Araştırma Makalesi

Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu

Cilt: 6 Sayı: 3 21 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu

Öz

İklim krizi son yıllarda derinleşmiş, karbon düzenlemeleri artmış ve sürdürülebilirlik raporlaması belirgin biçimde gelişmiştir. Bu makale, söz konusu gelişmelerin yeşil stratejik yönetim muhasebesi ile sorumluluk muhasebesini nasıl birbirine yaklaştırdığını kavramsal düzeyde ele almakla birlikte, iki alanın kavramsal olarak nasıl buluşturulabileceğini tartışır. Geleneksel muhasebe sistemlerinde giderlerin çevresel boyutu, karbon etkisi ve kaynak israfı çoğu zaman fark edilmediği için firmaların kalıcı bir rekabet üstünlüğü elde etmesi zorlaşmaktadır. Çalışma bu nedenle çevresel maliyetlerin ve sürdürülebilirlik performans ölçütlerinin salt dış raporlamanın konusu olmasını değil, firma içinde karar vermede, stratejik kontrolde ve yönetsel hesap verme sürecinde yararlanılan bilgiler olarak düzenlenmesini önermektedir. Bu amaçla yaşam boyu maliyetleme, çevresel faaliyet tabanlı maliyetleme, malzeme akış maliyet muhasebesi, sürdürülebilir dengeli sonuç kartı ve karbon maliyetleme sorumluluk merkezleriyle ilişkilendirilmiş; ortaya çıkan model sorumluluk muhasebesini yeşil hesap verebilirlik anlayışıyla genişleterek maliyet, gelir, kâr ve yatırım merkezlerini çevresel göstergeleri kapsayan yeşil sorumluluk merkezlerine çevirmiştir. Değerlendirmeye göre bu birleşim; kaynak verimliliği, maliyetlerin denetimi, kurumsal itibar ve karbon yönetimi aracılığıyla kalıcı rekabet üstünlüğüne destek verebilir. Son olarak yapay zekâya dayalı yeşil denetimin ve karbon muhasebesi standartlarının önümüzdeki dönemde bu birleşimi güçlendirmesi muhtemel iki kritik gelişme alanı olduğu belirtilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışmanın hazırlanması sürecinde doğrudan bilimsel katkı sunan veya dolaylı olarak destek sağlayan herhangi bir kişi, kurum veya kuruluş bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Çalışmada etik kurul onayı gerektiren bir husus bulunmamaktadır.

Teşekkür

Makalenin değerlendirme ve yayımlanma sürecindeki katkıları dolayısıyla dergi editörlüğüne ve hakemlere teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Akpınar, A. ve Derya Baskan, T. (2024), “İşletmelerde Yapay Zekâ Uygulamalarının Muhasebe Sürecine Ve Sürdürülebilirlik Amaçlarına Katkılarının İncelenmesi: Sürdürülebilirlik Endeksindeki İşletmelerde Bir Araştırma”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 68, ss.107–116. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1487898
  2. Antle, R. Ve Demski, J. S. (1988), “The Controllability Principle In Responsibility Accounting”, The Accounting Review, 63(4), ss.700–718.
  3. Anthony, R. N. ve Govindarajan, V. (2007), Management Control Systems (12th ed.). McGraw-Hill/Irwin.
  4. Bromwich, M. (1990), “The Case For Strategic Management Accounting: The Role Of Accounting Information For Strategy In Competitive Markets”, Accounting, Organizations and Society, 15(1–2), ss.27–46. https://doi.org/10.1016/0361-3682(90)90011-I
  5. Burgstaller, I. (2022), “ESG Transformation and Transfer Pricing Implications”, International Transfer Pricing Journal, 29(1), ss.3–12. https://doi.org/10.59403/sf1x26 Burritt, R. L.,Schaltegger, S. ve Zvezdov, D. (2011), “Carbon Management Accounting: Explaining Practice In Leading German Companies”, Australian Accounting Review, 21(1), ss.80–98. https://doi.org/10.1111/j.1835-2561.2010.00121.x
  6. Cengiz, S. (2025), “Çevre Muhasebesi, Çevresel Sürdürülebilirlik ve ÇED Raporlarının İncelenmesi”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 32(1), ss.147-167. https://doi.org/10.18657/ yonveek.1510202
  7. Cooper, R. ve Kaplan, R. S. (1988), “Measure Costs Right: Make The Right Decisions”, Harvard Business Review, 66(5), ss.96–103.
  8. COSO, (2023), Achieving Effective Internal Control over Sustainability Reporting (ICSR): Building Trust and Confidence through the COSO Internal Control—Integrated Framework. https://www.coso.org/Shared%20Documents/COSO-ICSR-Report.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

24 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

8 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Eken, T. (2026). Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 6(3), 377-397. https://izlik.org/JA57XA25JB
AMA
1.Eken T. Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi. 2026;6(3):377-397. https://izlik.org/JA57XA25JB
Chicago
Eken, Taner. 2026. “Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu”. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 6 (3): 377-97. https://izlik.org/JA57XA25JB.
EndNote
Eken T (01 Ekim 2026) Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 6 3 377–397.
IEEE
[1]T. Eken, “Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu”, MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, c. 6, sy 3, ss. 377–397, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57XA25JB
ISNAD
Eken, Taner. “Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu”. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 6/3 (01 Ekim 2026): 377-397. https://izlik.org/JA57XA25JB.
JAMA
1.Eken T. Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi. 2026;6:377–397.
MLA
Eken, Taner. “Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu”. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, c. 6, sy 3, Ekim 2026, ss. 377-9, https://izlik.org/JA57XA25JB.
Vancouver
1.Taner Eken. Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Bağlamında Yeşil Stratejik Yönetim Muhasebesi: Sorumluluk Muhasebesi Temelli Kavramsal Bir Çerçeve ve Gelecek Projeksiyonu. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi [Internet]. 01 Ekim 2026;6(3):377-9. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57XA25JB