Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi
Öz
Murabaha; alış fiyatına veya malın maliyeti üzerine, belli bir kar ilavesi ile karşılıklı güven anlayışına dayalı bir sözleşmedir. Çalışmanın amacı; faizsiz yapıya uygun finansal tekniklerden birisi olan murabaha işlemlerinin muhasebe uygulamalarının standartlar kapsamında incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda bireysel ve kurumsal murabaha sözleşmelerinin muhasebeleştirilmesi; Faizsiz Finans Muhasebe Standardı FFMS-28 “Murabaha ve Diğer Vadeli Satışlar” ile TMS-TFRS kapsamında ele alınmıştır. Her iki düzenleme arasında görülen en önemli farklılık murabaha konusu satın alınan varlığın ilk defa muhasebeleştirilmesinde görülmektedir. TMS/TFRS’e göre satış işleminde satışa konu olan varlığın, kontrol dışında risk ve faydalarının da karşı tarafa geçmesi gerekir. Bu nedenle murabaha işlemi bir kredi olarak kabul edilmektedir. FFMS-28 “Murabaha ve Diğer Vadeli Satışlar” standardına göre ise murabaha konusu varlık önce katılım bankasının stoklarına dâhil edilmektedir. TMS/TFRS’ye göre murabaha konusu varlık edinildiğinde maliyet bedeli üzerinden müşteri borçlandırılırken, hesaplanan kar payı tutarı ve alınan vergiler ise borçlanma bedeline dâhil edilmeden kayıtlara alınmaktadır. FFMS-28’de ise söz konusu varlık önce stok hesaplarına alındıktan sonra satış işlemi yapıldığında, elde edilen fark (kar payı) düzenleyici bir hesap olan ertelenmiş kar hesaplarında raporlanmaktadır. Çalışmamızda FFMS-28 standardı kapsamında gerçekleştirilecek muhasebe uygulamaları için katılım bankalarınca uygulanacak tek düzen hesap planında boş bulunan bazı hesapların kullanılması önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktepe, İshak Emin (2010), İslam Hukuku Çerçevesinde Finansman ve Bankacılık, Hayat Yayın Grubu, İstanbul.
- Al-Faskus, F. (2019), “Reasons of the Difference of Murabaha Accounting Standards in Islamic Banks”, International Journal of Economics and Finance; 11, 1, pp.28-36.
- Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelik (2006). Https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/11/20061101-13.htm, 25 Nisan 2020.
- Bayındır, Servet (2005), İslam Hukuku Penceresinden Faizsiz Bankacılık, Rağbet Yayınları, İstanbul.
- Baydoun, Nabil- Sulaiman, Maliah- Willet, Roger J-Shahul Hameed Bin Mohammed İbrahim,(2018) Application of Islamic Financial Contracts to Accounting, https://books.google.com.tr/books?hl=tr&lr=&id=feKOCQAAQBAJ&oi=fnd&pg=PR9&dq=Baydoun,+N.+Application+of+Islamic+Financial+Contracts+to+Accounting&ots=Lffn6KtxdO&sig=unf9RKsJLV2TB12Da9SjzOA9Lk0&redir_esc=y#v=onepage&q=Baydoun%2C%20N.%20Application%20of%20Islamic%20Financial%20Contracts%20to%20Accounting&f=false, 20 Haziran 2020.
- Cebeci, İsmail (2010), Modern İslam İktisadı Literatüründe Murabaha Tartışmaları, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Anabilim Dalı, İslam Hukuku Bilim Dalı.
- Çetin, Abdurrahman (2020), Faizsiz Finans Kuruluşları Muhasebesi, Tekdüzen Hesap Planı ve AAOIFI Standartları Çerçevesinde, TKBB Yayınları, İstanbul.
- Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 28 Murâbaha ve Diğer Vadeli Satışlar.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
17 Nisan 2023
Gönderilme Tarihi
19 Ekim 2022
Kabul Tarihi
3 Ocak 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Sayı: 98
APA
Çetin Torun, H., & Savsar, C. (2023). Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 98, 1-20. https://doi.org/10.25095/mufad.1191743
AMA
1.Çetin Torun H, Savsar C. Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 2023;(98):1-20. doi:10.25095/mufad.1191743
Chicago
Çetin Torun, Hava, ve Cihat Savsar. 2023. “Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi”. Muhasebe ve Finansman Dergisi, sy 98: 1-20. https://doi.org/10.25095/mufad.1191743.
EndNote
Çetin Torun H, Savsar C (01 Nisan 2023) Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi 98 1–20.
IEEE
[1]H. Çetin Torun ve C. Savsar, “Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi”, Muhasebe ve Finansman Dergisi, sy 98, ss. 1–20, Nis. 2023, doi: 10.25095/mufad.1191743.
ISNAD
Çetin Torun, Hava - Savsar, Cihat. “Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi”. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 98 (01 Nisan 2023): 1-20. https://doi.org/10.25095/mufad.1191743.
JAMA
1.Çetin Torun H, Savsar C. Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 2023;:1–20.
MLA
Çetin Torun, Hava, ve Cihat Savsar. “Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi”. Muhasebe ve Finansman Dergisi, sy 98, Nisan 2023, ss. 1-20, doi:10.25095/mufad.1191743.
Vancouver
1.Hava Çetin Torun, Cihat Savsar. Murabaha İşlemlerinin Muhasebe Standartları Açısından İncelenmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 01 Nisan 2023;(98):1-20. doi:10.25095/mufad.1191743