Avrupa Ülkelerinde Dijital Ekonomi Performans Farklılıkları: MEREC ve CoCoSo Yöntemleriyle Bir Analiz

Öz

Bu çalışmada, dijital ekonominin gelişiminde rol oynayan belirleyici faktörler incelenerek Avrupa ülkeleri arasındaki dijital ekonomi performans farklılıklarının ortaya konulması amaçlanmaktadır. Ayrıca, çalışma dijital ekonomi sürecinin her ülke özelinde nasıl farklılaştığını ve bu farklılıkları belirleyen dinamiklerin neler olduğunu inceleyerek alana katkı sunmayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda şekillenen çalışmada 28 Avrupa ülkesi ele alınmıştır. Söz konusu ülkeler için interneti kullanan bireyler yüzdesi, interneti mal veya hizmet satmak için kullanan kişiler yüzdesi, çevrimiçi sipariş alan işletmeler yüzdesi, sabit geniş bant abonelikleri, mobil hücresel abonelikler, güvenli internet sunucuları değişkenleri analize dâhil edilmiştir. Dijital ekonomi için belirlenen bu göstergeler, 2023 yılını kapsayacak şekilde EUROSTAT ve Dünya Bankası veri tabanından elde edilmiştir. Bu değişkenlerin ağırlıklarını belirlemek için “Method based on the Removal Effects of Criteria (MEREC)”, ülkelerin dijital ekonomi gelişimini değerlendirmek için ise “A Combined Compromise Solution (CoCoSo) yöntemi tercih edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, güvenli internet sunucuları ve interneti mal veya hizmet satmak için kullanan kişiler yüzdesinin en önemli değişken olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan, Danimarka, Hollanda ve Kıbrıs dijital ekonomi gelişiminde en iyi performansa sahip ülkeler olarak tespit edilmiştir. Buna karşılık, Bulgaristan, Romanya ve Türkiye son sıralarda yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Ekonomi
• MEREC
• CoCoSo

Differences in Digital Economy Performance in European Countries: An Analysis Using MEREC and CoCoSo Methods

Öz

This study aims to examine the key factors driving the development of the digital economy and to highlight the differences in digital economy performance among European countries. In addition, the study aims to contribute to the field by examining how the digital economy process differs in each country specific and the dynamics that determine these differences. In this study, 28 European countries have been examined. For the countries in question, the analysis includes variables such as the percentage of individuals using the internet, the percentage of people using the internet for selling goods or services, the percentage of businesses receiving online orders, fixed broadband subscriptions, mobile cellular subscriptions, and secure internet servers. The indicators defined for the digital economy have been obtained from the EUROSTAT and World Bank databases, covering the year 2023. To determine the weights of these variables, the MEREC method has been used, while the CoCoSo method has been preferred for evaluating the digital economy development of the countries. According to the results, it has been determined that the percentage of secure internet servers and the percentage of individuals using the internet to sell goods or services are the most significant variables. On the other hand, Denmark, the Netherlands, and Cyprus have been identified as the top-performing countries in terms of digital economy development. In contrast, Bulgaria, Romania, and Turkey rank at the bottom. In contrast, Bulgaria, Romania, and Turkey are ranked at the bottom.

Anahtar Kelimeler

• digital ekonomi
• MEREC
• CoCoSo

Kaynakça

1. Afolabi, J. A. (2023). “Advancing digital economy in Africa: the role of critical enablers”. Technology In Society, 75, 102367.
2. Agyapong, D. (2021). “Implications of digital economy for financial institutions in Ghana: An exploratory inquiry”. Transnational Corporations Review, 13(1), 51-61.
3. Altıntaş, F. F. (2025). “Analysis of climate change performances of G7 group countries: an application using the merec-based rafsi method”. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics And Administrative Sciences Faculty, 12(1), 214-245.
4. Altintaş, F. F. (2021). “G7 ülkelerinin bilgi performanslarının analizi: COCOSO yöntemi ile bir uygulama”. Journal of Life Economics, 8(3), 337-347.
5. Arman, K. - Organ, A. (2023). “AB’ye üye ve aday ülkelerin lojistik performanslarının MEREC ve COCOSO yöntemleri ile değerlendirilmesi”. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(2), 36-46.
6. Balcerzak, P.- Bernard, M. P. (2017). “Digital economy in Visegrad countries. multiple-criteria decision analysis at regional level in the years 2012 and 2015”. Journal of Competitiveness, 9(2).
7. Burhan, H. A. (2024). “Determinants of progress in circular economy: A comparative multi-criteria analysis of eumember states and Türkiye with a special focus on production and consumption indicators”. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, 13, 26-43.
8. Canat, A. - Özkan, C. (2024). “Appropriate port selection for floating based offshore wind farms with MCDM methods: The case of Türkiye”. Journal Of The Faculty of Engineering And Architecture of Gazi University, 40(1).

9. Çelebi Demirarslan, P.- Sönmez Çakır, F.- Akansel, I. (2024). “Ranking the quality of life indexes by years in Asian countries using multi-criteria decision-making methods”. Asia-Pacific Journal Of Regional Science, 8(3), 911-942.
10. Çınaroğlu, E. (2022). “ENTROPİ destekli MABAC yöntemi ile ab ülkeleri dijital dönüşüm performansı analizi”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(Dijitalleşme), 18-34.
11. DESI (2022). Digital Economy and Society Index. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/desi (Erişim Tarihi: 14.09.2025).
12. Dikkaya, M.- Aytekin, İ. (2019). “Bilgi iletişim teknolojileri ve dijital ekonomi: Avrupa Birliği ve Türkiye arasında bir karşılaştırma”. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(3), 1279-1299.
13. Ecer, F .- Güneş, E. (2024). “G7 ülkelerinin bilgi iletişim teknoloji düzeylerini belirleme: MEREC-CRITIC entegre ağırlıklı COCOSO metodolojisi”. Journal Of Mehmet Akif Ersoy University Economics And Administrative Sciences Faculty, 11(1), 219-242.
14. Ecer, F. - Aycin, E. (2023). “Novel comprehensive MEREC weighting-based score aggregation model for measuring innovation performance: the case of G7 countries”. Informatica, 34(1), 53-83.
15. Ecer, F. - Zolfani, S. H. (2022). “Evaluating economic freedom via a multi-criteria merec-dnma model-based composite system: case of opec countries”. Technological and Economic Development of Economy, 28(4), 1158-1181.
16. Entezami, M. - Basirat, S. - Moghaddami, B. - Bazmandeh, D. - Charkhian, D. (2025). “Examining the ımportance of aı-based criteria in the development of the digital economy: a multi-criteria decision-making approach”. Journal of Soft Computing And Decision Analytics, 3(1), 72-95.
17. G. Özel Sönmez - P. Toktaş (2024). “Supplier selection using the integrated MEREC– COCOSO methods in a medical device company”, Journal of Scientific Reports- A, No. 056, 116–133. Doi: 10.59313/Jsr-A.1420728.
18. Gao, L. - Wen, H. (2025). “Digital economy and environmental sustainability: analysis of cross-country coordination”. Sustainability (2071-1050), 17(5).
19. Ghosh, D. - Muhuri, B. R. - Mahapatra, G. S. - Mahapatra, B. S. (2024). “Integrated MEREC-COCOSO approach using score function ofneutrosophic for location selection of special economic zone”. Neutrosophic Sets And Systems, 73(1), 55.
20. Guo, C. - Song, Q. - Yu, M. M. - Zhang, J. (2024). “A digital economy development ındex based on an improved hierarchical data envelopment analysis approach”. European Journal of Operational Research, 316(3), 1146-1157.
21. Guryanova, A. V. - Korotaeva, T. V. - Chedzhemov, G. A. (2019). “Digital economy as a social phenomenon: ethical challenges and perspectives of development”. European Proceedings of Social And Behavioural Sciences.
22. Huang, S. - Cheng, H. - Tan, M. - Tang, Z. - Teng, C. (2024). “Evaluating regional potentials of agricultural e-commerce development using a novel MEREC heronian-COCOSO approach”. Agriculture, 14(8), 1338.
23. ITA, (2024). Denmark Country Commercial Guide. Digital Economy. https://www.trade.gov/country-commercial-guides/denmark-digital-economy (Erişim Tarihi: 10.09.2025)
24. Javaid, M. - Haleem, A. - Singh, R. P. - Sinha, A. K. (2024). “Digital economy to improve the culture of industry 4.0: a study on features, implementation and challenges”. Green Technologies And Sustainability, 2(2), 100083.
25. Kahreman, Y. (2023). “G20 ülkelerinin ekonomik performanslarının 2008 krizi döneminde LOPCOW-COCOSO yöntemi ile değerlendirilmesi”. İzmir İktisat Dergisi, 38 (3), 786-803.
26. Kahreman, Y. (2024). “D8 ülkelerinin ekonomik performanslarının CRITIC/LOPCOW-COCOSO modeli ile değerlendirilmesi”. Anadolu Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 534-559.
27. Karaköy, Ç. - Er Çakmaktepe, N. - Ulutaş, A. (2023). “Eski S.S.C.B. ülkelerinin ekonomik özgürlük endekslerinin SD ve COCOSO yöntemleri ile analizi”. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 276-290.
28. Keshavarz-Ghorabaee, M. - Amiri, M. - Zavadskas, E. K. - Turskis, Z. - Antucheviciene, J. (2021). “Determination of objective weights using a new method based on the removal effects of criteria (MEREC)”. Symmetry, 13(4), 525.
29. Kolour, H. R. - Momayezi, V. - Momayezi, F. (2026). “Enhancing supplier selection in public manufacturing: a hybrid multi-criteria decision-making approach”. Spectrum Of Decision Making And Applications, 3(1), 1-20.
30. Konu, A. (2020). “Sürdürülebilir kalkınma ve dijital ekonomi ilişkisi: AB ülkeleri için bir araştırma”. Akademik İncelemeler Dergisi, 15(2), 655-678.
31. Koşar Taş, Ç. - Örk Özel, S. - Veysikarani, D. (2021). “Dijital ekonominin sürdürülebilir kalkınma hedefleri üzerine etkisi: Avrupa Birliği ülkeleri için bir inceleme”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 55-78.
32. Kurnaz, S. Ç. (2025). “Çok kriterli karar verme yöntemlerinden TOPSİS ile AB ülkelerinin e-devlet performanslarının karşılaştırılması”. EKEV Akademi Dergisi, (101), 149-173.
33. Li, K. - Kim, D. J. - Lang, K. R. - Kauffman, R. J. - Naldi, M. (2020). “How should we understand the digital economy in Asia? critical assessment and research agenda”. Electronic Commerce Research And Applications, 44, 101004.
34. Li, Q. - Zhao, S. (2023). “The impact of digital economy development on industrial restructuring: Evidence from China”. Sustainability, 15(14), 10847.
35. Liou, James J.H. - Lin, Jiaxin - Liu, Simin (2024). “Analysis of the key factors influencing the sustainable development of a digital economy in developing countries”. Available at SSRN: Https://Ssrn.Com/Abstract=4788709 [Erişim Tarihi: 05.06.2025].
36. Liu, W.- Miao, Z. (2022). “Research on the relationship between dynamic evaluation of digital economy and regional ıncome based on entropy method”. Academic Journal of Business & Management, 4(17), 30-40.
37. Lu, J.- Xiao, Q.- Wang, T. (2023). Does the digital economy generate a gender dividend for female employment? Evidence from China. Telecommunications Policy, 47(6), 102545.
38. Luo, K. - Lee, C. C. - Zeng, M. -Hu, W. (2024). “How does the development of digital economy in central cities promote the coordinated development of regions? Evidence from 19 urban agglomerations in China”. Technology ın Society, 78, 102674.
39. Meral, İ. G. (2023). “BRICS-T ülkelerinin inovasyon performanslarının Merec-Marcos yöntemi ile değerlendirilmesi”. Kastamonu Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2), 550-571.
40. OECD/INFE, (2023). International survey of adult financial literacy. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2023/12/oecd-infe-2023-international-survey-of-adult-financial-literacy_8ce94e2c/56003a32-en.pdf (Erişim Tarihi: 05.09.2025)
41. Ofluoglu, N. O.- Ergün, H. O.-Şahin, B. (2025). “Dijital ekonomi ve finansal piyasa derinliğinin karbon emisyonuna etkisi: OECD ülkelerinde ampirik bir inceleme”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(1), 330-345.
42. Okursoy, A.- Tezsürücü Coşansu, D. (2024). “MEREC tabanlı COCOSO yöntemi kullanılarak sıfır emisyonlu elektrikli araç seçimi”. Alphanumeric Journal, 12(1), 39-58.
43. Özekenci, EK (2025). “OECD ülkelerinin lojistik performans endeksinin hibrit MCDM yöntemlerine göre değerlendirilmesi”. Marmara Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 47(1), 47-76.
44. Özgün, F. (2023). “Dijital ekonomi ve Türkiye’nin dijital ekonomi göstergelerinin seçilmiş AB ülkeleri ile karşılaştırmalı analizi”. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 140-182.
45. Özkan Ö. (2023). Dijital ekonominin ölçümü ve Avrupa birliği dijital ekonomi ve toplum indeksinin çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi (Doktora Tezi)
46. Öztürk Ofluoğlu N. - Ok Ergün H. - Şahin B.(2025). “Dijital ekonomi ve finansal piyasa derinliğinin karbon emisyonuna etkisi: OECD ülkelerinde ampirik bir inceleme”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34 (1), 330-345
47. Ruan, J. - Zou, L. - Liu, R. - Pan, H. (2024). “The impact of digital economy development on regional income gaps: a perspective on multidimensional inequality decomposition and threshold effects”. Mathematics, 12(24), 4024.
48. Sarıgül, S. S. - Ünlü, M. - Yaşar, E. (2023). “A new MCDM approach in evaluating airport service quality: MEREC-Based MARCOS and Cocoso methods”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(1), 90-108.
49. Seyhan, N. (2023). “AB’de döngüsel ekonomi üretim ve tüketim göstergelerinin değerlendirilmesi: MEREC temelli MARCOS uygulaması”. Sosyal Mucit Academic Review, 4(3), 364-391.
50. Shao, Q.- Lu, Lin, X.- Chen, C.- Liou, J. J. (2025). System factors shaping digital economy s-stainability in developing nations. Systems, 13(7), 603.
51. Sorin-George, T., - Catalin, G., - Andra, M. (2023). The evolution of the digital economy ın Romania ın the period 2019-2022. Annals-Economy Series, 6, 205-210.
52. Su, J. - Su, K. - Wang, S. (2021). “Does the digital economy promote industrial structural upgrading?—a test of mediating effects based on heterogeneous technological ınnovation”. Sustainability, 13(18), 10105.
53. Tapscott, D. (1998). Blueprint to the digital economy: Creating wealth in the era of e-business. McGraw-Hill Professional.
54. Taş, Ç. K.- Sibel, Ö. R. K.- Veysikarani, D. (2021). “Dijital ekonominin sürdürülebilir kalkınma hedefleri üzerine etkisi: Avrupa Birliği ülkeleri için bir inceleme”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 55-78.
55. Topcu, B. A. (2021). “Dijital ekonomi ve göstergelerinin sürdürülebilir kalkınma üzerindeki etkisi: AB ülkeleri örneği”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 4(2), 455-465
56. Ünsal, Y. (2024). “Dijital ekonomi ve yapısal işsizlik: OECD ülkelerinden ampirik kanıtlar.” Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(Özel Sayı: Endüstri 4.0 Ve Dijitalleşmenin Sosyal Bilimlerde Yansımaları), 1299-1323.
57. Wan, G., Rong, Y., & Garg, H. (2023). An efficient spherical fuzzy MEREC–CoCoSo approach based on novel score function and aggregation operators for group decision making. Granular Computing, 8(6), 1481-1503.
58. Wang, Q. (2024). “Interpretable decision-making model with uncertain weights for sustainable digital economy”. Advanced Engineering Informatics, 60, 102359.
59. Wittig Vianna, V. - Dos Santos, M. - Francisco Simões Gomes, C. - Lauro, A. (2025). “Application of the MPSI-COCOSO method to rank OECD member countries towards the energy transition”. Computational Economics, 1-30.
60. Xiang, H. - Farid, H. M. A. - Riaz, M. (2024). “Linear programming-based fuzzy alternative ranking order method accounting for two-step normalization for comprehensive evaluation of digital economy development in provincial regions”. Axioms, 13(2), 109.
61. Xiufan, Z. - Xiaomin, W. - Wenhai, Z. - Ningning, F. (2024). “Research on the green innovation effect of digital economy network–empirical evidence from the manufacturing industry in the yangtze river delta”. Environmental Technology & Innovation, 34, 103595.
62. Yazdani, M. - Zarate, P. - Kazimieras Zavadskas, E. - Turskis, Z. (2019). “A combined compromise solution (COCOSO) method for multi-criteria decision-making problems”. Management Decision, 57(9), 2501-2519.
63. Yu, J. - Khattak, S. I. - Ahmad, M. (2025). “Enhancing sustainable development through digital economy and natural resource management in one belt one road countries”. Technology in Society, 81, 102812.
64. Zarali, F.,- Kılıçarslan, Z., - Dumrul, Y. (2024). AB ülkelerinin dijital dönüşüm performanslarının entropi tabanlı topsıs yöntemiyle değerlendirilmesi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (69), 195-203.
65. Zerhouni, M. N. - Özarı, Ç. (2022). “Assessment of international digital economy and society index using entropy based Topsıs methods”. Int J Rec Res Commerce Economics Manag, 9(2), 70-77.
66. Zhao H - Wang Y - Guo S (2023) “A hybrid MCDM model combining fuzzy-delphi, AEW, BWM, and MARCOS for digital economy development comprehensive evaluation of 31 provincial level regions in China”. Plos ONE 18(4): E0283655