An Ecocritical Analysis of Hollywood Science Fiction Cinema Through the Lenses of Ecocinema and Climate Fiction Perspectives

Öz

This study investigates the ecological perspectives through which nature- and climate-based discourses produced through cinema are structured. The aim of the study is to evaluate the power relations and representational strategies of Hollywood cinema—which holds a politically significant position in terms of the representation of climate change and ecological issues—through an eco-critical discourse analysis. Accordingly, the research is limited to four films selected using criterion sampling from among Hollywood science fiction films produced before and after the year 2000: Soylent Green (1973), The Island of Dr. Moreau (1996), The Day After Tomorrow (2004) and Don’t Look Up (2021). The films have been analysed using eco-critical discourse analysis within the frameworks of Arcadian, ecosystem and ecological justice discourses. Conducted within the scope of ‘climate fiction’—a subgenre of science fiction that focuses on climate change and ecological crises—this study examines how mainstream Hollywood cinema has represented ecological issues across different periods. Whilst Hollywood is, on the one hand, associated with technological and industrial production processes based on the intensive consumption of natural resources, on the other hand, it often represents ecological crises and climate change through contradictory discourses. In this context, the study reveals how representations and discourses concerning ecological issues in Hollywood science fiction and climate fiction films are ideologically structured within the framework of eco-critical theory. The research findings indicate that Hollywood cinema cannot be regarded either as a space for a wholly genuine ecological awakening or reduced solely to a disingenuous green marketing tool. However, it was found that the films examined do not fully live up to the activist and transformative potential espoused by the eco-cinema approach; anthropocentric environmental discourses continue to dominate representations of nature and climate across all periods.

Anahtar Kelimeler

• Ecocinema
• Ecocriticism
• Political Ecology
• Climate Change
• Climate Fiction

Teşekkür

With our thanks to the silent members of the ecosystem...

Ekosinema ve İklim Kurgu Perspektifleri Üzerinden Hollywood Bilimkurgu Sinemasının Ekoeleştirel Analizi

Öz

Bu çalışma, sinema aracılığıyla üretilen doğa ve iklim temelli söylemlerin hangi ekolojik perspektifler üzerinden yapılandırıldığını araştırmaktadır. Çalışmanın amacı, iklim değişikliği ve ekolojik sorunların temsili bakımından politik açıdan önemli bir konuma sahip olan Hollywood sinemasının iktidar ilişkilerini ve temsil stratejilerini ekoeleştirel söylem analizi aracılığıyla değerlendirmektir. Bu doğrultuda araştırma, 2000 öncesi ve sonrası dönemlerde üretilen Hollywood bilimkurgu filmleri arasından ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen dört filmle sınırlandırılmıştır: Soylent Green (1973), The Island of Dr. Moreau (1996), The Day After Tomorrow (2004) ve Don’t Look Up (2021). Filmler, arkadyan, ekosistem ve ekolojik adalet söylemleri çerçevesinde ekoeleştirel söylem analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bilimkurgu türü içerisinde iklim değişikliği ve ekolojik krizleri odağına alan bir alt tür olarak öne çıkan iklim kurgu kapsamında gerçekleştirilen araştırma, Hollywood anaakım sinemasının farklı dönemlerde ekolojik sorunları nasıl temsil ettiğini incelemektedir. Hollywood, bir taraftan doğal kaynakların yoğun tüketimine dayanan teknolojik ve endüstriyel üretim süreçleriyle ilişkilendirilirken diğer taraftan ekolojik krizleri ve iklim değişikliğini çoğu zaman çelişkili söylemler aracılığıyla temsil etmektedir. Bu bağlamda çalışma, Hollywood bilimkurgu ve iklim kurgu filmlerinde ekolojik sorunlara ilişkin temsillerin ve söylemlerin ekoeleştirel kuram çerçevesinde nasıl ideolojik olarak yapılandırıldığını ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları, Hollywood sinemasının doğa ve iklim konusunda ne bütünüyle sahici bir ekolojik uyanışın alanı olarak değerlendirilebileceğini ne de yalnızca samimiyetsiz bir yeşil pazarlama aygıtına indirgenebileceğini göstermektedir. Bununla birlikte incelenen filmlerde, ekosinema yaklaşımının benimsediği aktivist ve dönüştürücü gücün bütünüyle karşılanamadığı; doğa ve iklim temsillerinde insanmerkezci çevreci söylemlerin tüm dönemlerde ağırlığını korumakta olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ekosinema
• Ekoeleştiri
• Politik Ekoloji
• İklim Değişikliği
• İklim Kurgu

Etik Beyan

Etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmadır.

Teşekkür

Ekosistemin sessiz üyelerine teşekkürlerimizle...

Kaynakça

1. Atwood, M. (2018). Sunuş. İçinde H. G. Wells, Doktor Moreau'nun Adası (A. Kaftan, Çev.). İthaki Yayınları.
2. Best, S., & Kellner, D. (2011). Postmodern teori (M. Küçük, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
3. Beyazyüz, S. (2026). Cli-fi, ekoeleştiri ve ekosinema bağlamında iklim kurgusu: Ekolojik sinemada çevresel temsiller. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 15, 1–23. https://doi.org/10.54282/inijoss.1753382
4. Bradbury, R. (2008). Fahrenheit 451. New York: HarperCollins.
5. Brereton, P. (2005). Hollywood utopia: Ecology in contemporary American cinema. Bristol: Intellect Books.
6. Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Thousand Oaks, CA: Sage.
7. Cubitt, S. (2005). Eco media. Amsterdam: Rodopi.
8. Drengson, A. R., & Devall, B. (2010). The deep ecology movement. The Trumpeter, 26(2), 57–78. Retrieved from https://trumpeter.athabascau.ca/index.php/trumpet/article/view/1191

9. Emmerich, R. (Director). (2004). The Day After Tomorrow [Motion picture]. United States: 20th Century Fox.
10. Enki, Y. (2018). Sonsöz. İçinde H. G. Wells, Doktor Moreau'nun Adası (A. Kaftan, Çev.) İthaki Yayınları.
11. Fleischer, R. (Director). (1973). Soylent Green [Motion picture]. United States: Metro-Goldwyn-Mayer.
12. Foucault, M. (1987). Söylemin düzeni (T. Ilgaz, Çev.). İstanbul: Hil Yayınları.
13. Fuller, S. (2018). Post-truth: Knowledge as a power game. London: Anthem Press.
14. Gelcich, S., Edwards‐Jones, G., Kaiser, M. J., & Watson, E. (2005). Using discourses for policy evaluation: The case of marine common property rights in Chile. Society & Natural Resources, 18(4), 377–391. doi:10.1080/08941920590915279
15. Hannigan, J. (2006). Environmental sociology. London: Routledge.
16. Hornaday, A. (2021, December 7). ‘Don’t Look Up’ review: ‘Don’t Look Up’ is a satire in the mold of ‘Dr. Strangelove’ and ‘Idiocracy’. The Washington Post.
17. Ingram, D. (2008). Green screen: environmentalism and Hollywood cinema Exeter: University of Exeter Press.
18. Jörg, D. (2003). The good, the bad and the ugly—Dr. Moreau goes to Hollywood. Public Understanding of Science, 12(3), 297–305. doi:10.1177/0963662503123008
19. Kääpä, P. (2014). Ecology and contemporary Nordic cinemas: From nation-building to ecocosmopolitanism. New York: Bloomsbury.
20. Kalkan, F. (2025). The Island of Doctor Moreau: The notion of the island through posthumanism. IDEAS: Journal of English Literary Studies, 5(2), 43–58. https://doi.org/10.62352/ideas.1658012
21. Krippendorff, K. (2013). Content analysis: An introduction to its methodology. Thousand Oaks, CA: Sage.
22. Malcolm, D. (2021). Post-truth society? An Eliasian sociological analysis of knowledge in the 21st century. Sociology, 55(6), 1–17. doi:10.1177/0038038521994039
23. Moore, E. E. (2017). Landscape and the environment in Hollywood film: the green machine. Hampshire: Palgrave Macmillan.
24. McKay, A. (Director). (2021). Don’t Look Up [Motion picture]. United States: Netflix.
25. Neuman, L. W. (2014). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches. Harlow: Pearson Education Limited.
26. Rust, S. (2013). Hollywood and climate change. In S. Rust, S. Monani, & S. Cubitt (Eds.), Ecocinema theory and practice (pp. 191–211). New York: Routledge.
27. Ryan, M., & Kellner, D. (2010). Politik kamera: Çağdaş Hollywood sinemasının ideolojisi ve politikası. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
28. Shenton, A. K. (2004). Strategies for ensuring trustworthiness in qualitative research projects. Education for Information, 22, 63–75. doi:10.3233/EFI-2004-22201
29. Sol, E. O., & Sol, A. (2021). Soylent Green: Kara bir film, kapkara bir gelecek. SineFilozofi, 6(11), 410–426. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.871648
30. Sontag, S. (2015). The imagination of disaster. In M. Broderick (Ed.), Hibakusha cinema: Hiroshima, Nagasaki and the nuclear image in Japanese film (pp. 89–119). New York: Routledge.
31. Şen, A. (2018). Bilimkurgu sinemasında ekolojik adalet ve ekoeleştiri. Ankara Üniversitesi İLEF Dergisi, 5(1), 31–60. https://doi.org/10.24955/ilef.430931
32. Wodak, R., & Meyer, M. (2009). Critical discourse analysis: History, agenda, theory, and methodology. In R. Wodak & M. Meyer (Eds.), Methods of critical discourse analysis (pp. 1–33). London: Sage.
33. Yılmaz, Ç. (2021). Ekosinema: Çevreci film eleştirisine giriş. İstanbul: Doruk Yayınları.