Doğal Taş Madenciliğine Dair Çevresel Etki Değerlendirmesi Sürecinin Tarihsel Değişimi

Öz

Türkiye’de, ilk Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği 07.02.1993 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İlk ÇED Yönetmeliğinden günümüze kadar geçen otuz üç yıllık sürede ÇED Yönetmeliği birçok defa kısmi ve ağırlıklı olarak değişikliklere uğramıştır. Doğal taşlar; hakiki mermer ve diğer doğal taşlar, mermer grubu madenler olarak farklı şekillerde de adlandırılmaktadır. Bu madenler, 3213 sayılı Maden Kanunu açısından II. grup (b) bendi madenler olarak değerlendirilmektedir. Doğal taş maden işletmeciliğinde fiziksel, kimyasal ve mineralojik kalıcı bir etki oluşmamaktadır. Ayrıca patlatma, taş savrulması, hava şoku, gürültü, toz, titreşim gibi çevresel etkileri de düşük olan, etkili atık su bırakmayan, kimyasal reaktif kullanılmayan genelde doğa ile dost olan madencilik olarak değerlendirilebilmektedir. Bu çalışmada doğal taş madenciliğinin, ÇED Yönetmeliklerindeki yeri ve geçmişten günümüze kadar tarihsel değişimi üzerine yoğunlaşılmıştır. Bu kapsamda, doğal taş madenciliğine yönelik ÇED Yönetmeliklerindeki hükümler ve değişiklikler, mülga ÇED Yönetmelikleri ve mer’i ÇED Yönetmeliği ana başlıkları altında özetlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Doğal taş madenciliği
• ÇED yönetmelikleri
• Çevresel Etki

Kaynakça

1. 3213 sayılı Maden Kanunu, 1985. Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3213&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
2. 2872 sayılı Çevre Kanunu, 1983. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2872&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
3. Güngör, N., Özdoğan, A.K., 2026. Place and Importance of Metallic Mines in EIA Regulations. Kuzey Ege Dergisi Teknik Bilimler ve Teknoloji Dergisi. (in press)
4. Resmi Gazete, 1993. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21489.pdf
5. Resmi Gazete, 2022. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/07/20220729-2.htm
6. Resmi Gazete, 2025. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/06/20250626-1.htm
7. Resmi Gazete, 2026. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/03/20260305-3.htm
8. Demir, B.G., Akbulut, A., Güngör, N., 2015. Mermer Madenciliğinde Çevresel Etki Değerlendirmesi Sürecinin Gelişimi. V. Madencilik ve Çevre Sempozyumu, 189-194.

9. Güngör, N. 2013. Mermer Sektöründe ÇED Süreci ve Gelişimi. III. Uluslararası Mermer ve Doğal Taşlar Kongresi sunumu, İzmir.
10. Resmi Gazete, 1997. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/23028.pdf
11. Resmi Gazete, 2000. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2000/10/20001026.htm#7
12. Resmi Gazete, 2002. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2002/06/20020606.htm#3
13. Resmi Gazete, 2003. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2003/12/20031216.htm
14. Resmi Gazete, 2008. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2008/07/20080717-3.htm
15. Resmi Gazete, 2009. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/12/20091219-3.htm
16. Resmi Gazete, 2011. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/06/20110630-3.htm
17. Resmi Gazete, 2013. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/10/20131003-3.htm
18. Resmi Gazete, 2014. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/11/20141125-1.htm
19. Resmi Gazete, 2017a. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/05/20170526-2.htm
20. Resmi Gazete, 2017b. Bazı Vergi Kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/20171205-12.htm
21. Resmi Gazete, 2018. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/06/20180614-17.htm
22. Resmi Gazete, 2019. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/04/20190419-24.htm
23. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2023. ÇED Yönetmeliğinin Yürütmesi Durdurulan Maddeleri Hakkında Duyuru. Erişim Adresi: https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/haberler/ced-yonetmeliginin—8230-79251-20230810152607.pdf
24. Anayasa Mahkemesi, 2024. Anayasa Mahkemesi Kararı. Erişim Adresi: https://normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/ND/2024/190?KelimeAra%5B%5D=Maden