovreba isimli eserin ilk kısmında bulunan ve XI. yüzyılda Leonti Mroveli tarafından yazıldığı düşünülen Kartli (Gürcistan) Krallarının Hayatları/Yaşamları isimli Gürcü kroniğidir. Zikredilen bu kroniğin Kuzey Kafkasya’daki halklar ve topluluklar ile ilgili çok önemli bilgiler ihtiva ettiği görülmektedir. Kronik genel olarak, M.Ö. IV. yüzyıldan M.S. V. yüzyıla kadar bölgede meydana gelen olayları içermektedir. Kroniğin bu kadar önemli bilgiler içermesine karşın, Kuzey Kafkasya’nın eski dönem çalışmalarında bu kroniğin göz ardı edildiği görülmektedir. Eserde, özellikle araştırmacılar tarafından günümüz Çeçen-İnguş halklarının (Vaynakh) öncülleri olarak kabul edilen Durdzuklar, Kuzey Kafkasya tarihinin önemli yapı taşları arasında yer alan Ovslar (Alanlar), günümüz Adığelerinin ve Abazin-Abhazların etnik kökenlerinde önemli bir etkisi olduğu bilinen Cikler’in yanı sıra (Jikler-Zihler/Zikhler), Dağıstan halkları arasında yer alan Lekler ve Didoylar’dan da bahsedilmektedir. Makalede, Leonti Mroveli tarafından kaleme alındığı düşünülen bu kronikte yer alan Kuzey Kafkasya halklarının isimleri, yaşadıkları bölgeler ve faaliyetlerini aynı dönemin antik yazarları olarak da bilinen Herodot, Strabo, Plinius ve Plutarch gibi yazarların kaleme aldıkları eserler ile desteklenerek ve karşılaştırma yapılarak Kuzey Kafkasya’da bulunan halklar ve topluluklar incelenecektir.
Anahtar Kelimeler
