Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi

Erdinç Karadeniz; Cansu Aydın

doi:10.25095/mufad.1192317

Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı uluslararası ölçekte havayolu yolcu taşımacılığı şirketlerinin finansal performansının karşılaştırmalı olarak analiz edilmesidir. Bu amaçla Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri, Asya-Pasifik ve Avrupa ülkelerindeki menkul kıymet borsalarında pay senetleri işlem gören 64 havayolu yolcu taşımacılığı şirketinin 2016-2021 yıllarına ait finansal performansı oran analiziyle karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir. Araştırma sonucunda havayolu şirketlerinin likidite performansının cari oran ve asit test oranı itibariyle zayıf, nakit oran itibariyle de yüksek olduğu ve çalışma sermayesinin yeterli olmadığı saptanmıştır. Finansal yapı itibariyle şirketlerin yabancı kaynak ağırlıklı finanse olduğu, öz kaynaklarının yetersiz olduğu ve bu bağlamda finansal risklerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Faaliyet performansı açısından şirketlerin faaliyet oranlarının örneklem, oran ve yıl bağlamında farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Karlılık performansı açısından ise şirketlerin genel olarak satış, öz kaynak ve varlık karlılık oranlarının düşük olduğu saptanmıştır. Araştırmada ayrıca Covid-19 salgınının havayolu şirketlerinin likidite, finansal yapı, faaliyet ve karlılık performansını oldukça olumsuz bir şekilde etkilediği de gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Acar, Mustafa (2003), “Tarımsal işletmelerde finansal performans analizi”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (20), ss. 21-37.
Akca, Meltem (2020), “COVID-19’un Havacılık Sektörüne Etkisi”, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(4), ss. 45-64.
Akgüç, Öztin (2017), Mali Tablolar Analizi, Arayış Basımevi, İstanbul
Aksoy, Ahmet – Yalçıner, Kürşat (2013), İşletme Sermayesi Yönetimi, Detay Anatolia Akademi Yayıncılık, Ankara.
Aman, Qaiser - Altass, Sultan (2021), “Pre-and Post-COVID-19 condition, performance and future of the airline industry: Evidence from accounting data. Amazonia Investiga”, Amazonia Investiga, 10(37), pp. 9-23.
Aslan, Tunay (2018), “Futbol Kulüplerinin Finansal Performansının Oran Yöntemiyle Analizi: BİST’de İşlem Gören Futbol Kulüpleri Üzerine Bir Uygulama”. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 11(3), ss. 349-362.
ATAG (2020), ICAO Aviation Benefits Beyond Borders (2020). https://aviationbenefits.org/media/167517/aw-oct-final-atag_abbb-2020-publication-digital.pdf (19.05.2022).
Battal, Ünal (2018), “Türkiye’de Havayolu Taşımacılığının Finansman Sorunları: Dematel Yöntemi Uygulaması”, Ömer Halisdemir Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(2), ss. 96-111.

Beyazgül, Mehmet – Öcek, Cemile – Karadeniz, Erdinç (2022), “Covid-19 Salgınının Kara, Deniz ve Havayolu Yolcu Taşımacılığı Sektörlerinin Likidite ve Finansal Başarısızlık Risklerine Etkisinin Analizi”. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), ss. 282-300.
Boru, Eyob (2014), “Profitability Analysis of Ethiopian Airlines from 2009 to 2012”. Bazhelor’s Thesis Degree Programme in International Business, HAAGA-HELIA University of Aplied Sciences.
Brigham, Eugene - Houston, Joel (2014), Fundamental of Financial Management, Seventh Edition, CBS College Publishing, New York.
Britton, Anne - Waterston, Chris (2006), Financial Accounting. Leeds Metropolitan University, Fifth Edition, Prentice Hall, Harlow.
Capobiance, Heloisa Marcia Pries - Fernandes, Elton (2004), “Capital structure in the world airline industry”. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 38(6), pp. 421-434.
Cento, Alessandro (2008), The airline industry: challenges in the 21st century. İtalya: Springer Science & Business Media. Ceylan, Ali - Korkmaz, Turhan (2018), Finansal Yönetim Temel Konular, Ekin Yayınevi, Bursa.
Çalış, Ercan – Küçükgergerli, Nabi – Sarıdoğan, Atılgan (2021), “COVID-19 Pandemisinin Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığının Finansal Performansına Etkileri İçin Bir Analiz”. Mali Cozum Dergisi/Financial Analysis, 31(166) ss. 43-65.
Dao, Phuong (2016), “Performance Evaluation Based on Financial Raitos Case: Finnair and Scandinavian Airlines”. Degree Thesis International Business, 16560, 71.
Daryanto, Wiwiek Mardawiyah - Nurfadilah, Dety (2018), “Financial performance analysis before and after the decline in oil production: Case study in Indonesian Oil and Gas Industry”. International Journal of Engineering & Technology, 7(3.21), ss. 10-15.
Dilek Sarsın, Kaya (2016), “Havayolu Yolcu Taşımacılığı Sektörü”, Türkiye İş Bankası İktisadi Araştırmalar Bölümü, İş Bankası Rapor, İstanbul.
Duran, Mahmut Sami - Acar, Mustafa (2020), “Bir Virüsün Dünyaya Ettikleri: Covid-19 Pandemisinin Makroekonomik Etkileri”. International Journal of Social and Economic Sciences, 10(1), ss. 54-67.
Erduru, İncilay (2021), “Covid-19 Salgınının yolcu taşımacılığı sektörlerinin finansal performansına olan etkisinin incelenmesi”. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, 5(2), ss. 877-891.
Flouris, Triant – Walker, Thomas (2005), “Financial Comparisons Across Different Business Models in the Canadian Airline Industry”. Journal of Air Transportation, 12(1).
Guzhva, Vitaly – Pagiavlas, Notis (2003), “Corporate capital structure in turbulent times: a case study of the US airline industry”. Journal of Air Transport Management, 9(6), pp. 371-379.
Gümüş, Umut Tolga – Bolel, Neslihan (2017), “Rasyo Analizleri İle Finansal Performansın Ölçülmesi: Borsa İstanbul’da Faaliyet Gösteren Havayolu Şirketleri’nde Bir Uygulama”. Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), ss. 87-96.
Gündoğdu, Aysel (2021), Uygulamalı Finansal Tablolar Analizi. Gazi Kitabevi, Ankara.
Investing.com internet sitesi (www.investing.com).
İskenderoğlu, Ömer - Karadeniz, Erdinç - Ayyıldız, Nazif (2015), “Enerji Sektörünün Finansal Analizi: Türkiye ve Avrupa Enerji Sektörü Karşılaştırması”. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 3(3), ss. 86-97.
Izzalqurny, Tomy Rizky – Subroto, Bambang – Ghofar, Abdul (2019), Izzalqurny, T. R., Subroto, B., & Ghofar, A. (2019). “Relationship between Financial Ratio and Financial Statement Fraud Risk Moderated by Auditor Quality”. International Journal of Research in Business and Social Science (2147-4478), 8(4), ss. 34-43.
Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) İnternet Sitesi, www.kap.org.tr, 01.07.2022
Karadeniz, Erdinç – Koşan, Levent – Kahiloğulları, Selda – Zencir, Banu (2015), “Konaklama ve Yiyecek Hizmeti Faaliyetleri Alt Sektöründeki Küçük, Orta ve Büyük Ölçekli İşletmelerin Likidite Durumunun Analizi”. Turizm ve Araştırma Dergisi, 4(2), ss. 18-27.
Karadeniz, Erdinç - Beyaz, Mehmet (2018), “Yiyecek İçecek Endüstrisinin Finansal Analizi: Türkiye ve Avrupa Ülkeleri Karşılaştırılması”, Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 15(3), ss. 639-656.
Karadeniz, Erdinç - Kahiloğulları, Selda (2015), “Halka Açık Konaklama Şirketlerinin Finansal Yapılarının Analizi: Uluslararası Bir Karşılaştırma”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), ss. 531-548.
Karapınar, Aydın - Zaif, Figen Ayıkoğlu (2018), Finansal Analiz: Uluslararası Finansal Raporlama Standartları İle Uyumlu, Gazi Kitapevi, Ankara.
Keleş, Dursun – Özulucan, Abitter (2020), “Havacılık İşletmelerinde Rasyo Yöntemi ile Finansal Performans Ölçümü: Borsa İstanbul (BİST)’da İşlem Gören İki Havayolu İşletmesi Üzerine Bir Araştırma”. İşletme Bilimi Dergisi, 8(3), ss. 503-534.
Kızıl, Cevdet – Aslan, Tunay (2019), “Finansal Performansın Rasyo Yöntemiyle Analizi: Borsa İstanbul’da (BİST’de) İşlem Gören Havayolu Şirketleri Üzerine Bir Uygulama”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), ss. 1778-1799.
Kim, Woo Gon – Ayoun, Baker (2005), “Ratio analysis for the hospitality industry: A cross sector comparison of financial trends in the lodging, restaurant, airline, and amusement sectors”. The Journal of Hospitality Financial Management, 13(1), ss. 59-78.
Kim, Jeongho - Lm, Chaechang (2017), “Study on corporate social responsibility (CSR): Focus on tax avoidance and financial ratio analysis”. Sustainability, 9(10), 1710.
McCrary, Stuart (2010), Financial Mastering Accounting Essentials. The Critical Nuts and Bolts, John Wiley & Sons Inc. Meydan, Cebrail - Yıldırım, Bahadır Fatih - Senger, Ötüken (2016), “BIST’te İşlem Gören Gıda İşletmelerinin Finansal Performanslarının Gri İlişkisel Analiz Yöntemi Kullanılarak Değerlendirilmesi”. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 69, ss. 147-167.
Morrell, Peter (2021). Airline finance. Routledge, Fifth Edition, Ashgate.
Ömürbek, Vesile – Kınay, Bülent (2013), “Havayolu taşımacılığı sektöründe Topsis yöntemiyle finansal performans değerlendirilmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve idari Bilimler Dergisi, 18(3), ss. 343-363.
Önal, Servet – Mat, Murat – Eroğlu, Sevim Ezgi (2018), “Hava Taşımacılığı İşletmelerinin Karlılık Analizi: Türkiye ve Avrupa Sektör Karşılaştırması”. Turkish Journal of Social Research/Turkiye Sosyal Arastirmalar Dergisi, 22(4), ss. 721-744.
Öncü, Mehmet Akif - Çömlekçi, İstemi - Coşkun, Erhan (2010), “Havayolu Şirketlerinin Uyguladıkları Finansal Stratejiler Üzerine Bir Araştırma” Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(6), ss. 27-58.
Özçelik, Berna Dömbekci (2018), “Liquidity Management Performance of Major International Airline Companies”. Interdisciplinary Public Finance, Business and Economics Studies, 25, 201.
Özür, Karakaş Nazan (2019), “Küreselleşme Bağlamında Dünya’da ve Türkiye’de Hava Ulaşımının Gelişimi”, Coğrafi Bilimler Dergisi, 17(1), ss. 25-54.
Prissia, Dika - Daryanto, Wiwiek Mardawiyah (2019), “Financial Performance Analysis of Top Three Asean Airline Companies Before and After Implementation of Asean Single Aviation Market The Period of 2014-2018”. International Journal of Business, Economics and Law 20 (1).
Stepanyan, Armen (2014), Traditional ratio analysis in the airline business: a case study of leading US Carriers. West University of Timişoara, Romania.
Yahoo Finance İnternet Sitesi, www.finance.yahoo.com, 01.07.2022
Temel, Ergin (2022), “COVID-19 Salgınının Havayolu Yolcu Taşıma İşletmelerinin Finansal Performanslarına Etkisinin Oran Analiz Yöntemiyle İncelenmesi”, Borsa İstanbul Örneği, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi 24(COVID-19 Özel Sayısı), ss 53-78.
The Wall Street Journal İnternet Sitesi, www.wsj.com, 01.07.2022
Yıldırım, Ali Emre - Talebi, Nurhan (2017), “Türkiye’de sivil havacılık sektöründe müşteri ilişkileri yönetimi: Turkish Ground Services AŞ örneği”. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, (46), ss. 85-96.
Yüksek, Gökçe - Cavcar, Mustafa - Rota, Yaşar - Çubuk, Meltem - Koçak, İbrahim - Sarılgan, Ali Emre - Durmaz, Vildan (2012). Turizm Ulaştırması, Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayınları, Eskişehir.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Erdinç Karadeniz ^*
0000-0003-2658-8490
Türkiye

Cansu Aydın
0000-0002-0309-3041
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

17 Nisan 2023

Gönderilme Tarihi

20 Ekim 2022

Kabul Tarihi

31 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 98

DOI

https://doi.org/10.25095/mufad.1192317

IZ

https://izlik.org/JA75KE72GX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Karadeniz, E., & Aydın, C. (2023). Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 98, 87-108. https://doi.org/10.25095/mufad.1192317

AMA

1.Karadeniz E, Aydın C. Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 2023;(98):87-108. doi:10.25095/mufad.1192317

Chicago

Karadeniz, Erdinç, ve Cansu Aydın. 2023. “Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi”. Muhasebe ve Finansman Dergisi, sy 98: 87-108. https://doi.org/10.25095/mufad.1192317.

EndNote

Karadeniz E, Aydın C (01 Nisan 2023) Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi 98 87–108.

IEEE

[1]E. Karadeniz ve C. Aydın, “Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi”, Muhasebe ve Finansman Dergisi, sy 98, ss. 87–108, Nis. 2023, doi: 10.25095/mufad.1192317.

ISNAD

Karadeniz, Erdinç - Aydın, Cansu. “Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi”. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 98 (01 Nisan 2023): 87-108. https://doi.org/10.25095/mufad.1192317.

JAMA

1.Karadeniz E, Aydın C. Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 2023;:87–108.

MLA

Karadeniz, Erdinç, ve Cansu Aydın. “Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi”. Muhasebe ve Finansman Dergisi, sy 98, Nisan 2023, ss. 87-108, doi:10.25095/mufad.1192317.

Vancouver

1.Erdinç Karadeniz, Cansu Aydın. Uluslararası Havayolu Yolcu Taşımacılığı Şirketlerinin Finansal Performansının Oran Analiziyle Değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 01 Nisan 2023;(98):87-108. doi:10.25095/mufad.1192317

Cited By

Türk Havayolları’nın Lider Küresel Havayolu Şirketleri Arasındaki Göreceli Finansal Verimliliğinin Değerlendirilmesi: Malmquist Verimlilik Endeksi Yaklaşımı

Verimlilik Dergisi

https://doi.org/10.51551/verimlilik.1315728

Financial Failure Analysis of Airline Companies by Altman Z'' and Springate S Score Models

Journal of Aviation

https://doi.org/10.30518/jav.1475870

Avrupa’daki Havayolu Şirketlerinin Finansal Performanslarının Entropi Tabanlı MOORA Yöntemiyle İncelenmesi

Kapadokya Akademik Bakış

https://doi.org/10.69851/car.1786552

TÜRKİYE'DE HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI SEKTÖRÜNÜN LOPCOW VE CRADIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİYLE FİNANSAL PERFORMANSIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.18493/kmusekad.1645941