Türkiye’de Tüketici Güveni ile Borsa Performansı Arasındaki İlişkinin Yeniden Değerlendirilmesi: BIST 100 Üzerine RALS Eşbütünleşme Kanıtları

Öz

Bu çalışma, tüketici güveni ile hisse senedi piyasası performansı arasındaki uzun dönemli ilişkiyi Türkiye örneğinde incelemektedir. Analizlerde 2007:01–2025:12 dönemini kapsayan aylık veriler kullanılmış; Tüketici Güven Endeksi (TGE) ile BIST 100 endeksi arasındaki ilişki ele alınmıştır. Finansal zaman serilerinde sıklıkla gözlenen normal dışılık ve oynaklık sorunlarını dikkate almak amacıyla çalışmada Residual Augmented Least Squares (RALS) yaklaşımıyla genişletilmiş Engle–Granger eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Ampirik bulgular, geleneksel Engle–Granger testinin eşbütünleşme ilişkisini tespit edemediğini; buna karşılık RALS ile güçlendirilmiş test sonuçlarının tüketici güveni ile hisse senedi piyasası performansı arasında istikrarlı bir uzun dönem denge ilişkisine işaret ettiğini göstermektedir. Uzun dönem katsayıları, olası içsellik ve otokorelasyon sorunlarını gidermek amacıyla Dinamik En Küçük Kareler (DOLS) ve Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) yöntemleriyle tahmin edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, her iki yöntemde de tutarlı biçimde, tüketici güveninin BIST 100 endeksi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir uzun dönem etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. İktisadi açıdan bulgular, tüketici güvenindeki artışların beklentiler, tüketim eğilimi ve risk iştahı kanalları aracılığıyla uzun dönemde hisse senedi fiyatlarını desteklediğini göstermektedir. Çalışma, normal dışılığın dikkate alınmasının tüketici güveni ile hisse senedi piyasası arasındaki uzun dönem ilişkinin daha güvenilir biçimde ortaya konulmasına katkı sağladığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tüketici Güven Endeksi
• BIST 100
• Hisse Senedi Piyasası
• RALS Eşbütünleşme.

Revisiting the Link Between Consumer Confidence and Stock Market Performance in Türkiye: RALS Cointegration Evidence from the BIST 100

Öz

This study investigates whether consumer confidence is associated with stock market performance in Türkiye by examining the long-run relationship between the Consumer Confidence Index (CCI) and the BIST 100 index. The analysis employs monthly data from 2007:01 to 2025:12. Given the non-normality and volatility characteristics of financial time series, the study adopts a Residual Augmented Least Squares (RALS)– augmented Engle–Granger cointegration approach to ensure reliable inference. The empirical findings indicate that while the conventional Engle–Granger test fails to detect cointegration, the RALS-augmented version provides strong evidence of a stable long-run equilibrium relationship between consumer confidence and stock market performance. Long-run coefficients are subsequently estimated using Dynamic Ordinary Least Squares (DOLS) and Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS) methods to address potential endogeneity and serial correlation. The results obtained from both estimators are highly consistent and indicate a positive, statistically significant long-run association between consumer confidence and the BIST 100 index. From an economic perspective, the findings suggest that improvements in consumer sentiment are associated with higher long-term stock market valuations through expectation-driven channels related to consumption prospects and risk appetite. Overall, the study contributes to the literature by providing more robust evidence that strengthens the empirical evidence on the long-run relationship between consumer confidence and stock market performance in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Consumer Confidence Index
• BIST 100
• Stock Market Performance
• RALS Cointegration

Kaynakça

1. Banerjee, A., Dolado, J., Galbraith, J. W., & Hendry, D. F. (1993). Co-integration, error correction, and the econometric analysis of non-stationary data. Oxford University Press.
2. Bremmer, I. (2008). The return of state capitalism. Survival, 50(3), 55–64. https://doi.org/10.1080/00396330802173198
3. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American statistical association, 74(366a), 427-431.
4. Engle, R. F., & Granger, C. W. J. (1987). Co-integration and error correction: Representation, estimation, and testing. Econometrica, 55(2), 251–276. https://doi.org/10.2307/1913236
5. Eyüboğlu, K., & Eyüboğlu, S. (2017). Ekonomik güven endeksi ile hisse senedi fiyatları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(2), 603–614. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gaziuiibfd/article/416248
6. Garner, C. A. (1991). Forecasting consumer spending: Should economists pay attention to consumer confidence surveys? Economic Review, 76(2), 57–71. https://www.kansascityfed.org/documents/1224/Forecasting_Consumer_Spending_Should_Economists_Pay_Attention_to_Consumer_Confidence_S.pdf
7. Gaspar, R. M., & Jiaming, X. (2023, October). Consumer confidence and stock markets' returns (REM Working Paper 0292-2023). REM – Research in Economics and Mathematics.
8. Granger, C. W. J., & Hallman, J. J. (1991). Long memory series with attractors. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 53(1), 11–26. https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.1991.mp53001002.x

9. Huseynli, N. (2022). The relationship between consumer confidence index and BIST 50 index. Journal of Eastern European and Central Asian Research (JEECAR), 9(6), 1107-1116. https://doi.org/10.15549/jeecar.v9i6.1222 Im, K. S., & Schmidt, P. (2008). More efficient estimation under non-normality when higher moments do not depend on the regressors. Journal of Econometrics, 144(1), 219–233. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2008.01.003
10. Im, K.S., Lee, J., Tieslau, M.A. (2014). More Powerful Unit Root Tests with Non-normal Errors. In: Sickles, R., Horrace, W. (eds) Festschrift in Honor of Peter Schmidt. Springer, New York, NY. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-8008-3_10
11. Jansen, W. J., & Nahuis, N. J. (2003). The stock market and consumer confidence: European evidence. Economics Letters, 79(1), 89–98. https://doi.org/10.1016/S0165-1765(02)00292-6
12. Kandır, S. Y. (2006). Tüketici güveni ve hisse senedi getirileri ilişkisi: İMKB mali sektör şirketleri üzerinde bir uygulama. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 217–230. https://dergipark.org.tr/en/pub/cusosbil/article/59901
13. MacKinnon, J. G. (1996). Numerical distribution functions for unit root and cointegration tests. Journal of Applied Econometrics, 11(6), 601–618. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1255(199611)11:6<601::AID-JAE417>3.0.CO;2-T
14. Olgaç, S., & Temizel, F. (2008). Yatırımcı duyarlılığı–hisse senedi getirileri ilişkisi: Türkiye örneği. TİSK Akademi, 3(6).
15. Otoo, M. W. (1999). Consumer sentiment and the stock market (Finance and Economics Discussion Series No. 1999–60). Board of Governors of the Federal Reserve System. https://www.federalreserve.gov/pubs/feds/1999/199960/199960pap.pdf
16. Önem, H. B. (2022). Tüketici güven endeksi ve bazı Bist endeksleri arasındaki eşbütünleşme ve nedensellik ilişkisi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 12-22. https://doi.org/10.29106/fesa.1019153
17. Özsağır, A. (2007). Ekonomide güven faktörü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(20), 46–62. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/69950
18. Qiu, L., & Welch, I. (2004). Investment sentiment measures (NBER Working Paper No. 10794). National Bureau of Economic Research. https://www.nber.org/papers/w10794
19. Schmeling, M. (2009). Investor sentiment and stock returns: Some international evidence. Journal of Empirical Finance, 16(3), 394–408. https://doi.org/10.1016/j.jempfin.2009.01.002
20. Statman, M., & Fisher, K. L. (2002). Consumer confidence and stock returns (Department of Finance Working Paper No. 02-02). Santa Clara University. https://doi.org/10.2139/ssrn.317304
21. Stock, J. H., & Watson, M. W. (1993). A simple estimator of cointegrating vectors in higher order integrated systems. Econometrica: journal of the Econometric Society, 783-820. https://doi.org/10.2307/2951763
22. Topuz, Y. V. (2011). Tüketici güveni ve hisse senedi fiyatları arasındaki nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 53–65. https://dergipark.org.tr/en/pub/esad/article/81413
23. Trang, L. X., & Nga, P. T. H. (2023). Relationship between consumer confidence and stock market index in Vietnam: Research impacts of the passion of Covid-19. Journal of Finance-Marketing Research, 25-34. https://doi.org/10.52932/jfm.vi3.404
24. Usul, H., Küçüksille, E., & Karaoğlan, S. (2017). Güven endekslerindeki değişimlerin hisse senedi piyasalarına etkileri: Borsa İstanbul örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(3), 685–695. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sduiibfd/article/703472