Geleneksel Tarımdan Akıllı Tarım Uygulamalarına Dönüşüm Süreci: Türkiye Örneği

Öz

Tarım sektörü, tarih boyunca insanlığın temel geçim kaynaklarından biri olmuş ve teknolojik gelişmelere paralel olarak büyük dönüşümler geçirmiştir. Geleneksel tarım yöntemleri, insan ve hayvan gücüne dayalı olarak şekillenirken, Sanayi Devrimi ve dijitalleşme süreçleri ile üretim süreçleri daha verimli hale gelmiştir. Günümüzde tarım, akıllı teknolojiler ve dijital sistemler sayesinde daha sürdürülebilir ve yüksek verimli bir yapıya kavuşmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de teknoloji destekli tarım uygulamalarının mevcut durumunu, karşılaşılan zorlukları ve gelecekte atılması gereken stratejik adımları analiz etmeyi amaçlamaktadır. Nitel içerikli bu makale tematik derleme ve ilişkisel analiz üzerine tasarlanmış bir eylem araştırmasıdır. Alanyazından elde edilen veriler, genelden özele ve kuramdan örneklere doğru bir akış içinde bütünleştirilmiştir. Bulgulara göre tarım sektörü, artan gıda talebi, iklim değişikliği ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı gibi küresel zorluklarla karşı karşıyadır. Geleneksel tarım yöntemlerinden akıllı tarım teknolojilerine dönüşüm süreci ve bu dönüşümün tarımsal verimlilik, sürdürülebilirlik ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri incelenmiştir. Klasik tarımın yoğun iş gücü ve uzun üretim süreçleri gerektirdiği, buna karşın dijital tarımın daha az iş gücüyle daha yüksek verimlilik sağladığı vurgulanmaktadır. Dijital tarım uygulamaları; bitki hastalıklarının erken tespiti, hassas tahmin ve analizler, düşük girdi kullanımı ve yüksek verimlilik gibi avantajlar sunarak tarımsal üretimi optimize etmektedir. ABD, İngiltere, Hollanda, Japonya ve Tayvan gibi ülkelerin başarılı akıllı tarım uygulamaları incelenmiş, Türkiye’de akıllı tarımın mevcut durumu değerlendirilmiştir. Türkiye'de bu teknolojilerin yaygınlaşması için genç nüfusun teknolojiye yatkınlığı önemli bir fırsat olarak görülürken, düşük farkındalık seviyesi ve yüksek yatırım maliyetleri gibi engellerin varlığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Tarım
• Sürdürülebilirlik
• Teknoloji
• Türkiye

The Process of Transformation from Traditional Agriculture to Smart Agriculture Applications: The Case of Turkey

Öz

The agricultural sector has been one of humanity's fundamental sources of livelihood throughout history and has undergone significant transformations in parallel with technological advancements. While traditional farming methods were shaped by human and animal power, the Industrial Revolution and digitalization processes have made production processes more efficient. Today, agriculture has become more sustainable and highly productive thanks to smart technologies and digital systems. This study aims to analyze the current state of technology-supported agricultural practices in Turkey, the challenges faced, and the strategic steps that need to be taken in the future. This qualitative study is designed as an action research study based on thematic review and relational analysis. Data obtained from the literature has been integrated in a flow from general to specific and from theory to examples. According to the findings, the agricultural sector faces global challenges such as increasing food demand, climate change, and the sustainable use of natural resources. The transformation from traditional farming methods to smart agricultural technologies and its impact on agricultural productivity, sustainability, and economic growth have been examined. While classical agriculture requires intensive labor and long production processes, digital agriculture provides higher productivity with less labor. Digital agricultural applications optimize agricultural production by offering advantages such as early detection of plant diseases, precise predictions and analyses, low input usage, and high efficiency. Successful smart agriculture practices in countries like the USA, the UK, the Netherlands, Japan, and Taiwan have been examined, and the current state of smart agriculture in Turkey has been evaluated. While the technological inclination of the young population is seen as a significant opportunity for the widespread adoption of these technologies in Turkey, low awareness levels and high investment costs have been identified as obstacles.

Anahtar Kelimeler

• Digital Agriculture
• Sustainability
• Technology
• Turkey.

Kaynakça

1. Akay, M. (2018), “Endüstri 4.0 ile Akıllı Tarıma Geçiş”, Retrieved, 30, 2021.
2. Akıllı Tarım Platformu. (2019), “Türkiye’de Akıllı Tarımın Mevcut Durum Raporu”, Akıllı Tarım Platformu.
3. Bağcı, A. (2023), “Ekonomik Büyüme ve Akıllı Tarım: Türkiye’den ve Dünyadan Örnekler”.
4. Besimoğlu, C. (2016), “Research Trends of Agricultural Faculties in Turkey and the World: Bibliometric Analysis of Web of Science, 1996-2011”, Türk Kütüphaneciliği, 30(3), 471-500.
5. Binayao, R. P., Mantua, P. V. L., Namocatcat, H. R. M. P., Seroy, J. K. K. B., Sudaria, P. R. A. B., Gumonan, K. M. V. C., & Orozco, S. M. M. (2024), Smart Water Irrigation for Rice Farming through the Internet of Things. arXiv preprint arXiv:2402.07917.
6. Business Diplomacy. (2025), “Dünyada ve Türkiye'de tarımın geleceği: Stratejik Bir Sektörün Yol Haritası”, https://businessdiplomacy.net/tr/dunyada-ve-turkiyede-tarimin-gelecegi-stratejik-bir-sektorun-yol-haritasi/, Erişim Tarihi: 20.02.2025.
7. Chen, T., Lv, L., Wang, D., Zhang, J., Yang, Y., Zhao, Z., ... & Tao, D. (2023), “Revolutionizing agrifood systems with artificial intelligence: A survey”, arXiv preprint arXiv:2305.01899.
8. Çakır, A., & İşlek, F. (2021), “Türkiye’nin Akıllı Tarım (Tarım 4.0) Potansiyeli İçinde Türkiye’de Organik Tarım ve Agro-Ekolojik Gelişmeler”, İksad Yayınevi.

9. Çakmakçı, M. F., & Çakmakçı, R. (2023), “Uzaktan Algılama, Yapay Zekâ ve Geleceğin Akıllı Tarım Teknolojisi Trendleri”, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (52), 234-246.
10. Çaylı, A. (2023), “Akıllı Tarım Teknolojileri ve Uygulamaları”, Akademisyen Yayınevi.
11. Çetiner, S. (2017), “Sapla Samanı Karıştırmak”, Tarla Sera Dergisi, 22-24.
12. Çilesiz, Y., & Karaköy, T. (2022), Akıllı Tarım Teknolojilerinin Tarımsal Üretimde Kullanımı. İksad Yayınevi.
13. Çolak, H. E. (2018), “Trabzon İlinde Tarımsal Arazi Kullanımındaki Zamansal Değişimin CBS ile Belirlenmesi”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 18(3), 946-958.
14. Department for Environment, Food & Rural Affairs (DEFRA) (2016), “Agriculture in the United Kingdom”,UK Government.
15. Ercan, Ş., Öztep, R., Güler, D., & Saner, G. (2019), “Tarım 4.0 ve Türkiye'de Uygulanabilirliğinin Değerlendirilmesi”, Tarım Ekonomisi Dergisi, 25(2), 259-265.
16. Ersöz, F. (2011), Avrupa İnovasyon Göstergeleri (EIS) Işığında Türkiye'nin Konumu. İTÜ Dergisi/b, 6(1).
17. Ertaş, B. (2020), “Tarım 4.0 ile Sürdürülebilir Bir Gelecek”, Icontech International Journal, 4(1), 1-12.
18. Farmolog. (2023), “Tarımda Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi”, Retrieved from https://farmolog.com, Erişim Tarihi: 05.03.2025.
19. Farmonaut, (2024), “Akıllı Tarım Teknolojileri: Türkiye’de Verimlilik ve Sürdürülebilirlik İçin Dijital Çözümler”, Farmonaut. https://farmonaut.com/precision-farming/akilli-tarim-teknolojileri-turkiyede-verimlilik-ve-surdurulebilirlik-icin-dijital-cozumler/, Erişim Tarihi: 18.02.2025.
20. Güreşçi, E. (2013), "İş Hukuku Kapsamında Tarımda Çalışanlar", Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 7, 122- 139.
21. Gyamfi, E. K., ElSayed, Z., Kropczynski, J., Yakubu, M. A., & Elsayed, N. (2024), “Agricultural 4.0 Leveraging on Technological Solutions: Study for Smart Farming Sector”, arXiv preprint arXiv:2401.00814.
22. IoT Türkiye. (2020), “Akıllı Tarım: Tarımda IoT ve Veri Analitiklerinin Rolü”, Retrieved from https://ioturkiye.com, Erişim Tarihi: 05.03.2025.
23. İstikbal, D. (2022), “Küresel Trendler Çerçevesinde Türkiye Tarımının Gelişimi ve Gelecek Vizyonu”, Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı Yayınları, 374, 1-21.
24. Kaya, M. (2019), “Ağrı’nın Kalkınması İçin Akıllı Tarım (Tarım 4.0) Önerisi”, Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (75), 130-156.
25. Kılavuz, E., & Erdem, İ. (2019), “Dünyada Tarım 4.0 Uygulamaları ve Türk Tarımının Dönüşümü”, Social Sciences, 14(4), 133-157.
26. KOSGEB. (2023), Tarım Arazilerinde Verimi 3 Kat Artıran Cihaz. https://kosgeb.gov.tr/ site/tr/genel/haftaninkobisi/8434/tarim-arazilerinde-verimi-3-kat-artiran-cihaz, Erişim Tarihi: 04.03.2025.
27. Mitra, A., Vangipuram, S. L., Bapatla, A. K., Bathalapalli, V. K., Mohanty, S. P., Kougianos, E., & Ray, C. (2022), “Everything You Wanted to Know About Smart Agriculture. arXiv preprint arXiv:2201.04754.
28. Ozdogan, B., Gacar, A., & Aktas, H. (2017), “Digital Agriculture Practices in the Context of Agriculture 4.0”, Journal of Economics Finance and Accounting, 4(2), 186-193.
29. Ömercikoğlu, M. (2023), Endüstri 4.0 ile Akıllı Tarım Uygulamaları ve Veri Analizi= Smart Agriculture Applications and Data Analysis with Industry 4.0 (Master's thesis, Sakarya Üniversitesi).
30. Özsoylu, A. F., (2017), “Endüstri 4.0”, Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi, Cilt:21, Sayı:1, 41- 64.
31. Öztürk, H. H. (2024), “Sürdürülebilir Tarımsal Üretim”, Akademisyen Kitabevi.
32. Saygılı, F., Kaya, A. A., Çalışkan, E. T., & Kozal, Ö. E. (2019), “Türk Tarımının Global Entegrasyonu ve Tarım 4.0”, İzmir Ticaret Borsası, Yayın, 98.
33. Schillings, J., Bennett, R., & Rose, D. C. (2021), “Exploring the Potential of Precision Livestock Farming Technologies to Help Address Farm Animal Welfare”, Frontiers in Animal Science, 2, 639678.
34. Sortino, A., & Chang Ting Fa, M. (2008), “Reswitching of Techniques in The Modern Agriculture: A Theoretical Background”.
35. Sott, M. K., Nascimento, L. D. S., Foguesatto, C. R., Furstenau, L. B., Faccin, K., Zawislak, P. A. & Bragazzi, N. L. (2021), “A Bibliometric Network Analysis of Recent Publications on Digital Agriculture to Depict Strategic Themes and Evolution Structure”, Sensors, 21(23), 7889.
36. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2023), “Ar-Ge Destek Programı”, https://www.tarimorman.gov.tr/ TAGEM/Menu/82/Ar-Ge-Destek-Programi, Erişim Tarihi: 04.03.2025.
37. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2024), 2024-2028 Stratejik Plan. FAOLEX. https://faolex.fao.org/docs/pdf/tur224726.pdf, Erişim Tarihi: 20.02.2025.
38. Tarla.io. (2019), Akıllı Tarım Çözümleri. Tarla.io. https://www.tarla.io/tr-TR, Erişim Tarihi: 19.02.2025.
39. Teke, M., Deveci, H. S., Öztoprak, F., Efendioğlu, M., Küpçü, R., Demirkesen, C. & Demirpolat, C. (2016), “Akıllı Tarım Fizibilite Projesi: Hassas Tarım Uygulamaları İçin Havadan ve Yerden Veri Toplanması, İşlenmesi Ve Analizi”.
40. Türker, U., Akdemir, B., Topakcı, M., Tekin, B., Ünal, İ., Aydın, A. & Evrenosoğlu, M. (2015), “Hassas Tarım Teknolojilerindeki Gelişmeler”, Türkiye Ziraat Mühendisliği VIII. Teknik Kongresi.
41. Yıldız, M. (2023), “Smart Agriculture Applications: a Smart Greenhouse Design (Yüksek lisans tezi)”. Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı.
42. Yılmazer, E. B., & Tunalıoğlu, R. (2024), “Akıllı Tarım Uygulamalarının Sektörel Bakış Açısıyla Değerlendirilmesi”, ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 12(1), 55-66.
43. Yürüdür, E., Kara, H., & Arıbaş, K. (2010), “Türkiye'nin Organik (Ekolojik) Tarım Coğrafyası”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(32), 402-424.