Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu
Öz
İklim krizi son yıllarda derinleşmiş, karbon düzenlemeleri artmış ve sürdürülebilirlik raporlaması belirgin biçimde gelişmiştir. Bu makale, söz konusu gelişmelerin yeşil stratejik yönetim muhasebesi ile sorumluluk muhasebesini nasıl birbirine yaklaştırdığını kavramsal düzeyde ele almakla birlikte, iki alanın kavramsal olarak nasıl buluşturulabileceğini tartışır. Geleneksel muhasebe sistemlerinde giderlerin çevresel boyutu, karbon etkisi ve kaynak israfı çoğu zaman fark edilmediği için firmaların kalıcı bir rekabet üstünlüğü elde etmesi zorlaşmaktadır. Çalışma bu nedenle çevresel maliyetlerin ve sürdürülebilirlik performans ölçütlerinin salt dış raporlamanın konusu olmasını değil, firma içinde karar vermede, stratejik kontrolde ve yönetsel hesap verme sürecinde yararlanılan bilgiler olarak düzenlenmesini önermektedir. Bu amaçla yaşam boyu maliyetleme, çevresel faaliyet tabanlı maliyetleme, malzeme akış maliyet muhasebesi, sürdürülebilir dengeli sonuç kartı ve karbon maliyetleme sorumluluk merkezleriyle ilişkilendirilmiş; ortaya çıkan model sorumluluk muhasebesini yeşil hesap verebilirlik anlayışıyla genişleterek maliyet, gelir, kâr ve yatırım merkezlerini çevresel göstergeleri kapsayan yeşil sorumluluk merkezlerine çevirmiştir. Değerlendirmeye göre bu birleşim; kaynak verimliliği, maliyetlerin denetimi, kurumsal itibar ve karbon yönetimi aracılığıyla kalıcı rekabet üstünlüğüne destek verebilir. Son olarak yapay zekâya dayalı yeşil denetimin ve karbon muhasebesi standartlarının önümüzdeki dönemde bu birleşimi güçlendirmesi muhtemel iki kritik gelişme alanı olduğu belirtilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Akpınar, A. ve Derya Baskan, T. (2024), “İşletmelerde Yapay Zekâ Uygulamalarının Muhasebe Sürecine Ve Sürdürülebilirlik Amaçlarına Katkılarının İncelenmesi: Sürdürülebilirlik Endeksindeki İşletmelerde Bir Araştırma”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 68, ss.107–116. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1487898
- Antle, R. Ve Demski, J. S. (1988), “The Controllability Principle In Responsibility Accounting”, The Accounting Review, 63(4), ss.700–718.
- Anthony, R. N. ve Govindarajan, V. (2007), Management Control Systems (12th ed.). McGraw-Hill/Irwin.
- Bromwich, M. (1990), “The Case For Strategic Management Accounting: The Role Of Accounting Information For Strategy In Competitive Markets”, Accounting, Organizations and Society, 15(1–2), ss.27–46. https://doi.org/10.1016/0361-3682(90)90011-I
- Burgstaller, I. (2022), “ESG Transformation and Transfer Pricing Implications”, International Transfer Pricing Journal, 29(1), ss.3–12. https://doi.org/10.59403/sf1x26 Burritt, R. L.,Schaltegger, S. ve Zvezdov, D. (2011), “Carbon Management Accounting: Explaining Practice In Leading German Companies”, Australian Accounting Review, 21(1), ss.80–98. https://doi.org/10.1111/j.1835-2561.2010.00121.x
- Cengiz, S. (2025), “Çevre Muhasebesi, Çevresel Sürdürülebilirlik ve ÇED Raporlarının İncelenmesi”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 32(1), ss.147-167. https://doi.org/10.18657/ yonveek.1510202
- Cooper, R. ve Kaplan, R. S. (1988), “Measure Costs Right: Make The Right Decisions”, Harvard Business Review, 66(5), ss.96–103.
- COSO, (2023), Achieving Effective Internal Control over Sustainability Reporting (ICSR): Building Trust and Confidence through the COSO Internal Control—Integrated Framework. https://www.coso.org/Shared%20Documents/COSO-ICSR-Report.pdf
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Taner Eken
*
0000-0003-2132-0591
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
21 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
24 Temmuz 2026
Kabul Tarihi
8 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 3