Postkolonyal Feminist Bir Okuma: Alice Diop’un “Saint Omer (2022)” Filminde Kadınlık, Sessizlik ve Ötekilik

Öz

Bu çalışma, Alice Diop’un Saint Omer (2022) filmini, postkolonyal feminist kuram çerçevesinde inceleyerek sessizlik, bakış ve tanıklık kavramları üzerinden kadın öznenin görünürlük mücadelesini tartışır. Nitel bir araştırma olarak tasarlanan çalışma, tematik analiz ile hermenötik yorumu birleştirerek film metnini çözümlemektedir. Analiz, mahkeme mekânının yalnızca adaletin değil; aynı zamanda kadınların özneleştiği söylemsel bir alan olarak işlediğini; sessizliğin ise temsil eksikliği olmaktan çıkıp patriyarkal ve sömürgeci söylemleri askıya alan stratejik bir eyleme dönüştüğünü göstermektedir. Çeviri aracılığıyla aktarılan ifadelerin yarattığı “anlam filtresi”, madun sesin temsil ilişkileri içinde nasıl yeniden sömürgeleştirildiğini görünür kılar. Uzun planlar ve yüz odaklı sabit kadrajlarla kurduğu görsel dil, bakışı hükmetme rejiminden çıkarıp karşı-bakış ve tanıklık temelli bir etik ilişkiye dönüştürür; Rama ile Laurence arasındaki sözsüz dayanışma, kadınlar arası duygudaşlığın politik imkânını açar. Bulgular, sessizliğin çift-değerli doğasını (hem yapısal bir zorunluluk hem de özneleşme stratejisi) ortaya koyarak postkolonyal feminist sinema yazınına kuramsal ve yöntemsel bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Poskolonyal Feminizm
• Sessizlik
• Maduniyet
• Saint Omer
• Alice Diop.

A Postcolonial Feminist Reading: Womanhood, Silence, and Otherness in Alice Diop’s Film “Saint Omer (2022)”

Öz

This study examines Alice Diop's film Saint Omer (2022) within the framework of postcolonial feminist theory, discussing the female subject's struggle for visibility through the concepts of silence, gaze, and witnessing. Designed as a qualitative research study, it analyzes the film text by combining thematic analysis with hermeneutic interpretation. The analysis demonstrates that the courtroom functions not only as a space of justice but also as a discursive field where women become subjects; silence, meanwhile, transforms from a lack of representation into a strategic act that suspends patriarchal and colonial discourses. The “meaning filter” created by the expressions conveyed through translation reveals how the subaltern voice is re-colonized within representational relationships. The visual language established through long shots and face-focused fixed frames removes the gaze from the regime of domination and transforms it into an ethical relationship based on counter-gaze and witnessing; the wordless solidarity between Rama and Laurence opens up the political possibility of solidarity among women. The findings reveal the dual nature of silence (both a structural necessity and a strategy of subjectification), offering a theoretical and methodological contribution to postcolonial feminist film studies.

Anahtar Kelimeler

• Postcolonial Feminizm
• Silence
• Subordination
• Saint Omer
• AliceDiop.

Kaynakça

1. Acheraiou, A. (2011), Questioning Hybridity, Postcolonialism and Globalization, Palgrave Macmillan, London, 1. Baskı, doi: 10.1057/9780230305243.
2. Arman, N. M & Şerbetçi, D. (2012), Postkolonyal Feminist Teoride Milliyetçilik, Militarizm ve Savaş Karşıtlığı, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.14(3), ss.65-83.
3. Bhabha, H. K. (1994), The Location of Culture, London, Routledge Publishing, 2. Baskı.
4. Bhat, I. M. (2015), Diaspora, Colonianlism and the Main Postcolonial Theories, World Wide Journal of Multidisciplinary Research and Development (WWJMRD), S.1(1), ss.6-9.
5. Braun, V. & Clarke, V. (2021), Thematic Analysis A Practical Guide, Sage Publication, London, 1. Baskı.
6. Coşkun, G. (2019), Postkolonyal Toplumlarda Feminizm Algısı: Afrikalılar Örneği, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
7. Dirlik, A. (2005), Postkolonyal Aura: Küresel Kapitalizm Çağında Üçüncü Dünya Eleştirisi, (Der. G. Doğduaslan), Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, İstanbul, 1. Baskı.
8. Eco, U. (2012), Yorum ve Aşırı Yorum, (Çev. K. Atakay), Can Yayınları, İstanbul, 8. Baskı.

9. Grovoguı, S. N. (2007), “Postcolonialism”, International Relations Theories: Discipline and Diversity, (Ed. Tim Dunne, Milja Kurki ve Steve Smith), Oxford University Press, New York, ss. 229-246.
10. Gündoğan, R. (2025), Silo Dizi Evreninde Schopenhauerci Var Oluş ve Hipergerçeklik, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
11. Kontny, O. (2003), Üçgenin Tabanını Yok Sayan Pythagoras: Oryantalizm ve Ataerkillik Üzerine, Doğu Batı Dergisi: Oryantalizm I, S.20, ss.121-136. Loomba, A. (2015), Colonialism/Postcolonialsm, Routledge, London, 3. Baskı.
12. Mcewan, C. (2001). Postcolonialism, Feminism and Development: Intersections and Dilemmas, Progress in Development Studies, S.1(2), ss.93-111, doi: 10.1177/146499340100100201.
13. Mcleod, J. (2000), Beginning Postcolonialism. Manchester University Press, Manchester, 2. Baskı.
14. Mohanty, C. T. (2003), Under The Western Eyes” Revisited: Feminist Solidarity Through Anticapitalist Struggles, Signs, S.28(2), ss.499-535.
15. Mohanty, C. T. (2008), Sınır Tanımayan Feminizm Teoriyi Sömürgeleştirmekten Kurtarmak Dayanışmayı Örmek, (Çev. H. P. Şenoğuz), Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, İstanbul, 1. Baskı.
16. Moore, D. C. (2006) “Is the Post-in Postcolonial the Past-in Post-Soviet?: Toward a Global Postcolonial Critique”, Baltic Postcolonialism, (Ed. V. Kelertas), Radopi, New York, ss. 11-31.
17. Nair, S. (2017), “Postcolonialism”, International Relations Theory, (Ed. Stephen McGlinchey, Rosie Walters ve Christian Scheinpflug), E-International Relations Publishing, Bristol, 69-75.
18. Narayan, U. (1997), Dislocating Cultures: İdentities, Traditions and Third World Feminism, Routledge, New York, 1. Baskı.
19. Ning, W. (1997), Orientalism versus Occidentalism, New Literary History, S.28(1), ss.57-76.
20. Said, E. W. (2003), L’Orientalisme: l’Orientcréé par l’Occident, Edition du Seuil, Paris, 3. Baskı.
21. Said, E. W. (1979), Orientalism, Vintage Books, New York, 1. Baskı.
22. Seferoğlu, E. (2019), Gerçekten Kurguya Maduniyet Kavramı: Halide Edip Adıvar Romanları, Sosyal Bilimler Dergisi, S. 1(39), ss.291-302.
23. Spivak, G. C. (2020), Can the Subaltern Speak? (Madun Konuşabilir Mi?), (Çev. E. Koyuncu), Dipnot Yayınları, Ankara, 1.Baskı.
24. Turner, B. S. (2003), Oryantalizm, Postmodernizm ve Globalizm, (Çev. İ. Kapaklıkaya), Anka Yayınları, İstanbul, 2. Baskı.
25. Tütmez, E. D. (2021), Post-Kolonyal Feminiz Açısından Savaşta Kadın: Bosna Örneği, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
26. Young, R. J. C. (2003), Post-colonialism: A Very Short Introduction, Oxford University Press, New York, 2. Baskı.